zondag 3 mei 2026

Het Eurovisie Songfestival viert deze maand z'n 70-jarig jubileum. Maar nog nooit was de invloed van geopolitieke conflicten op het evenement zo groot.

Max Verstappen was zaterdag blij verrast nadat hij zich als tweede kwalificeerde voor de Grand Prix van Miami. De Limburger was vol lof over het werk dat zijn team in de afgelopen weken heeft verricht.

Patty Brard (71) blikt terug op de moeilijke periode met haar dochter Priscilla Nasi. In haar column voor Libelle schrijft ze over hun tijd zonder contact en het vertrouwen dat het uiteindelijk goed zou komen.

Het vakantiegevoel is voor Ilona van Maanen (52) uit Barneveld altijd dichtbij: hij staat namelijk op de oprit, in de vorm van haar omgebouwde ‘Ventje’ Volkswagen Transporter. Samen met haar hond Billy reist ze er heel wat mee af, zowel in binnen- als buitenland.

Bewoners zijn wanhopig. De gemeente had plannen voor hun buurt en kocht er woningen op. Maar inmiddels zijn de plannen gewijzigd. Voorlopig gebeurt er niets. De achterblijvers zien de buurt in rap tempo verpauperen: vocht, schimmel, onkruid, ongedierte...

Geschiedenis- en maatschappijleerdocenten krijgen geregeld reacties en vragen van leerlingen met desinformatie over de Holocaust. Dat blijkt uit een rondgang van NOS Stories langs bijna alle middelbare scholen in Nederland. Volgens de docenten die reageerden op vragen van Stories, speelt de hoeveelheid desinformatie op sociale media een grote rol. In totaal vulden 190 docenten die lesgeven over de Holocaust de vragenlijst in. Het merendeel, 111 geschiedenis- en maatschappijleerdocenten, wordt in de klas geconfronteerd met desinformatie over de Holocaust. "Leerlingen lieten mij een TikTok-filmpje zien waarin werd beweerd dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog geen zes miljoen Joden zijn vermoord, maar 271.000. Ik kreeg toen de vraag of dit klopte", zegt geschiedenisdocent Maarten Post. Hij geeft les op een middelbare school in Elburg en hoort dit soort vragen regelmatig in de klas. "Ze weten niet meer wat echt en nep is door AI en TikTok, maar ik ben wel heel blij dat ze met die vragen naar mij toekomen. Dan kan je het als docent uitleggen en het gesprek aangaan. Het is heel belangrijk om het niet te veroordelen, omdat het oprechte vragen zijn." Het grootste deel van de docenten die NOS Stories sprak is tevreden over de manier waarop leerlingen de lessen over de Holocaust volgen. Maar een derde van hen vindt de voorkennis van hun scholieren ondermaats. Zij geven aan dat leerlingen meestal wel weten dat de Jodenvervolging heeft plaatsgevonden, maar dat ze geen verdere details kennen. Vier op de tien docenten geeft aan dat sommige leerlingen de ernst van de Holocaust bagatelliseren. Beter onderscheid maken Federica Russo, hoogleraar filosofie en ethiek aan de Universiteit Utrecht, maakt zich zorgen over de toename van desinformatie op verschillende platforms. Onlangs rondde zij een Europees onderzoek af naar nepnieuws en deepfakes op sociale media. Hieruit kwam naar voren dat veel volwassenen nauwelijks onderscheid kunnen maken tussen wat echt en nep is. "Als een influencer in je netwerk een nieuwsvideo verspreidt, letten mensen niet meer heel erg op wat de bron van de video is en hoe betrouwbaar die is." Bij jongere generaties is dit risico waarschijnlijk nog groter, zegt Russo. "Oudere generaties leefden al voor de komst van sociale media en internet. Zij kunnen een beter onderscheid maken in wat betrouwbare journalistieke media zijn en wat niet. Bij jongere generaties is dit onderscheid weg, want zij zijn niet met traditionele media opgegroeid." Geschiedvervalsing Bovendien dreigt geschiedvervalsing door AI, zegt geschiedenis- en maatschappijleerdocent Gijs Korenblik. Hij deed een experiment onder leerlingen en collega's van de middelbare school waar hij werkt in Warnsveld. Korenblik liet twee foto's zien van vernietigingskamp Auschwitz. "Ik stelde de vraag welke foto een AI-gegenereerde afbeelding was. Meer dan de helft koos de verkeerde foto." Op de nepfoto zie je dat Joodse mensen die in Auschwitz aankomen rustig uit de trein worden geleid. In de praktijk gebeurde dat met veel agressie en werden mannen meteen van vrouwen gescheiden. Daar is op de foto die Gijs Korenblik met AI-software maakte, niets van te zien. Het is in de klassen van Korenblik nog maar enkele keren gebeurd dat leerlingen met desinformatie bij hem kwamen, maar hij ziet de laatste tijd zoveel met AI gegenereerde 'historische' beelden, dat hij vreest voor de toekomst. "Ik maak me wel zorgen. AI is een soort van nieuwe katalysator, hoe ga je daarmee om? Scholen en docenten worstelen ermee." Het ministerie van Onderwijs noemt de snelle verspreiding van desinformatie op sociale media zorgelijk. "Juist daarom is het zo belangrijk dat leerlingen niet alleen leren wat er is gebeurd, maar ook hoe zij zelf feiten van onwaarheden onderscheiden." Scholen kunnen volgens het ministerie gebruik maken van het Expertisepunt digitale geletterdheid, dat hierbij helpt. Ook is er vanaf dit jaar 750.000 euro extra beschikbaar voor Holocausteducatie, zodat scholen activiteiten kunnen organiseren, zoals museumbezoeken met leerlingen. Weer verplicht eindexamenvak Docenten Korenblik en Post vinden vooral dat het vak geschiedenis weer een verplicht eindexamenvak moet worden. Dat is nu niet zo. In de bovenbouw kun je geschiedenis laten vallen. Post: "Alleen met kennis kan je desinformatie bestrijden. Daarin speelt geschiedenis een heel belangrijke rol." Verantwoording NOS Stories stuurde voor dit verhaal een vragenlijst naar bijna 650 instellingen in het voortgezet onderwijs en de vakorganisatie voor geschiedenisdocenten Kleio. Geschiedenis- en maatschappijleerdocenten die lesgeven over de Holocaust werd gevraagd om de vragen te beantwoorden. In totaal vulden 190 docenten de lijst in. 111 docenten gaven hierbij aan desinformatie in de klas tegen te komen.

In parken en langs grachten zie je het veel gebeuren: mensen die eenden voeren met stukjes brood. Het lijkt misschien een onschuldig ritueel, maar is dat wel zo? Vogeldeskundige Timo Roeke van Vogelbescherming Nederland legt uit wat er gebeurt als we eenden bijvoeren.

De afgelopen dagen leek het bijna zomers weer, maar voordat de zomer echt aanbreekt, wordt het nog wat grijzer. Zondag wordt er namelijk door het hele land regen verwacht, en zelfs gepaard met hagelstenen en onweer, meldt Weeronline.

Een kleine brouwerij in Frankrijk moet stoppen met de verkoop van een populair speciaalbier onder de naam John Lemon. Yoko Ono, de weduwe van John Lennon, kon de woordgrap niet waarderen en maakte bezwaar. Het speciaalbier wordt gebrouwen door een brouwerij in Bretagne. De brouwer geeft zijn bieren vaker namen die naar bekende personen verwijzen, zoals Mireille Mafieux, geïnspireerd op zangeres Mireille Mathieu en Jean Gol Potier, afgeleid van Jean Paul Gaultier. John Lemon was de nieuwste creatie, maar het biertje met tonen van citroen en gember kon op weinig waardering rekenen van de weduwe van de iconische Beatles-zanger. In een brief eisten haar advocaten dat het gebruik van de naam onmiddellijk wordt gestaakt. Speciaal voor dit soort gevallen had de entourage van de zanger het handelsmerk 'John Lemon' laten registreren. Het is namelijk niet voor het eerst dat iemand op het idee komt de woordspeling te gebruiken voor een drankje: in 2017 werd een Pools frisdrankmerk al gedwongen de naam aan te passen. Ultimatum De Bretonse brouwerij kreeg een ultimatum: de naam aanpassen of een boete riskeren. Volgens bierbrouwer Aurélien Picard stond in de brief dat hij "100.000 euro onmiddellijk zou moeten betalen en daarna 1500 euro per dag tot de verkoop stopt". Hij was onaangenaam verrast. "Het was gewoon een grapje, een etiket om mensen te laten glimlachen. We hebben veel bieren met woordspelingen op namen van sterren en dat gaf nooit problemen." Na overleg mocht de brouwerij nog de resterende voorraad van ongeveer 5000 flessen verkopen tot 1 juli. Volgens de brouwer verdwijnen de laatste flessen snel uit de schappen. "Mensen komen uit heel Bretagne om een fles te kopen. Het is een verzamelobject geworden." Picard overweegt de verkoop van het bier voort te zetten onder de naam Jaune Lemon. Die naam zal volgens hem niet op juridische problemen stuiten.

Zakken vol versnipperde documenten duiken op tussen het afval van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Boedapest, vlak na de verkiezingen. Hongaarse burgerrechtenactivisten doen de vondst en slaan alarm: volgens hen probeert de vertrekkende buitenlandminister halsoverkop bewijs van Russische beïnvloeding te vernietigen. Verkiezingswinnaar Peter Magyar roept op om in en rond ministeries naar weggegooide documenten te zoeken. De aanstaande premier maakt een groot punt van zijn strijd tegen corruptie en de 'Poetinisering' van Hongarije. Ook veel Hongaren willen de banden met Moskou doorsnijden. Het grootste obstakel: de sterke afhankelijkheid van Russische energie. De verstrengeling tussen Hongarije en Rusland gaat diep. De omvangrijke Russische beïnvloeding van de Hongaarse politiek en media lijkt snel voorbij. Maar de grootste Hongaarse bank is voorlopig nog actief in Rusland. En hoofdstad Boedapest blijft vermoedelijk nog wel even een hub voor Russische spionnen in Centraal-Europa. Maar vooral de energie-afhankelijkheid vormt een dilemma. "Niet alleen omdat de leidingen vanuit Rusland er al liggen, maar ook omdat het gas en de olie goedkoper zijn dan de Europese alternatieven", zegt Alexander Kolyandr, onderzoeker bij het Centrum Europese Politieke Analyse. "Het wordt een hele opgave om Hongaren uit te leggen waarom zij ineens duurdere energie moeten afnemen." Hongarije heeft langlopende contracten met Rusland. Via de kapotgeschoten en weer gerepareerde Droezjba-pijplijn ontvangt het land tien miljoen ton olie per jaar. En Rusland levert jaarlijks 4,5 miljard kubieke meter gas. De contracten lopen tot 2036. Haaks op de trend in andere Europese landen, groeide voor Hongarije het percentage van de olie-import dat uit Rusland komt: Overgaan op andere leveranciers "kost jaren", zegt ook Daniel Hegedüs van het Berlijnse Instituut voor Europese Politiek. De Europese Unie verlangt dat lidstaten eind 2027 geen Russische olie en gas meer kopen, maar Hegedüs verwacht dat Hongarije om uitstel vraagt. Uiteindelijk zal Magyar de duurdere energie voor lief nemen, verwacht Kolyandr. "Het veiligstellen van toekomstig Europees geld weegt veel zwaarder dan het behouden van goedkoper Russisch gas en olie." Europa-correspondent Saskia Dekkers: Nu al probeert Magyar 17 miljard euro terug te halen die Brussel onder Orbán had bevroren vanwege het ontmantelen van de rechtsstaat. Magyar heeft haast, want de deadline van 10 miljard is 31 augustus. Om dat geld te krijgen, moet hij aan 27 punten voldoen rond juridische onafhankelijkheid, de pers en universitaire vrijheid. Brussel zal kritisch zijn. Polen zei in 2023 ook snel te zullen hervormen, en kreeg toen meteen tientallen miljarden aan bevroren tegoeden van de EU. Maar Polen slaagde toen voor lang niet alle punten. Aan de andere kant voel je wel dat de Europese Commissie Magyar heel goed gezind is. Die willen graag dat zijn regering een succes wordt. Bovendien is de Poolse situatie anders: president Tusk heeft daar geen parlementsmeerderheid, waardoor hervormingen lastiger door te voeren zijn. Kan het Kremlin Magyar dwingen Russische energie te blijven afnemen door te dreigen de kraan dicht te draaien? Hegedüs acht dat onwaarschijnlijk. "De Russen zouden, zeker gezien de huidige financiële situatie, dom zijn om twee tot drie jaar aan energie-inkomsten mis te lopen en daarmee ook hun resterende energiepartners binnen de EU op het spel te zetten." Bovendien liet Magyar tijdens de verkiezingscampagne zien hoe hij met chantage omgaat: hij maakte zelf bekend dat hij werd bedreigd met publicatie van een seksvideo van hem en zijn ex-vriendin. Volgens Magyar kwam die dreiging uit kringen rond Orbán. Hegedüs: "Als de Russen hem onder druk zetten, verwacht ik dat hij naar de internationale media stapt: 'Kijk hoe de Russen ons nu proberen te chanteren.' Dat zou nog meer Europese solidariteit in gang zetten en het loskoppelen van Rusland versnellen." Russische kerncentrales Waarom Orbán wél zwichtte voor druk vanuit het Kremlin, blijft een mysterie. Sommigen speculeren dat Moskou chantagemateriaal van Orbán had. Hegedüs heeft een andere theorie. "Zelf denk ik dat hij inzag hoe moeilijk het is om een autocratisch systeem op te bouwen binnen de EU en daarom externe bondgenoten zocht om EU-druk te pareren." Ook in nevelen gehuld: de voorwaarden die de Orbán-regering afsprak met het Kremlin voor de bouw van twee kerncentrales. De tweede centrale wordt betaald met een Russische lening van 12 miljard euro en gebouwd door het Russische staatsbedrijf Rosatom. Afkomen van deze contracten wordt lastig voor Magyar, denkt Hegedüs. De bestaande centrale levert de helft van de Hongaarse elektriciteit. De toekomst van de nieuwe centrale noemt hij "totaal onzeker". Rusland is er veel aan gelegen de centrale af te bouwen. Het Kremlin wil bovendien zo lang mogelijk financieel profiteren van z'n laatste westerse energiepartnerschappen, zeggen de experts. Zelf zegt Magyar dat hij de nucleaire deals "indien nodig opnieuw onderhandelt, indien nodig beëindigt". Hegedüs. "Magyar wil vooral een meer soeverein Hongaars buitenlandbeleid. Daarbinnen is de komende twee á drie jaar nog ruimte voor pragmatische samenwerking met Rusland." Maar: Orbán-aanhangers die duidelijk heulden met de Russen, moeten wat hem betreft voor de rechter komen. Bij het ministerie van Buitenlandse Zaken proberen de activisten de snippers daarom te reconstrueren, legt een van hen uit. "Honderden mensen hebben zich aangemeld om dit op allerlei manieren samen te puzzelen als het met kunstmatige intelligentie niet lukt."

Jarenlang was het een mysterie: wat is er gebeurd met de 63-jarige Tony Parsons? Tijdens een fietsrit in Schotland raakte hij spoorloos verdwenen. In de nieuwe Netflix-docuserie 'Should I Marry A Murderder' komen we erachter hoe de man gedood is als één van de daders een schokkende bekentenis doet aan zijn verloofde.

De Deense Ajax-back Anton Gaaei etaleerde zijn handelsmerk, het afstandschot, tegen landskampioen PSV. Zijn landgenoot Kasper Dolberg was als vervanger van de zieke Wout Weghorst een sterk aanspeelpunt. Maar met de 2-2 schoot Ajax weinig op. "We verdienden meer."

In het centrum van Hoogeveen zijn in de nacht van zaterdag op zondag acht huizen ontruimd nadat er een grote brand was uitgebroken. Het vuur begon met een autobrand die is overgeslagen naar een woning.

In Zwolle is de enige gevangenis met een afdeling waar vrouwelijke veelplegers psychiatrische behandeling krijgen. Al zit niet iedereen te wachten op hulp.

Ajax wil na dit seizoen waarschijnlijk niet verder met aanvaller Kasper Dolberg. Maar tegen PSV (2-2) liet het voormalige toptalent zien waar hij toe in staat is. „Hij speelde fantastisch.”