donderdag 10 september 2026

Het kabinet liet onderzoeken wat er met de energierekening gaat gebeuren. Die stijgt voor iedereen. Mensen met een warmtepomp blijven wel het goedkoopste uit.

Dit jaar worden er opnieuw meer grote storingen op het spoor verwacht dan het plafond van 520 dat ProRail heeft afgesproken. Dat zegt de topvrouw van de spoorbeheerder tegen het AD. Ook in 2027 zal het aantal grote storingen de limiet overschrijden, zegt ze nu al. ProRail verwacht dit jaar uit te komen op 508 tot 573 grote storingen, maar acht het "niet realistisch" dat het aantal onder de 520 blijft die is afgesproken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De teller stond op 31 augustus al op 391. Als de spoorbeheerder over de 520 impactvolle storingen heen gaat volgt er een boete. Vorig jaar waren er 586 grote storingen, wat ProRail een boete opleverde van 2,75 miljoen euro. Er zijn verschillende oorzaken voor de grootschalige storingen, zegt ProRail. Voor een deel gaat het om technische storingen, zoals de kabelbrand bij Rotterdam op 29 juni. Daardoor lag het treinverkeer tussen Rotterdam en Dordrecht ruim een week stil. De oorzaak was een knik in een kabel, waardoor kortsluiting was ontstaan. Veel storingen hebben oorzaken waar ProRail niets aan kan doen: spoorlopers, suïcides en dieren die het spoor ondergraven, zoals bevers en dassen. Dat laatste kan net zoals waterproblemen voor een verzwakte ondergrond zorgen, met het risico op spoorverzakkingen. Ook het droge weer en de hitte leidden dit jaar tot problemen. Tijdens drie weekenden met hevig onweer in mei en juni waren er zestien grote storingen. In januari zorgden sneeuwval en vorst voor twaalf storingen die meetelden in de jaarlijkse optelsom. Volgens ProRail-topvrouw Mirjam van Velthuizen is het heel lastig om het aantal impactvolle verstoringen terug te dringen. "Dat komt omdat ons spoor steeds drukker wordt bereden. Hierdoor heeft een storing meteen een enorme impact. We zien bovendien dat extreem weer een steeds grotere rol speelt", zegt ze tegen het AD. Slimme camera's Om het aantal storingen toch terug te dringen wil ProRail meer gaan inzetten op preventief onderhoud. Ook de installatie van slimme camera's en een monitoringsysteem helpt. Daardoor is het aantal gevallen van koperdiefstal gedaald. Dit jaar waren er tot dusver nog geen grote storingen door koperdiefstal. Om spoorlopers en suïcides op het spoor tegen te gaan plaatst ProRail hekken, camera's en speciale anti-loopmatten. Waar dat is gebeurd, is het aantal zelfdodingen met 45 procent gedaald, zegt het spoorbedrijf. 113 Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Economie: Overheidsbeleid en economische orde·Aardrijkskunde: Ruimtelijke ordening en planologie

Bijna 40 procent van de Nederlandse familierechtadvocaten is bedreigd in rechtszaken waar sprake is van fysiek of psychisch geweld binnen een relatie. Dit gebeurt voornamelijk als advocaten een slachtoffer bijstaan.

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming

Vijf Nederlandse Netflix-series worden toegevoegd aan het audiovisuele archief van Beeld & Geluid. Dat hebben de streamingdienst en het museum in Hilversum donderdag bekendgemaakt. Het gaat om Amsterdam Empire, Haantjes, Dirty Lines en Yolanthe. Het is de eerste keer dat Nederlandse titels van een internationale streamer onderdeel worden van het archief.

Nederlands: Zakelijke teksten·Nederlands: Literaire ontwikkeling

Augustus verliep sinds het begin van de metingen nog niet eerder zo warm als dit jaar. Het werd op aarde gemiddeld 16,96 graden. Dat gemiddelde is precies gelijk aan dat van juli 2023. Daarmee staan beide maanden nu in de boeken als de warmste uit de meetreeks.

Aardrijkskunde: Klimaatverandering·Biologie: Mens en milieu

De productie van de Nederlandse industrie is in juli met 9 procent gestegen ten opzichte van een jaar eerder, meldt statistiekbureau CBS. Dat is de grootste groei in vier jaar. In juni was de productiegroei nog 5 procent, na 7 procent in mei.

Economie: Economische groei en conjunctuur

Bij een brand op een veerboot in de Filipijnen zijn zeker vijf mensen om het leven gekomen. Tientallen mensen worden nog vermist. De lokale autoriteiten gaan nu uit van 86 vermiste opvarenden, maar omdat de reddingsoperatie nog gaande is, kan dat aantal nog worden bijgesteld, meldt de kustwacht. Tot nu toe zijn ruim veertig passagiers gered, nadat woensdag aan het begin van de avond (lokale tijd) brand was uitgebroken op de veerboot. De MV June Aster was onderweg van de hoofdstad Manila naar Coron, in het westen van de Filipijnen. Op beelden gemaakt in de ochtend is te zien dat het schip is uitgebrand. Een van de passagiers kon naar een schip van de kustwacht zwemmen: De reddingsoperatie wordt bemoeilijkt door de sterke stroming en het slechte weer, zegt de kustwacht. Daardoor is de veerboot ook verder de zee op gedreven. Over de oorzaak van de brand is nog niets bekend. De kustwacht zegt met nog geen van de geredde opvarenden te hebben kunnen spreken. Familieleden van opvarenden zitten intussen in spanning. De BBC sprak met een vrouw van wie de man aan boord was van de veerboot. "Ik kan niet beschrijven wat ik nu voel. Ik heb sinds gisteravond gehuild en gebeden." De man had hun twee kinderen in hoofdstad bezocht, waar zij naar school gaan. Twee uur voor de verwachte aankomst in Coron had ze nog contact met hem. Ze ging daarna vroeg naar bed, maar werd gewekt door een familielid met het nieuws over de brand op het schip. Daarop reisde ze met hun 2-jarige zoon naar een ziekenhuis in Coron, in de hoop hem onder de gewonden te vinden. Vaker ongelukken Veerboten zijn een veelgebruikt vervoersmiddel in de Filipijnen, een archipel met ruim 7000 eilanden. Ongelukken op zee komen geregeld voor, vaak door slecht weer, slecht onderhouden schepen, te zwaar beladen boten en gebrekkige handhaving van de veiligheidsvoorschriften, vooral in meer afgelegen provincies.

Aardrijkskunde: Migratie en demografische ontwikkelingen·Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Terwijl de leesvaardigheid van jongeren de laatste jaren is gedaald, is de bibliotheek juist populairder geworden onder jongeren en jongvolwassenen. Uit cijfers van de KB nationale bibliotheek en het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat het aantal bibliotheekleden in de leeftijd van 18 tot 30 jaar in 2025 met ruim een vijfde is toegenomen. Naast een uitleenpunt voor boeken wordt de bibliotheek steeds meer een plek waar mensen tijd doorbrengen, leren en zich laten informeren, zegt directeur Klaas Gravesteijn van de Vereniging van Openbare Bibliotheken. De KB nationale bibliotheek noemt de vestigingen verspreid over het land "publieke huiskamers waar iedereen welkom is" - ook zonder abonnement. Bibliotheken vervullen ook in toenemende mate een maatschappelijke rol. In veel vestigingen zijn informatiepunten ingericht, waar mensen terecht kunnen met vragen over bijvoorbeeld de digitale overheid, financiën en inburgering. Ook worden er activiteiten en taallessen georganiseerd. Ruim 360.000 mensen kwamen via die dienstverlening in aanraking met de bibliotheek. Meer vestigingen In totaal organiseerden bibliotheken vorig jaar ruim 400.000 activiteiten, van leesclubs en debatten tot workshops over AI en burgerschap. Mede dankzij die activiteiten weet de bibliotheek mensen aan zich te binden, zegt Gravesteijn. Niet alleen onder jongvolwassenen steeg het aantal leden, ook meer kinderen werden lid. In totaal hebben 3,8 miljoen mensen in Nederland een abonnement. Dat de bibliotheek meer bezoekers trekt heeft volgens de KB nationale bibliotheek ook te maken met de toename in het aantal vestigingen. Vorig jaar kwamen er 35 bibliotheekvestigingen bij, waardoor het totale aantal locaties in 2025 uitkwam op 1283. Dat is het hoogste aantal sinds 2014, wat gold als een zwaar jaar voor bibliotheken en een dieptepunt in het aantal vestigingen. De laatste jaren werd meermaals extra geld uitgetrokken voor bibliotheekvoorzieningen. Daardoor konden tientallen nieuwe vestigingen worden geopend en andere gemoderniseerd. Volgens Gravesteijn hebben bibliotheken dankzij deze investeringen en de Bibliotheekwet uit 2015 "de weg omhoog gevonden". In die wet werd duidelijker vastgelegd wat de taken en verantwoordelijkheden van de bibliotheek zijn. Meer vestigingen, meer gratis Het aantal leden is mede toegenomen doordat 76 procent van de bibliotheken korting geeft of gratis abonnementen aanbiedt aan mensen boven de 18 jaar, blijkt uit het rapport. Voor kinderen is lid zijn altijd gratis. De bibliotheek speelt dan ook een belangrijke rol in leesbevordering: het stimuleren van lezen en vergroten van leesplezier bij kinderen en jongeren, maar ook volwassenen. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs vindt het "goed nieuws dat de bibliotheek in de lift zit". Dinsdag uitte ze nog haar zorgen over de dalende leesvaardigheidscijfers uit het PISA-rapport. Ze prijst de bibliotheek als plek waar kinderen en volwassenen hun leesplezier en de leesvaardigheid kunnen vergroten. Dat is belangrijk, "want taal heb je nodig voor alles", aldus Tielen. Toename in online boeken Naast alle activiteiten binnen én buiten de vestingen blijft de bibliotheek bovenal een uitleenpunt voor boeken, met in totaal een collectie van 22,9 miljoen fysieke boeken. Die variëren van kinderboeken en young adult tot stripboeken en boeken in makkelijke taal. Ook de Bibliotheek op school heeft met 6,9 miljoen boeken een grote collectie. Daar was een stijging in het aantal uitleningen te zien: dat liep in 2025 met 7 procent op naar 8,5 miljoen. De bibliotheek biedt ook boeken aan die mensen kunnen lezen of luisteren op hun telefoon of e-reader. De online bibliotheek groeide het afgelopen jaar met ruim 10 procent tot 763.000 titels. Ronald Huizer van de KB nationale bibliotheek noemt de online bibliotheek een aanvulling op de fysieke. "Mensen willen zelf kunnen kiezen wat bij ze past. Lezen gebeurt allang niet meer alleen op papier", zegt hij. "De groei van de online bibliotheek laat zien dat steeds meer mensen die mogelijkheden weten te vinden."

Nederlands: Informatieve teksten·Maatschappijleer: Sociale cohesie en diversiteit

Liveshows op TikTok Shop bieden een combinatie van Tel Sell, standwerken, vermaak en een hele hoop improvisatie. ‘Wooo, Anja heeft de hele set besteld!’

Energieproducent RWE verbrandt in Nederlandse energiecentrales hout waarvan de kap Maleisische bossen aantast. De toezichthouder stelde dit zelf vast, maar gaf het hout toch het stempel ‘duurzaam’. De politie en de Voedsel- en Warenautoriteit doen onderzoek.

Het Nederlandse landschap heeft ruimte voor véél meer inheemse bloemen. Maar hoe kom je aan planten die precies geschikt zijn? „Hier word je toch gewoon vrolijk van?”