donderdag 1 oktober 2026

Zwitserse gletsjers hebben dit jaar een recordhoeveelheid ijs verloren door de intense hittegolven van afgelopen zomer. Wetenschappers spreken van een "buitengewone" ontwikkeling die de watervoorziening in gevaar kan brengen.

Aardrijkskunde: Klimaatverandering·Biologie: Mens en milieu

Vinyl heeft iets onweerstaanbaars. Wat maakt de langspeelplaat in het streamingtijdperk toch zo aantrekkelijk? Vijf liefhebbers vertellen wat platen voor hen betekenen.

Artsen van het Radboudumc hebben een operatie ontwikkeld waarmee de clitoris na vulvakanker hersteld kan worden. Bij operaties tegen vulvakanker moet de clitoris soms weggehaald worden, waardoor vrouwen geen orgasmes meer konden krijgen. Een vergelijkbare operatie voor de penis bestaat al veertig jaar.

Biologie: Mens en milieu·Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Af en toe krijgt Maaike Keesen een brief van het UWV. "Mogelijk hebben we een fout gemaakt in de berekening van uw WIA-uitkering", staat in een brief die de NOS heeft ingezien. Bijna een jaar later weet Keesen nog steeds niet wat dat betekent. En ze is niet de enige. Vandaag start het UWV met een enorme klus: de hersteloperatie die nodig is om vele duizenden mensen te compenseren die te weinig geld hebben gekregen via de WIA. Deze is bedoeld voor mensen die door ziekte niet meer kunnen werken. "De rode draad in dit verhaal is: vervelende verrassingen, keer op keer", zegt Keesen, die eerder werkte als docent HR. Haar inschatting is dat ze maandelijks zo'n 200 euro te weinig heeft ontvangen. Ze kreeg een paar jaar geleden borstkanker; door de behandeling en heftige bijwerkingen kon ze uiteindelijk niet meer werken. "Als je ziek wordt maak je je al zorgen of je überhaupt een uitkering zal krijgen. Later kreeg ik dus te horen dat de uitkering niet klopte, maar ik wist niet of ik te veel of te weinig had gekregen." Ze wil haar verhaal doen om te laten zien hoeveel onrust dit veroorzaakt. "Na mijn eerste telefoontje met het UWV lag ik te shaken. Telkens die onzekerheid levert veel stress op." Te weinig én te veel Volgens de Rekenkamer hebben zeker 16.000 mensen een te lage WIA-uitkering ontvangen tussen 2020 en 2024. Het gaat soms om kleine bedragen. Soms loopt het op tot 25.000 euro. Daarnaast zouden minimaal 12.000 mensen juist te véél geld hebben ontvangen. Volgens het UWV komen de fouten doordat de uitkering zo ingewikkeld is. Het blijkt een hele klus om de bedragen correct te berekenen. Als iemand bijvoorbeeld vakantiegeld had opgebouwd maar het geld nog niet op de rekening had, viel de uitkering soms verkeerd uit. Hetzelfde gaat op voor mensen met een individueel keuzebudget. Daarom zijn UWV-ambtenaren 52.000 gevallen aan het herberekenen. De Algemene Rekenkamer constateerde dat de fouten grotendeels kwamen door het thuiswerken dat gangbaar werd tijdens corona. Er was minder onderlinge hulp tussen UWV-medewerkers. Daardoor werden extra veel fouten gemaakt, stelde de Rekenkamer. Geen terugbetalingen Dit is niet de eerste keer dat het op grote schaal misgaat met uitbetalingen waar burgers recht op hebben. Het doet denken aan het toeslagenschandaal, waarin tienduizenden onterecht werden bestempeld als fraudeurs. De regering wil voorkomen dat er weer over een schandaal wordt gesproken. Daarom werd besloten dat wie te veel heeft ontvangen, dat niet terug hoeft te betalen. Philippe Penders bijvoorbeeld heeft volgens zijn eigen berekeningen zo'n 7500 euro te veel gekregen. Het voelt dubbel dat hij dat geld mag houden, zegt hij. "Aan de andere kant: dat geld heb ik gewoon niet. Ik kan al jaren niet zoveel werken en ik leef van een uitkering." Het duurde ongeveer een jaar van kopzorgen totdat Penders duidelijkheid kreeg dat het het geld mag houden. "Dat was een hele opluchting. Toen had ik al mijn uitgaven op een minimum gezet." Veel vinkjes In de tussentijd is Penders uitgegroeid tot een expert in het berekenen van WIA-uitkeringen. Aan de keukentafel in Amstelveen heeft hij een bedrijfje opgezet om uitkeringen van anderen te controleren. Hij zegt dat hij er tot nu toe zo'n 150 heeft doorberekend. Onder andere die van Maaike Keesen. Het UWV wordt gezien als de boeman in dit verhaal, maar dat is volgens Penders niet helemaal eerlijk. "Werkgevers moeten heel veel informatie aanleveren. Bijvoorbeeld dat iemand met verlof is geweest. Daar gaat het op grote schaal mis, zie ik. En dan kan het UWV ook niet de juiste berekening maken." 100 miljoen Het kabinet-Jetten wil de WIA veranderen, deels omdat de regeling zo ingewikkeld is. De Algemene Rekenkamer concludeerde dat het onmogelijk is voor gewone burgers om zelf te controleren of ze de juiste bedragen krijgen. "Ook medewerkers van het UWV merken het niet als zij meer fouten maken." Volgens het UWV zal het tot en met 2027 duren voordat alle gedupeerden geld ontvangen. Daarvoor is 100 miljoen euro gereserveerd. De kritiek van de Rekenkamer heeft bij het UWV niet geleid tot een strenger thuiswerkbeleid. "Het streven is dat medewerkers in de regel twee dagen per week op kantoor werken", zegt een woordvoerder.

Economie: Sociale zekerheid·Maatschappijleer: Sociaal beleid

Bij een azc-protest in Rhenen zijn vernielingen aangericht. 400 jongeren kwamen bij elkaar terwijl er in het raadshuis werd vergaderd over de opvang van asielzoekers.

Maatschappijleer: Sociale cohesie en diversiteit·Maatschappijleer: Politieke besluitvorming

De Israëlische premier Netanyahu vindt het nog te vroeg om te concluderen dat Iran betrokken was bij de gewelddadige aanval in het vliegtuig van Flydubai dat gisteren van Dubai naar Tel Aviv vloog. Dat zei hij gisteravond in een interview bij de Amerikaanse nieuwszender Fox News. Hij voegde daar wel aan toe: "Maar het is geen geheim dat Iran Israëliërs in het buitenland wil aanvallen." Volgens Netanyahu wordt onderzocht of er banden zijn tussen Iran en de copiloot uit Oman die de gezagvoerder in de cockpit aanviel en waarschijnlijk als doel had het vliegtuig te laten crashen. Netanyahu: "Ik ken de precieze achtergrond van de aanvaller niet, maar hij haatte duidelijk Israëliërs, want hij was van plan om ongeveer 170 van hen in dit vliegtuig te doden, waarbij hij ook zelfmoord zou plegen." En: "Dat is fanatisme en haat van een onmetelijk niveau." Copiloot wordt verhoord De copiloot is aangehouden direct na de noodlanding die het vliegtuig maakte in Saudi-Arabië. Hij wordt hij door de Saudische autoriteiten verhoord. Over het motief van de copiloot hebben hebben de Israëlische autoriteiten nog geen uitspraken gedaan, maar de Israëlische publieke omroep Kan meldt op basis van veiligheidsbronnen dat er geen aanwijzingen zijn dat een staat of terroristische organisatie achter het incident zit. Minister van Defensie Katz sprak gisteren al wel van "een jihadistische terreurpoging". "Volgens de eerste informatie waarover we beschikken, had de terrorist maar één bedoeling: het vliegtuig met alle passagiers aan boord laten neerstorten." Duidelijk is dat de paniek aan boord van vlucht FZ1073 enkele uren na opstijgen in Dubai groot was. Netanyahu prees de Indiase gezagvoerder Smit Machchlar dat het hem, hoewel hij zwaargewond was, toch lukte om de deur van de cockpit te openen. De copiloot werd vervolgens overmeesterd door passagiers waarna andere piloten die aan boord zaten de besturing van het vliegtuig overnamen. Het lukte hen om het vliegtuig, nadat het gedurende dertig seconden een duikvlucht van bijna 5000 meter had gemaakt, te stabiliseren en aan de grond zetten op de luchthaven van Tabuk in Saudi-Arabië. De zwaargewonde piloot Machchlar werd door passagiers aan boord in leven gehouden en direct na de landing overgebracht naar het ziekenhuis, net als de copiloot. De toestand van Machchlar is stabiel. Netanyahu zei te verwachten dat de dader spoedig wordt overgebracht naar de Verenigde Arabische Emiraten voor verder verhoor. Volgens Netanyahu is het de bedoeling dat Israël hierbij zal aansluiten. De Amerikaanse president Trump zei gisteren in The Oval Office dat hij met Netanyahu had gesproken over het geweldsincident. De copiloot is volgens hem "misschien een terrorist of misschien een gestoorde". Inspectie door de Mossad De passagiers arriveerden gisteravond uiteindelijk in Tel Aviv. Daar werden zij naartoe gevlogen in een toestel dat eerst was geïnspecteerd door de Israëlische geheime dienst Mossad. Op het vliegveld werden ze ontvangen door Netanyahu. Flydubai heeft alle vluchten van en naar Israël opgeschort zolang het onderzoek loopt.

Max Verstappen wil dit seizoen minstens één race winnen in de Formule 1. Dat zei de viervoudig wereldkampioen in de persconferentie van de FIA voorafgaand aan de uitgestelde Grote Prijs van Bahrein, die dit weekeinde in Maleisië wordt verreden. "Ik heb nu regelmatig op het podium gestaan, maar ik wil winnen. Daarvoor ben ik in deze sport", zei de woensdag 29 jaar geworden coureur van Red Bull.

Het verplichte register kan de makelaardijsector op z’n kop zetten: het bindt alle makelaars aan vaste gedragsregels en zorgt dat er gehandhaafd kan worden.

Economie: Marktvormen en marktfalen

Met de nieuwe Zelfstandigenwet wil het kabinet de zzp’er zekerheid bieden en schijnzelfstandigheid voorkomen. Gaat dit wetsvoorstel het decennia oude probleem nu wel oplossen? Drie antwoorden op drie vragen over het voorstel.

Economie: Arbeidsmarkt·Maatschappijleer: Sociaal beleid