NRC

Dit jaar is een nieuw tijdperk begonnen: AI-modellen bereikten het niveau van de beste wiskundigen. Wat betekent dit voor de wetenschap? En welke rol blijft er over voor de mens?

Wiskunde: Modelvorming·Natuurkunde: Onderzoeksvaardigheden

In Jordanië staat een natuurkundig instrument dat beheerd wordt door landen die onderling zeer moeizame relaties onderhouden, zoals Israël, Cyprus, Turkije en Iran. Rondom de machine heerst vertrouwen.

Maatschappijleer: Politieke instituties en actoren·Aardrijkskunde: Mondiale spreiding en mondiaal beleid

Een vriendelijke vogel bij Vogelenzang zweeg als het graf, omringd door camera’s en kijkers.

Biologie: Biodiversiteit en natuurbeheer·Biologie: Ecosystemen en populaties

Democraten leveren senatoren uit Texas, Ohio, Kansas, Iowa, North en South Carolina, verzekeren zich van een meerderheid in de Senaat en winnen gouverneurschappen waar ze tot voor kort niet van durfden te dromen. De afstraffing van Donald Trump en zijn tweede presidentschap is compleet. Welke sprongen maakt deze kat in het nauw?

In 1968 waren ze ineens overal: notenkrakers. Siegfried Woldhek dacht toen, als beginnend vogelaar, dat zo’n invasie normaal was. Dat bleek een vergissing. Pas nu is het weer zover.

Geen speler in de Eredivisie creëert zo veel kansen als Julian Brandt (30), die deze zomer van Borussia Dortmund naar Ajax kwam. Tegen AZ leidt een van zijn bevliegingen tot het enige doelpunt, maar wordt ook zichtbaar hoe kwetsbaar Ajax aanvallend is als hij ontbreekt.

Het besef is snel gegroeid: Europa moet zich bevrijden van de enorme afhankelijkheid van Amerikaanse technologie. Maar kan Europa dat wel op eigen houtje? Of moeten we daarvoor, hou je vast, aansluiting zoeken bij China?

Het aantal meldingen van arbeidsuitbuiting in Nederland steeg vorig jaar met 13 procent. Negen verdachten stonden voor de rechter. „Er zijn veel juridische drempels waaraan moeten worden voldaan voordat iets wordt aangemerkt als mensenhandel.” Nieuwe wetgeving is in aantocht.

In Italië leven duizenden wolven. Marco Apollonio kent de dieren door en door en werkt aan een advies voor de Nederlandse overheid. Wat is zijn ervaring? Er zijn „plekken waar de wolf zich voorbeeldig gedraagt”.

Sommige mensen lukt het maar niet om een relatie aan te gaan. Ze komen niet voorbij de datingfase. Hoe kan dat? „Het is een interessante fase, want je bent al voorbij die eerste aantrekkingskracht.”

In een oude groeve bij Maastricht deden archeologen veertig jaar geleden een van de belangrijkste vondsten van Nederland. Vlakbij is nu weer onderzoek gedaan. „Het gaat om een locatie van internationaal belang.”

In Zuid-Korea bestaan 286 familienamen, veel minder dan in Nederland. Die namen zijn eind negentiende eeuw gekozen.

Tal van menselijke eigenschappen hebben een onverwachte relatie met intelligentie. Over individuen zegt dat niets. Maar het levert wel kennis op over de relatie tussen genen en IQ.

Al in 2002 besloot de Senaat het Strafhof desnoods militair aan te pakken. Diplomaten kijken terug in de geschiedenis en hebben advies voor nu. „Je zegt: we weten wat jullie willen. Daarna zeg je ‘neen’. En blijf je ‘neen’ zeggen.”

Het internationaal recht staat voor een grotere uitdaging dan op enig ander moment sinds 1945, ziet de Brits-Franse internationaal jurist en auteur Philippe Sands. Toch blijft hij optimistisch en strijdbaar. De na-oorlogse juristen die hem inspireren gingen „ook niet in een hoekje zitten huilen”, zegt hij tijdens een bezoek aan Den Haag.

De afgelopen maanden heb ik veel geleerd over het open sociale web en de pogingen om ons internet te hervormen. Ook NRC heeft inmiddels een teen in het badwater. We hebben een prille eigen server op Mastodon, een alternatief sociaal netwerk. Nu begint het echte werk: de inhoud.

Nederlands: Informatieve teksten·Maatschappijleer: Cultuur en identiteit

China stelt alles op alles om de AI-race met de Verenigde Staten te winnen, en heeft goede kaarten. Xi Jinping wil van AI een van de pijlers maken onder de Chinese wereldorde, zo betoogt Jan van der Putten.

Economie: Internationale economische betrekkingen·Maatschappijleer: Politieke instituties en actoren

De redding van de ozonlaag was ooit een klinkend succes, waarbij kennis leidde tot actie. Maar zoiets is nu niet meer vanzelfsprekend. Want waartoe leidt de kennis over het klimaat?

Kinderen, zwangere vrouwen en jonge moeders in Gaza zijn buitensporig vaak ziek, stelt de ngo Dokters van de Wereld vast in een donderdag verschenen rapport. Vaak hebben ze eenvoudig te voorkomen aandoeningen, zoals diarree of huidinfecties. Maar Israël doet niets om hun omstandigheden te verbeteren.

Kiezers in de overwegend Franstalige provincie hebben de separatistische Parti Québécois gekozen om een nieuwe regering te vormen. De partij belooft opnieuw een referendum over afscheiding van Canada – zij het pas wanneer president Trump weg is. Hun zege vormt een uitdaging voor premier Carney.

Nu de financiële schade door extreem weer in arme en opkomende landen oploopt, dringt zich de vraag op: wie draait op voor de schade? Het principe van ‘klimaatrechtvaardigheid’ is nog ver te zoeken in deze opwarmende wereld.

Aardrijkskunde: Klimaatverandering·Economie: Internationale economische betrekkingen

Schooljaar afgelopen? Dan gaan alle studieboeken de prullenbak in. Het is al lang geleden dat middelbare scholieren nog boeken gebruikten die het jaar erop naar een nieuwe leerling gingen. De schoolboekenmarkt functioneert niet goed, stelt de toezichthouder. De prijzen stegen de afgelopen zeven jaar sneller dan prijzen voor vergelijkbare producten en scholen moeten vaak zowel een papieren als digitale versie aanschaffen.

Economie: Welvaart·Economie: Overheidsbeleid

Als meisje maakte Irene Butter in Nederland de Jodenvervolging mee. De vredesactiviste schreef een boek over haar ervaringen, onder meer met haar buurtgenoot Anne Frank.

Geschiedenis: Nederland en de Tweede Wereldoorlog·Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming