Economie

Het aantal meldingen van arbeidsuitbuiting in Nederland is het afgelopen jaar toegenomen met 13 procent. Dat meldt de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen in een jaarlijks rapport. Ook meldingen over seksuele uitbuiting namen toe. "Blijft nog te vaak onder de radar."

C3: Arbeidsmarkt

Maartje Olislagers (43) dacht de liefde te hebben gevonden toen ze online een man ontmoette die zich voorstelde als de Amerikaanse cryptohandelaar Mark. Binnen een jaar verloor ze 25.000 euro aan hem, zonder hem ooit in het echt te zien. Ze deelt haar verhaal voor een campagne van de Nederlandse Vereniging van Banken, die vrienden en familie oproept om vermoedens van datingfraude bespreekbaar te maken.

F1: Risico en informatie

De winst en omzet van het navigatiebedrijf namen een flinke duik in het derde kwartaal.

C3: Arbeidsmarkt·H1: Conjunctuur en structuur

Anthropic, het AI-bedrijf achter de chatbot Claude, heeft in het derde kwartaal $16,8 mrd aan omzet geboekt. Dat blijkt uit cijfers die het concern woensdag presenteerde aan zijn beleggers.

B1: Welvaart·B2: Economische groei en conjunctuur

Chipmachinemaker ASML zag de vraag naar zijn apparatuur het afgelopen kwartaal zo sterk stijgen, dat de capaciteit van het bedrijf eigenlijk tekortschiet. Volgens de topman komt dat met name door investeringen in AI van andere bedrijven.

C1: Vraag en aanbod·B2: Economische groei en conjunctuur

De Nederlandse chipmachinemaker ASML heeft een succesvol derde kwartaal achter de rug. Bovendien zegt het bedrijf nu al interesse bij klanten te zien om in de komende paar jaar chipmachines te bestellen. "Veel gesprekken met klanten gaan nu over de periode na 2027", zegt topman Christophe Fouquet bij de presentatie van de kwartaalcijfers. ASML profiteert enorm van de investeringen in kunstmatige intelligentie en andere technologie waarvoor chips nodig zijn. ASML-klanten verwachten dat ze zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips kunnen voldoen, zegt Fouquet. "Voor ons betekent dat op korte termijn meer vraag." ASML heeft naar eigen zeggen nu al veel bestellingen voor 2028 binnengekregen. "Maar er is ook grote belangstelling om nu al bestellingen te plaatsen voor 2029 en soms zelfs 2030." Het betekent dat ASML hard moet werken om aan de vraag naar zijn chipmachines te voldoen. Drie maanden geleden zei het bedrijf dat het zijn capaciteit voor EUV-machines moet vergroten. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat chipmachines kan maken met deze technologie, die werkt met extreem ultraviolet licht. Het bedrijf sprak eerder de ambitie uit om in 2027 30 procent meer capaciteit voor deze machines te hebben dan dit jaar. Daar zou in 2028 nog eens 30 procent bovenop moeten. "Maar om eerlijk te zijn, wordt het steeds duidelijker dat 30 procent in 2027 en 30 procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat we aan de vraag van onze klanten kunnen voldoen", zegt Fouquet nu. Flinke winststijging De verkoop van EUV-machines is de grootste aanjager van de hogere omzet en winst die ASML boekt. De afgelopen drie maanden verkocht het bedrijf voor 11,6 miljard euro, onder meer door de verkoop van nieuwe machines en upgrades van bestaande machines. De winst kwam in het afgelopen kwartaal uit op bijna 5 miljard euro. Dat is flink meer dan in dezelfde periode de afgelopen jaren: toen was de winst in het derde kwartaal telkens rond de 2 miljard euro. "Al met al zou ik zeggen dat het een zeer, zeer sterk kwartaal was", zei Fouquet. In 2026 heeft ASML tot nu toe ruim 10,6 euro winst gemaakt. Het bedrijf verwacht dit jaar 65 machines naar klanten te versturen, 50 procent meer dan afgelopen jaar. Ook werkt het bedrijf aan upgrades van zijn machines, waardoor klanten in dezelfde periode meer chips kunnen maken. Klanten van ASML zijn onder meer chipmakers TSMC, Samsung en Intel. ASML is een van de grootste bedrijven wereldwijd en is van aanzienlijk belang voor de Nederlandse economie. De Nederlandse chipindustrie is mede dankzij ASML enorm gegroeid in de afgelopen jaren en zorgt voor tienduizenden banen.

B2: Economische groei en conjunctuur·C1: Vraag en aanbod

Albert Heijn is dinsdagavond begonnen met het herstellen van de belangrijkste systemen. Het gaat vooral om toepassingen die te maken hebben met de winkelvoorraad. Het kan dagen tot een week duren voordat de schappen weer vol liggen, laat de topvrouw van de supermarktketen weten.

C1: Vraag en aanbod

De Veldhovense chipmachinefabrikant kan niet aan de vraag naar zijn machines in 2027 en 2028 voldoen. ASML zag afgelopen kwartaal zijn nettowinst meer dan verdubbelen naar bijna €5 mrd.

C1: Vraag en aanbod·B2: Economische groei en conjunctuur

De IT-problemen bij Albert Heijn, Etos en Gall & Gall zijn dinsdagochtend nog niet opgelost. Moederbedrijf Ahold Delhaize zegt hard bezig te zijn met het herstel, maar kan nog niet zeggen wanneer er meer duidelijkheid komt.

B2: Consumentengedrag

Huizenkopers kunnen vanaf komend jaar voor een duurdere woning een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie afsluiten. De grens stijgt van 470.000 naar 500.000 euro. Ook komt er extra leenruimte voor verduurzaming van een woning met een slecht energielabel.

B1: Welvaart·D1: Overheidsbeleid

De Nederlandse economie blijft relatief goed draaien, ondanks de economische en politieke onrust in de wereld. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft de verwachtingen bijgesteld. Voor Nederland wordt voor dit jaar een economische groei van 1,5 procent verwacht. Eerder had het fonds een groei van 1 procent voorspeld. Het Centraal Planbureau (CPB) had de verwachtingen ook al bijgesteld. Het CPB rekent dit jaar op een economische groei van 1,6 procent en voor volgend jaar op 1,4 procent. Het IMF denkt dat de Nederlandse economie volgend jaar met 1,3 procent groeit. Nederland lijkt ervan te profiteren dat het weer beter gaat met de Duitse economie. Het IMF verwacht in Duitsland dit jaar een groei van 1,3 procent, waar eerder 0,7 procent werd verwacht. Ondanks Iran-oorlog Het IMF denkt dat de wereldeconomie dit jaar groeit met 3,1 procent en volgend jaar met 3,4 procent. Volgens IMF-hoofdeconoom Silvana Tenreyro is het gelukt om de effecten van de Iran-oorlog voor de olie- en gasleveringen beperkt te houden. Daarnaast wordt de groei aangejaagd door de grote hoeveelheid investeringen van grote techbedrijven, stelt zij.

B2: Economische groei en conjunctuur

De apps, websites en klantenservice van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall liggen sinds zondagmiddag plat. De systemen zijn preventief tijdelijk uitgeschakeld, meldt het winkelbedrijf.

B2: Consumentengedrag

Albert Heijn, Etos en Gall & Gall kampen sinds zondagmiddag met een storing. Dat komt volgens Albert Heijn door "een IT-incident". Websites, apps en de klantenservice zijn hierdoor niet beschikbaar. Ook kunnen online bestelde boodschappen niet worden bezorgd. "We hebben direct maatregelen genomen om onze IT-omgeving te beschermen. Onderdeel daarvan is het preventief tijdelijk uitschakelen van een aantal systemen", schrijft Albert Heijn in een verklaring. Wat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. Daarover wil Albert Heijn niets kwijt. "We onderzoeken het incident en werken aan het herstellen van onze diensten. De bescherming van de gegevens van onze klanten, medewerkers en partners staat daarbij voorop", meldt de supermarktketen. Oude aanbiedingen Door de storing kunnen ook de prijzen in de supermarkten verkeerd worden weergegeven. Op de elektronische schapkaarten staan mogelijk de actieprijzen van vorige week, in plaats van de huidige prijs. Ook de spaarsystemen werken niet. Albert Heijn meldt dat de winkels vandaag opengaan. De supermarktketen zegt nog niet te weten wanneer de diensten weer beschikbaar zijn. Deze Albert Heijn-vestiging in Amsterdam informeert klanten met een briefje over de onjuiste prijzen in de winkel:

B2: Consumentengedrag

Goedemorgen! De Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO gaat in een zeldzame toespraak in op de vraag hoe Rusland bij een aanval verslagen kan worden en de winnaar van de Nobelprijs voor Economie wordt bekendgemaakt. Eerst het weer: vandaag wisselen zon en wolkenvelden elkaar af. In de loop van de middag neemt vanuit het westen de bewolking toe. Bij een matige zuidenwind stijgt de temperatuur naar 15 tot 18 graden. Morgen is het bewolkt en valt af en toe lichte regen. De dagen daarna is het rustig en zacht herfstweer met veel ruimte voor de zon. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Op de N233 bij Kesteren zijn bij een ernstig ongeluk gisteravond twee mensen om het leven gekomen en twee anderen gewond geraakt. Het ongeluk gebeurde kort voor 23.00 uur. Dagblad De Gelderlander meldt dat de brandweer, zes ambulances en twee traumahelikopters werden opgeroepen. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Een Litouwse man krijgt zijn 24.000 euro terug van de Koninklijke Marechaussee. Hij viel vorige maand in Venlo in achter het stuur in slaap met het geld in zijn auto. De man zei dat hij het geld in het casino had gewonnen maar kon dat niet bewijzen. Fijne dag!

B1: Welvaart·G2: Internationale economische betrekkingen

De Nederlandse industrie produceerde in augustus 12 procent meer dan in diezelfde maand een jaar eerder. Dat is de grootste toename in ruim vier jaar.

B2: Economische groei en conjunctuur

China stelt alles op alles om de AI-race met de Verenigde Staten te winnen, en heeft goede kaarten. Xi Jinping wil van AI een van de pijlers maken onder de Chinese wereldorde, zo betoogt Jan van der Putten.

G2: Internationale economische betrekkingen

Nu de financiële schade door extreem weer in arme en opkomende landen oploopt, dringt zich de vraag op: wie draait op voor de schade? Het principe van ‘klimaatrechtvaardigheid’ is nog ver te zoeken in deze opwarmende wereld.

G2: Internationale economische betrekkingen

Schooljaar afgelopen? Dan gaan alle studieboeken de prullenbak in. Het is al lang geleden dat middelbare scholieren nog boeken gebruikten die het jaar erop naar een nieuwe leerling gingen. De schoolboekenmarkt functioneert niet goed, stelt de toezichthouder. De prijzen stegen de afgelopen zeven jaar sneller dan prijzen voor vergelijkbare producten en scholen moeten vaak zowel een papieren als digitale versie aanschaffen.

B1: Welvaart·D1: Overheidsbeleid

Het verplichte register kan de makelaardijsector op z’n kop zetten: het bindt alle makelaars aan vaste gedragsregels en zorgt dat er gehandhaafd kan worden.

C2: Marktvormen en marktfalen