Home/Economie

Economie

Examenstof en gekoppelde nieuwsartikelen voor Economie

VolkskrantBetaald
4 sep

Olieprijzen gaan weer omhoog na sterke daling dag eerder

C1: Vraag en aanbodG2: Internationale economische betrekkingen
FDBetaald
19 jul

Slechte staat van bruggen en wegen was politieke keus

De komende jaren zijn miljarden nodig om kapotte bruggen, wegen en het spoor te herstellen. Veelal krijgen de begrotingsregels de schuld van het achterstallig onderhoud. Dat is niet terecht.

D1: Overheidsbeleid
NU.nl
19 jul

Nederland krijgt tien stroomhuisjes per dag erbij en ze worden steeds blitser

Waarschijnlijk loop je dagelijks langs een onooglijk, half verscholen en met graffiti besmeurd transformatorhuisje zonder het echt goed te zien. Maar de komende jaren groeit het aantal elektriciteitshuisjes explosief en dus groeit ook de vraag naar mooie en slimme huisjes.

C1: Vraag en aanbod
FDBetaald
19 jul

De Russische ruimtevaart laat zich moeilijk uit het moeras trekken

Rusland wil zijn eigen satellietprogramma opstarten naar het voorbeeld van Starlink, Elon Musks satellietinternetdienst. Maar de Russische pogingen kennen vooralsnog een moeizame start.

G2: Internationale economische betrekkingen
NOS
18 jul

5, 10 of 15 procent? Pinapparaten vragen steeds vaker om fooi

Je hebt het de laatste tijd wellicht ook moeten doen: bij het betalen in de horeca op het pinapparaat kiezen hoeveel procent fooi je wil geven. Of toch 'geen fooi' aanklikken. Het aantal horecazaken dat dit doet groeit en we geven ook vaker fooi als we moeten kiezen. Dat blijkt uit cijfers die betaalbedrijven met de NOS deelden. Als we zo'n fooi geven, kiezen we het vaakst voor 5 procent uit de opties 5, 10, 15 procent of een zelfgekozen bedrag. Horecazaken die gebruikmaken van betaal- en softwarebedrijf Tebi kunnen zelf bepalen of ze het keuzemenu laten zien. Het blijkt dat bij koffiezaken waar je aan een balie bestelt, het percentage fooigevers omhoog schiet als die om fooi vragen. Bijna niemand pint fooi erbij als er geen verzoek te zien is, maar met verzoek is dat meer dan 20 procent. In chique restaurants pinnen klanten sowieso vaak fooi, ook als er niet om gevraagd wordt. Met een fooikeuzemenu doen nog meer mensen dat, blijkt uit de cijfers. Bij surfschool en strandtent The Shore in Scheveningen werken ze al langer met de fooipercentages. Tijdens corona stapte de zaak over op alleen maar pinnen. "De fooien daalden toen wel drastisch", zegt mede-eigenaar Thomas Franse. In 2021 kreeg The Shore een kassasysteem dat die fooi-optie had en is dat aangezet. "Dat was wel het moment dat de fooien weer omhooggingen." Franse heeft een dubbel gevoel bij het vragen om fooi. "Het is niet de beste klantervaring. In het begin kregen we naast positieve ook best veel negatieve reacties. Het is wel een belangrijke bron van inkomsten voor personeel." Hij merkt nu ook gewenning bij klanten, omdat steeds meer horecazaken het doen. Betaalbedrijf Adyen zette op een rij welk deel van de horecaondernemers die er klant zijn gebruikmaakt van een fooikeuzemenu. Bij restaurants steeg dat van 19 procent in de eerste helft van 2025 naar 22 procent in de eerste helft van 2026. Bij bars en cafés steeg het van 46 naar 53 procent. "Dit wijst erop dat dit steeds meer een standaardonderdeel wordt van moderne betaalprocessen in de horeca", zegt Julien Marlier, manager Benelux. Op pinapparaten waar de fooifunctie actief is, kiest 61 procent voor 'geen fooi'. 39 procent geeft dus wel een fooi, gemiddeld 4,31 euro. Tebi heeft ook cijfers over welk percentage we aanklikken, als we een fooi geven. Het vaakst kiezen mensen dan voor 5 procent. "Ongeveer een kwart vult een eigen, doorgaans klein, bedrag in", zegt general manager Florian Brunsting. "Hoge 'Amerikaanse' fooibedragen komen nauwelijks voor." In de VS wordt in restaurants zeker 20 procent fooi verwacht. Ook de Ierse pub Mick O'Connells in Utrecht heeft pinapparaten met fooiverzoeken. "Het is soms best verrassend wie wel of geen fooi geeft", zegt manager James O'Halloran. "Jonge studenten van wie je geen fooi verwacht geven dan 5 of 10 procent. Rijkere bankmedewerkers geven dan soms niks." De fooi is meestal 5 procent, ziet ook hij. "Gemiddeld krijgen we maandelijks zo'n 3500 tot 4000 euro fooi binnen. Dat wordt geheel verdeeld onder medewerkers, op basis van het aantal werkuren." Gemiddeld gaat het om zo'n 2 euro per uur. 'Minder persoonlijk' Horecabezoekers reageren verschillend op fooiverzoeken. "Ik heb geen fooi gegeven", zegt Sophie, die bij een saladebar in Utrecht aan de balie bestelde en moest kiezen. "Ik merk dat ik het minder persoonlijk vind. Het is gewoon: hier, wil je fooi geven of niet?" "Ik vind het wel fijn want dan kan ik zelf kiezen wat en of ik geef", zegt een bezoeker van The Shore in Scheveningen. Hij gaf 5 procent fooi. "Mensen werken er hard voor. Dan is het fijn om even iets extra's te geven." Vaker in Amsterdam Of ondernemers kiezen voor een fooimenu verschilt per regio. Zo heeft in Amsterdam ruim 30 procent van de Tebi-klanten de functie ingeschakeld, terwijl dat in bijvoorbeeld Nijmegen maar 10 procent is. Bij een rondgang in Den Bosch zeggen verschillende horecazaken er niet aan te willen. "Ik hou er niet zo van", zegt Marc Bouman van Brasserij Breton. "Ik ga niet onnodig fooi opdringen, mensen geven het als ze het zelf willen." "Als je die keuze toont, voelen mensen zich misschien gedwongen", zegt Angie Joosten van Café CinQ. "Voor ons werkt het prima om het volledig iemands eigen keuze te laten."

B2: Consumentengedrag
FDBetaald
18 jul

‘De Zuidas is voor veel mensen een symbool geworden, wat leidt tot versimpeling’

FD-lezers reageren op een scherpe column over werken op de Zuidas, het laten installeren van een thuisbatterij, hoe het verder moet met Tata Steel en de validiteit van de berichtgeving rondom hittestress.

C3: Arbeidsmarkt
NU.nl
18 jul

Meer starters kopen huis met starterslening: 'Leidt tot hogere prijzen'

Het aantal startersleningen is vorig jaar met 15 procent gestegen ten opzichte van 2024. Zo'n lening maakt het voor veel jonge mensen mogelijk hun eerste stappen op de woningmarkt te zetten. "Al leidt het automatisch tot hogere prijzen."

C1: Vraag en aanbodB1: Welvaart
FDBetaald
18 jul

Zijn ‘geliefde vriend’ Epstein doet miljardair Leon Black de das om

Leon Black was een van de grootste gorilla’s op de apenrots van de New Yorkse private equity. Zijn nog altijd in een dikke mist gehulde vriendschap met Jeffrey Epstein maakte van de multimiljardair en kunstverzamelaar een paria.

G2: Internationale economische betrekkingen
NOS
17 jul

FNV kondigt voor september weer spoorstaking en andere acties aan

FNV heeft aangekondigd in september weer actie te gaan voeren. Er komen meerdere stakingen, waaronder waarschijnlijk ook een 24-uursstaking op het spoor. "De stakingen worden groter dan de vorige keer", meldde FNV-voorzitter Hans Spekman gisteravond in Goedenavond Nederland. Ze zullen worden gehouden in de eerste twee weken van september met naast de spoorstaking ook stakingen in de havens en bij de overheid. In de zorg komen ook acties, maar wordt niet gestaakt, zegt Spekman "want ze we willen de patiënten niet de dupe laten worden". De FNV voert actie vanwege de bezuinigingen van de overheid op de sociale zekerheid, zoals het inkorten van de WW en het versoberen van de uitkering van langdurig zieken, de WIA. Volgens Spekman "beweegt het kabinet niet" en zijn de acties daarom gerechtvaardigd ondanks de hinder die reizigers daarvan ondervinden. Geen treinen Vorige maand werd ook actie gevoerd. Toen reden er op 24 juni vier uur lang geen treinen in het hele land vanwege een staking. In september gaat het dus om een langere staking. Volgens Spekman is er nog geen exacte datum gekozen. Er zullen dan hoogstwaarschijnlijk nog wel treinen rijden tussen Amsterdam Centraal, Schiphol en Hoofddorp. Bij andere stakingen probeerden vakbonden het treinvervoer naar de luchthaven volledig stil te leggen, maar daar stak de rechter een stokje voor.

E2: Sociale zekerheid
NU.nl
17 jul

Enschedese school langer open doordat ouders zelf vrije dagen bepalen

De regio Noord heeft al twee weken zomervakantie, maar op openbare basisschool La Res in Enschede gaan tientallen kinderen deze week nog steeds naar school. Zij zijn buiten de schoolvakanties om vrij geweest en halen die dagen nu in. "Dat scheelde ons 600 euro."

E2: Sociale zekerheid
AD
16 jul

Erik ten Hag trok Ramiz Zerrouki op vakantieadres over de streep: Feyenoord ontvangt 2 miljoen

Algemeen directeur Dominique Scholten en technisch directeur Erik ten Hag zijn maandag naar het vakantieadres van Ramiz Zerrouki in Spanje gevlogen om daar de laatste plooien met de speler glad te strijken. Woensdag bereikte FC Twente ook met Feyenoord een overeenkomst.

C3: Arbeidsmarkt
NU.nl
16 jul

Leveringszekerheid zeldzame aardmetalen verder onder druk

Enkele landen hebben een dominante positie op de markt voor kritieke mineralen. Die positie, exportbeperkingen en afnemende investeringen brengen de leveringszekerheid van zeldzame aardmetalen in gevaar. Dat staat in een rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA).

G2: Internationale economische betrekkingen
RTL Nieuws
16 jul

Ben & Jerry's Foundation stopt nadat Magnum geldkraan dichtdraait

De goede doelenorganisatie achter Ben & Jerry’s stopt eind dit jaar met zijn activiteiten, omdat het moederbedrijf van het Amerikaanse ijsmerk de geldkraan vorig jaar heeft dichtgedraaid.

H2: Overheidsbeleid en economische orde
NOS
16 jul

Onrust in Straat van Hormuz dwingt ondernemers tot alternatieven: 'Overlevingsmodus'

Na een paar relatief kalme weken is het opnieuw onrustig in de Straat van Hormuz. Iran zei eind vorige week de zeestraat weer te sluiten, maar volgens de VS is de doorgang gewoon open voor de scheepsvaart. De Amerikaanse president Trump kondigde aan tol te gaan heffen voor vrachtschepen die door de zeestraat gaan, maar even later trok hij dat plan weer in. Veel onzekerheden dus, ook voor ondernemers die afhankelijk zijn van de scheepvaart in dat deel van de wereld. Drie ondernemers vertellen hoe ze hun plannen aanpasten en naar alternatieven zoeken. Leon Schulz van Hapag-Lloyd: 'Omwegen werken' De Duitse containerrederij Hapag-Lloyd had in april nog zes schepen in de Straat van Hormuz liggen die niet weg konden. Inmiddels zijn de schepen veilig teruggekeerd. "Om het zekere voor het onzekere te nemen, blijven de grote schepen voorlopig uit de Straat van Hormuz", zegt woordvoerder Leon Schulz. Dat betekent wel dat een van de vaarroutes voorlopig wegvalt. "De afsluiting van de zeestraat heeft een aanzienlijke impact gehad op de handel met de regio rond de Perzische Golf", zegt Schulz. "De directe verbinding is opgeschort en de schepen die daar normaal varen worden nu ergens anders ingezet. We schatten dat daardoor zo'n zestig tot tachtig procent minder containers die kant op gaan dan normaal." Als alternatief zocht de rederij naar andere routes via de zee en over land. "Vracht kan bijvoorbeeld via de havens van Jeddah, Dammam of Khorfakkan verder worden geleid." Op die manier blijft de verbinding met markten zoals de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië, Koeweit, Qatar en Irak in stand. De omwegen werken, maar vracht is langer onderweg en de beschikbare havens zijn snel vol. "De nieuwe routes kunnen de capaciteit en de efficiëntie van de reguliere zeeverbindingen niet evenaren." Robert Lesmeister, Squiby Foods: 'Overlevingsmodus' "Vorige week is de laatste container die voor de blokkade van de Straat van Hormuz was ingeladen, aangekomen. Die vracht heeft vijf maanden gedaan over een reis die normaal vier weken duurt", zegt exporteur Robert Lesmeister. Zijn bedrijf Squiby Foods exporteert voedingsmiddelen, zoals kaas, vis en kruiden, naar het Midden-Oosten. Aan het begin van de afsluiting verwachtte Lesmeister niet dat de situatie zo snel zou escaleren. "Er gebeurt elke keer weer iets nieuws, het einde lijkt nog lang niet in zicht." Ook hij zocht de afgelopen maanden naar alternatieve routes. "Die zijn langer en duurder, maar je past je erop aan. Je moet wel. We zijn allang blij dat de producten überhaupt aankomen. We overleggen veel met onze klanten, die tot nu toe best bereid zijn om wat meer te betalen." Een groot deel van de vracht wordt nu vervoerd via de lucht of via tussenhavens en met vrachtwagens. "Maar niet alleen de routes zijn anders, ook de vraag verandert. Er is bijvoorbeeld minder toerisme in het Midden-Oosten. Daardoor leveren we minder aan hotels. Tegelijkertijd neemt de vraag naar andere producten juist onverwachts toe. Soms word je negatief verrast, soms positief." De komende maanden blijven we in de "overlevingsmodus", zegt Lesmeister. "Ondertussen doen we een poging onze afhankelijkheid van het Midden-Oosten steeds een beetje te verkleinen en proberen we onze producten ook in andere werelddelen te verkopen." Stephan Mangnus van Sakko: 'Toch geen aardbeienkraam' "Een groot deel van onze brandstof kwam via de Straat van Hormuz", zegt Stephan Mangnus van tankstationketen Sakko. "Dat is nu een stuk minder." Dat is niet meteen een probleem voor de vijftig tankstations van Mangnus. "We hebben vaste contracten met leveranciers die de brandstof nu uit andere landen en werelddelen halen, bijvoorbeeld uit Amerika, Saudi-Arabië of Venezuela. Die landen zijn meer gaan produceren en houden de markt in balans." Hoewel de prijzen aan de pomp hoger zijn dan eerst, komen mensen nog gewoon tanken. Alleen bij de tankstations aan de grens is het al weken rustig. "Het is nu eenmaal goedkoper bij de buren", zegt Mangnus. "We hebben wel getwijfeld of we een pakketpunt of een aardbeienkraampje moesten openen ter compensatie, maar je moet heel wat aardbeien verkopen om de verloren tankomzet in te halen." Mangnus zoekt naar alternatieven voor de lange termijn. "Het klinkt misschien een beetje gek uit de mond van een tankstationbaas, maar we moeten eraan geloven dat we minder afhankelijk moeten worden van olie." Daarom begon het bedrijf van Mangnus jaren geleden al met de aanleg van duizenden elektrische laadpunten. "Dat blijkt nu een slimme zet te zijn geweest."

G2: Internationale economische betrekkingen
Het ParoolBetaald
15 jul

We denken dat leven 8 procent duurder is dan jaar geleden, in werkelijkheid is dat veel minder: hoe kan dat?

B1: WelvaartB2: Economische groei en conjunctuur
NOS
15 jul

Hoofdpijndossier voor Hoekstra: moet de luchtvaartsector meer betalen voor uitstoot?

De Europese Commissie overweegt vliegmaatschappijen te laten betalen voor de CO2-uitstoot van intercontinentale vluchten. Tegenstanders vrezen hogere ticketprijzen en een slechtere concurrentiepositie voor de Europese luchtvaart. Voorstanders vinden de stap noodzakelijk voor vergroening van de luchtvaartsector. Vrijdag presenteert de Commissie haar voorstel. Lobbyisten draaien overuren om de plannen nog te beïnvloeden. Lobby Op het Schumanplein in Brussel zit het kantoor van Airlines for Europe (A4E), recht tegenover het gebouw van de Europese Commissie. A4E vertegenwoordigt de stem van grote spelers in de Europese luchtvaartsector, zoals Air France-KLM, Lufthansa en Airbus. Ze maken zich zorgen over extra kosten voor de luchtvaart en doen er alles aan die boodschap bij de Europese Commissie over te brengen. "Daar zijn we elke dag actief mee bezig. Dat is onze baan," zegt Ourania Georgoutsakou, directeur van A4E. Een paar straten verderop huist Transport & Environment (T&E), dat pleit voor een vervoerssector zonder uitstoot. De lobbyisten hiervan proberen de Europese Commissie ervan te overtuigen intercontinentale vluchten wel mee te nemen in de plannen. "We hebben veel contact. Via email, via vergaderingen," zegt Vincent de Haes, beleidsmedewerker luchtvaart bij T&E. "We hebben afgelopen weekend nog contact met de Commissie gehad om duidelijk te maken welke impact hun voorstellen kunnen hebben." Bezweken onder druk Vliegenmaatschappijen moeten al betalen voor de CO2-uitstoot van vluchten binnen de Europese Unie. Maar voor vluchten naar locaties buiten de EU geldt dat niet. Maatschappijen betalen dus wel voor een vlucht van Amsterdam naar Barcelona, maar niet voor een vlucht van Amsterdam naar Beijing. Oorspronkelijk was dat wel de bedoeling. Maar de EU bezweek in 2012 onder de druk van de Verenigde Staten en China, die niet op extra kosten voor hun vliegsector zaten te wachten. Bovendien werd al gewerkt aan een wereldwijd systeem om de uitstoot van de luchtvaart te beteugelen. Brussel schoof daarom het plan voor een CO2-prijs voor intercontinentale vluchten op de lange baan. Inmiddels is dat wereldwijde systeem er, maar het is nog niet erg effectief. China en de VS hebben het in tegenstelling tot de EU niet opgenomen in hun nationale wetten. En dus kijkt de Commissie opnieuw naar het beprijzen van uitstoot van intercontinentale vluchten. Zorgenkind Het is een hoofdpijndossier voor Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra, op wiens bord dit vraagstuk ligt. De luchtvaart is voor hem een zorgenkind. Vergroening gaat buitengewoon moeizaam. Alle vluchten die vanuit de EU vertrekken beprijzen zal tot grote weerstand leiden. "Diplomatiek geen klein bier," noemt een EU-ambtenaar zo'n maatregel. Wie gaat Trump vertellen dat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen straks Europese CO2-rechten moeten kopen? De luchtvaartindustrie vreest bovendien dat extra kosten de concurrentiepositie van Europese luchtvaartmaatschappijen ondermijnen. Reizigers zullen bijvoorbeeld sneller voor een overstap op luchthavens buiten de EU kiezen. "En het lijkt me onmogelijk voor Europese maatschappijen de extra kosten niet door te berekenen aan de reiziger," zegt Georgoutsakou van A4E. Maar de Commissie moet echt iets doen, vindt Vincent de Haes van Transport & Environment. Juist de vluchten die de EU verlaten, zorgen voor de meeste uitstoot. "Je mist nu twee derde van de uitstoot van de Europese luchtvaart. Als je die beprijst, kan je dat geld weer investeren in duurzame luchtvaart." 'Te gevoelig' Niet alleen A4E en T&E melden zich bij Hoekstra. Talloze bedrijven, ngo's, belangenbehartigers, lobbyisten en politici mailen, bellen en sturen brieven. De Commissie broedt op een tussenoplossing. Een voorstel dat wel meer vluchten beprijst, maar niet tot te veel weerstand van de industrie, handelspartners en EU-landen zelf leidt. EU-ambtenaren willen nog weinig kwijt over de opties die op tafel liggen. "Het ligt nog te gevoelig." Een optie kan zijn vliegmaatschappijen maar voor een deel van hun vlucht een CO2-prijs te laten betalen, bijvoorbeeld alleen het deel dat ze binnen het EU-luchtruim vliegen. Vrijdag presenteert Hoekstra zijn plannen, die onderdeel uitmaken van een groter pakket maatregelen om het Europese Emissiehandelssysteem aan te passen. Dan moet blijken of hij daadwerkelijk een uitbreiding voor de CO2-beprijzing van luchtvaart voorstelt. Vervolgens beginnen de politieke onderhandelingen. EU-landen en het Europees Parlement krijgen dan de mogelijkheid het voorstel aan te passen. Pas als de EU-landen en het parlement definitief akkoord zijn, is duidelijk in hoeverre de luchtvaartsector meer gaat betalen voor zijn CO2-uitstoot.

H2: Overheidsbeleid en economische orde
VolkskrantBetaald
13 jul

Aantal schepen dat door Straat van Hormuz vaart neemt af

G2: Internationale economische betrekkingen
TrouwBetaald
13 jul

Dankzij videogames bloeide de vervallen industriestad Dundee weer op

B1: Welvaart
RTL Nieuws
12 jul

Drake verliest opnieuw sportweddenschap met gok op Conor McGregor

Drake heeft wederom veel geld verloren bij een sportweddenschap. De Canadese rapper deelde eerder deze week nog dat hij 1 miljoen dollar had ingezet op een overwinning van MMA-vechter Conor McGregor, maar die ging in zijn comebackgevecht al snel onderuit.

D2: Risico en onzekerheid
RTL Nieuws
11 jul

Snelheidsbegrenzer in auto kost schatkist honderden miljoenen per jaar

Het lijkt een effectief plan: auto's uitrusten met een snelheidsbegrenzer, zodat je nooit meer te hard kunt rijden. Maar er is ook een keerzijde: het kost de schatkist al snel 400 miljoen euro per jaar.

H2: Overheidsbeleid en economische orde
VolkskrantBetaald
11 jul

Kinderbijslag aanvragen voor een foetus van 14 weken: in Madrid kan het nu

E2: Sociale zekerheid
AD
9 jul

Joost en Marieke (26) stomverbaasd dat ze hun droomhuis konden kopen: ‘We waren ineens de enige’

Een koophuis van 650.000 euro bemachtigen op je 26ste? Voor veel starters klinkt dat als een onhaalbare droom. Maar niet voor Joost en Marieke van Lagen uit Waddinxveen. Het stel spaarde al jong en investeerde slim. Toch is hun belangrijkste tip voor huizenjagers: „Ga tussen kerst en oud en nieuw op huizenjacht!” Lees hier onze special.

B1: WelvaartC1: Vraag en aanbodD1: Vermogensmarkt