Aardrijkskunde

In Brabant, Limburg en delen van Zeeland is de temperatuur onder het nulpunt gedaald. Daarmee is de eerste lokale vorstdag van het jaar gemeten. Die komt later dan gebruikelijk, maar wel eerder dan vorig jaar.

B1: Weer en klimaat

Staat Frankrijk een jeudi noir, een zwarte donderdag, te wachten? Het land maakt zich vandaag op voor een nieuw hoofdstuk in de lange reeks van protesten. Na twee weken van relatieve rust, met alleen op zaterdagen uitschieters, beginnen de Fransen zich deze week weer te roeren. De regering verwacht in het land een opkomst van 500.000 tot 700.000 mensen, Parijs niet meegerekend. De demonstranten, sommigen van hen deel van de gelehesjesbeweging, krijgen deze week weer gezelschap van scholieren en studenten. Zij hebben na de herfstvakantie hun protesten hervat, al ligt het aantal geblokkeerde scholen een stuk lager dan begin vorige maand. De kar wordt vooral getrokken door de vakbonden, die voor de demonstraties van vandaag de handen ineen hebben geslagen. Verspreid over het land worden meer dan 240 protestmarsen verwacht. Ook zijn er stakingen aangekondigd in het onderwijs, de gezondheidszorg en de transportsector. Zo rijden er wat minder TGV-sneltreinen, maar de impact op het spoor is vooral groot bij de regionale treinen (TER). Proef voor de autoriteiten In Frankrijk wordt deze dag gezien als een belangrijke test: hoe massaal is de protestbeweging nog? Hoeveel mensen gaan er de straat op en weten zij de druk op de regering te houden? Andersom is het ook een proef voor de autoriteiten: lukt het hen om de woede van de Fransen te sussen? De onderhandelingen met vertegenwoordigers van scholieren en studenten hebben nog niet tot een akkoord geleid. Wel zijn er al een aantal toezeggingen gedaan: zo worden 500 extra docenten aangesteld en wordt het systeem voor toelating tot hoger onderwijs, Parcoursup, aangepast. Nu de onderwijsprotesten weer zijn begonnen, waarschuwt onderwijsminister Geffray voor de gevolgen op de langere termijn. "De absolute prioriteit is dat leerlingen gewoon naar school kunnen", zei hij. "Het schooljaar komt inmiddels in gevaar." Premier Lecornu zei bereid te zijn om volgende week opnieuw met de scholieren in gesprek te gaan. Ook gisteravond gingen scholieren en studenten in Parijs al de straat op: Een andere grote uitdaging voor de regering is om de protesten van vandaag in goede banen te leiden. Ze willen vooral een herhaling van 17 oktober voorkomen. Bijna drie weken geleden ontspoorde die protestdag volledig toen een deel van de demonstranten en georganiseerde relschoppers massale vernielingen aanrichtten. Auto's en administratieve gebouwen, waaronder het historische stadhuis van Limoges, werden in brand gestoken. Ruim duizend winkels werden geplunderd. Het risico op onrust is volgens de autoriteiten groot. Zij verwachten "veel geweld tegen de politie en vernielingen van openbare gebouwen". Om een herhaling van 17 oktober te voorkomen, zijn net zoals de afgelopen twee zaterdagen 70.000 agenten van de politie en gendarmerie op de been. Ondanks kritiek van onder andere mensenrechtenorganisaties over de inzet van traangas en flitsgranaten, heeft binnenlandminister Nuñez gezegd "geen enkel middel achterwege te willen laten, om de simpele reden dat politieagenten zich moeten kunnen verdedigen wanneer ze worden aangevallen". Parijs protest toch in het centrum Opvallend is dat de autoriteiten de demonstranten dit keer wél toestemming geven om door het centrum van Parijs te trekken. Waar zij de afgelopen twee zaterdagen alleen aan de rand van de stad mochten demonstreren, heeft de prefectuur gisteren ingestemd met een route van Place de la République naar Place de la Nation, via de Boulevard Voltaire. Juist op Place de la République liep het op 17 oktober rond het middaguur al uit de hand. Relschoppers mengden zich toen tussen de demonstranten en raakten slaags met de politie en gendarmerie. Wat er toen precies gebeurde? Bekijk het in deze video: De CGT, één van de grootste vakbonden in Frankrijk, hamerde er de afgelopen dagen op dat de protestmars in het centrum moest plaatsvinden. "Het is ongekend als demonstraties in het centrum worden verboden", zei CGT-voorzitter Sophie Binet eerder deze week op de Franse radio. "We moeten toch zichtbaar kunnen zijn?" Voor de regering heeft Binet een paar eisen: "Hogere lonen voor iedereen, een verhoging van het minimumloon met 10 procent en hogere salarissen voor ambtenaren. Daarnaast willen we dat de begrotingsplannen worden herzien."

F2: Migratie en demografische ontwikkelingen

In Jordanië staat een natuurkundig instrument dat beheerd wordt door landen die onderling zeer moeizame relaties onderhouden, zoals Israël, Cyprus, Turkije en Iran. Rondom de machine heerst vertrouwen.

B2: Mondiale spreiding en mondiaal beleid

Een vriendelijke vogel bij Vogelenzang zweeg als het graf, omringd door camera’s en kijkers.

C1: Samenhang in de biosfeer en geosfeer

Twee helikopters zijn op elkaar gebotst en neergestort op de Mount Everest. Daarbij is één persoon om het leven gekomen en zijn twee mensen gewond geraakt. De Mount Everest ligt op de grens van Nepal en China en is de hoogste berg ter wereld. Op de berg zijn geen wegen, dus helikopters zijn de enige manier om zieke of uitgeputte wandelaars naar beneden te halen. De helikopters stortten neer in het dorp Pheriche, dat op zo'n 4200 meter hoogte ligt. Regenseizoen voorbij Bij het ongeluk overleed een 47-jarige toerist uit India, schrijft persbureau AP. Ook raakten een reiziger uit Nieuw-Zeeland en een van de helikopterpiloten gewond. Hoeveel mensen in de helikopters zaten, is niet duidelijk. De herfst is een populair seizoen om de Mount Everest te beklimmen, omdat het regenseizoen voorbij is en het nog minder koud is dan in de wintermaanden. Maar ook in de rest van het jaar is de tocht erg populair onder wandelaars. Zo populair dat de Nepalese regering in het verleden maatregelen trof om het aantal klimmers terug te dringen, maar zonder duidelijk effect.

G1: Gebiedscasus: fysisch-geografische kenmerken·C2: Klimaat en landschap

Het aantal dodelijke buitenlandse slachtoffers van de treinramp in Spanje vorige week is gestegen naar twaalf. In totaal kwamen 69 mensen om het leven. Van drie mensen moet de identiteit nog worden vastgesteld. Spaanse autoriteiten verwachten dat ook zij buitenlanders zijn. Onder de slachtoffers zijn 54 Spanjaarden en vier Amerikanen. De andere slachtoffers komen uit Canada, Japan, Argentinië, Mexico, Tunesië en Tsjechië. Eerder werd ook al de identiteit van een Portugees en een Fransman vastgesteld. Spaanse media schrijven dat de verwachting is dat later vandaag de laatste drie slachtoffers worden geïdentificeerd. De politie is nog altijd actief op de plaats van het ongeluk. Volgens de krant El País worden treinwagons verplaatst naar een veilige locatie voor verder onderzoek. Met volle vaart Vorige week woensdag botste zo'n 140 kilometer ten zuiden van Madrid een hogesnelheidstrein op volle snelheid op een stilstaande trein. Dit gebeurde vlak bij het dorpje Urda. Door een storing in het veiligheidssysteem stonden treinen stil op de hogesnelheidslijn van Madrid naar Andalusië. De verkeersleiding gaf op een gegeven moment toestemming om weer te gaan rijden, maar een van de treinen bleef stilstaan. Een hogesnelheidstrein reed daar in volle vaart achterop. Het was het derde dodelijke treinongeluk dit jaar in Spanje. Naast de 69 dodelijke slachtoffers raakten tientallen mensen gewond.

F2: Migratie en demografische ontwikkelingen

Als het voorheen glad was in de kop van Noord-Holland gaf het KNMI een code geel, oranje of rood voor de hele provincie. Ook bij dreigende onweersbuien en stormen kregen grote delen van ons land een waarschuwing, terwijl meteorologen wisten dat dat onnodig was. Vanaf vandaag is dat voorbij, belooft het KNMI. Het weerinstituut gaat lokaler waarschuwen voor storm, mist, hitte, gladheid, onweer en ander gevaarlijk weer. Dat moet organisaties helpen zich gerichter voor te bereiden op weerrisico's. Het weerinstituut hoopt ook dat mensen minder vaak een weeralarm krijgen dat niet strookt met wat ze om zich heen zien. Preciezere kaarten "Dat betekent dat we mensen beter kunnen waarschuwen", zegt Maarten van Aalst, hoofddirecteur van het KNMI. "Maar ook dat het vertrouwen in de waarschuwingen beter kan blijven." Meteorologen kunnen straks op de kaart een gebied tekenen waarin een weeralarm geldt. Daarbij hoeven ze geen rekening te houden met grenzen van provincies of gemeenten. De kaarten zijn online en in de app van het KNMI te zien. Daarbij kunnen mensen inzoomen of zoeken op hun woonplaats. Organisaties kunnen de data ook downloaden om hun eigen kaarten of toepassingen te maken. Efficiënter werken De veiligheidsregio's hopen dat ze met deze verandering efficiënter kunnen werken, zegt Remmy van Lieshout, directeur Crisisbeheersing bij de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. Als voorbeeld noemt ze een storm die Den Helder treft. In dat geval moet de veiligheidsregio zich daar schrap zetten voor omgevallen bomen en ongelukken. "Maar dat doen wij op dit moment ook in Amsterdam, omdat we niet weten of het in Amsterdam plaatsvindt", zegt Van Lieshout. "Als het goed is horen wij vanaf november: 'Het is in Den Helder en niet in Amsterdam'." Om de lokale waarschuwingen mogelijk te maken was eerst een wetswijziging nodig. Sinds 20 mei mag het KNMI waarschuwingen afgeven die kleinschaliger zijn dan provincies. Daarna bereidde het weerinstituut zich nog maanden voor om het ook technisch te kunnen. Meldingen voor onweersbuien Al eerder kreeg de KNMI-app een functie die een melding geeft geeft wanneer je op maximaal 15 minuten van een dreigende onweersbui bent. Die mogelijkheid werd in augustus gelanceerd. Tot dusver is deze tenminste één keer gebruikt rond Middelburg, in Zeeland, dat op 28 augustus werd getroffen door een onweersbui. Commerciële aanbieders van weersinformatie stelden vorig jaar dat het KNMI oneerlijk concurreert met hen. Het instituut wordt betaald met belastinggeld en biedt een gratis app aan. De rechter stelden hen in het ongelijk en het KNMI mag zijn app blijven aanbieden. Wat betreft de weeralarmen zijn per soort harde grenzen afgesproken voor een code geel of oranje. Een code rood wordt, in overleg met andere organisaties, afgegeven als duidelijk is dat de impact van weer heel groot is. Dit jaar gaf het KNMI voor het eerst een code rood voor hitte. De Caraïbische eilanden hebben hun eigen waarschuwingssysteem voor bijvoorbeeld orkanen. Dat is afgestemd met eilanden in de omgeving.

B1: Weer en klimaat

Het KNMI waarschuwt vanaf maandag niet meer per provincie voor gevaarlijk weer, maar werkt met plaatselijke kleurcodes. Op die manier weten Nederlanders beter waar ze aan toe zijn bij onweer, hitte of gladheid. "Het kan zijn dat er minder waarschuwingen komen."

B1: Weer en klimaat

Vandaag is het een grijze dag met in het zuidwesten eerst nog plaatselijk mist. Verder kan er landinwaarts wat motregen voorkomen. Vannacht enige tijd regen. Morgenochtend trekt de regen weg naar het zuidoosten, met daarachter wat zon en een bui.

B1: Weer en klimaat

In meerdere Europese landen waren zaterdag zogenoemde Gen-Z protesten. Na Frankrijk, Duitsland en Nederland, was het ook in Zwitserse steden onrustig. Een tiener raakte zwaargewond.

F2: Migratie en demografische ontwikkelingen

In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: klimaatverandering vraagt om gigantische veranderingen. Hoe breng je die als journalist het best onder de aandacht?

B2: Klimaatverandering

Speciaal voor u geselecteerd door de FD-redactie: zes artikelen van de afgelopen week die het lezen deze zondag meer dan waard zijn.

F1: Europese Unie en regionaal beleid

Het wordt dit weekend wennen aan lagere temperaturen. Met maximaal 12 tot 15 graden is het frisser dan we de afgelopen tijd gewend waren. Ook trekken er geregeld buien over het land, waarbij vooral aan de kust kans is op onweer. Na het weekend knapt het weer tijdelijk op, met maandag en dinsdag flink wat zon.

B1: Weer en klimaat

Overheden en bedrijven hebben samen een plan gemaakt om vier Natura2000-gebieden te herstellen. Daarmee is €50 mln Rijksgeld gemoeid.

C3: Natuurlijke hulpbronnen

Nu de financiële schade door extreem weer in arme en opkomende landen oploopt, dringt zich de vraag op: wie draait op voor de schade? Het principe van ‘klimaatrechtvaardigheid’ is nog ver te zoeken in deze opwarmende wereld.

B2: Klimaatverandering

Bij een azc-protest in Rhenen zijn vernielingen aangericht. 400 jongeren kwamen bij elkaar terwijl er in het raadshuis werd vergaderd over de opvang van asielzoekers.

F2: Migratie en demografische ontwikkelingen

Ooit bood het natuurgebied Chapada dos Veadeiros onderdak aan gevluchte slaven, nu trekt het natuurliefhebbers en reizigers die er spirituele genezing zoeken.

D1: Kenmerken van ontwikkelingslanden

‘Op meerdere plekken in het spoor zijn materialen aangetroffen die daar bewust zijn neergelegd’, is te lezen in een bericht op de site van de spoorbeheerder.

E2: Ruimtelijke ordening en planologie

Op meerdere plekken op het spoor zijn „materialen aangetroffen die daar bewust zijn neergelegd” en waardoor storingen ontstaan. De storing ontstond rond 5.30 uur en speelt op twintig plekken.

E2: Ruimtelijke ordening en planologie