Geschiedenis: Thema's hedendaagse geschiedenis·Aardrijkskunde: Wereld

De bosbranden in Frankrijk woedden tot nu toe vooral bij de Middellandse Zee, maar inmiddels brandt het op meer plekken. Op enkele tientallen kilometers van Parijs grijpt het vuur om zich heen. Een bosbrand zó dicht bij de hoofdstad die zó’n grote impact heeft op de omgeving, dat is zeldzaam.

Aardrijkskunde: Aarde·Biologie: Ecologie

De twee landen voerden wederom over en weer aanvallen uit. Volgens het Amerikaanse leger zullen de laatste aanvallen de Iraanse strijdkrachten ‘zware verliezen toebrengen’.

Geschiedenis: Thema's hedendaagse geschiedenis

Sophie Straat mist 'publieke solidariteit' na de ophef die is ontstaan naar aanleiding van haar show tijdens festival Best Kept Secret (BKS). Onlangs was er veel aandacht voor het optreden van de zangeres, omdat ze witte mannen bij een moshpit opriep een stap naar achter te doen. Daar klonk in verschillende media kritiek op.

Maatschappijleer: Pluriforme samenleving·Nederlands: Leesvaardigheid

Een brand in Veldhoven bij een kringloopwinkel. En dat was spannend, want die kringloop zit direct naast een benzinepomp.

Maatschappijleer: Pluriforme samenleving

Nederlandse archeologen hebben een graftombe ontdekt in Egypte. Het graf is zeker drieduizend jaar oud en behoort toe aan iemand met de naam 'Paser'.

Geschiedenis: Orientatiekennis·Geschiedenis: Historisch besef

Een groep Amerikaanse grootbanken presenteert vanmiddag de resultaten over het eerste halfjaar, terwijl het beurssentiment tanende is.

Economie: Concept welvaart en groei (verdieping)·Economie: Concept goede tijden, slechte tijden

De meeste mensen die zijn omgekomen bij de grote brand in een muziekbar in Bangkok werden aangetroffen in de toiletten, die geen ramen hadden. Ze probeerden daar mogelijk te ontkomen aan de brand, zeggen de autoriteiten van de stad.

Maatschappijleer: Verzorgingsstaat·Aardrijkskunde: Leefomgeving

Het is pas half juli, maar als je naar de waterstanden in de rivieren kijkt, lijkt het wel eind augustus of zelfs later. Niet ver van het punt waar de Rijn ons land binnenkomt, bij Lobith, staat het water uitzonderlijk laag. Ook de Maas kampt met lage waterstanden. De zomer van 2026 is vooralsnog niet alleen erg heet, maar ook droog. De komende dagen verandert daar maar weinig aan. De waterstanden creëren problemen voor de scheepvaart, die moeilijker kan manoeuvreren door het lage water. Ook kunnen schepen minder zwaar beladen de rivier over, doordat ze anders vastlopen op de bodem. Voor de industrie is het ook een probleem: doordat het water laag staat warmt het sneller op, waardoor fabrieken en energiecentrales niet altijd hun koelwater meer mogen lozen omdat het dan nog verder opwarmt. Dat gaat dus ten koste van de productiviteit. Wat Rijkswaterstaat bij Lobith meet in de Rijn, wordt gevoeld bij jachthaven en watersportgebied De Bijland, op een steenworp afstand van het meetpunt. Ties van Wijk van de jachthaven ziet het met lede ogen aan. "In de 35 jaar dat ik dit doe heb ik dit niet meegemaakt in juli", vertelt hij. "Wat je nu ziet, zie je normaal gesproken pas in september of oktober." Bij het meetpunt in Lobith is te zien dat juli 2026 uitzonderlijk is: Dat bevestigt Rijkswaterstaat. "Dit is echt heel laag. Zeker zo vroeg in de zomer zijn we dat niet gewend. We zien dat er heel weinig water zit in het hele stroomgebied van de Rijn. In de Alpen staat het heel laag. Dat water komt gewoon niet hiernaartoe", zegt Daniël van Putten, adviseur rivierkunde bij Rijkswaterstaat. "De rivierstanden zakken deze week heel snel weg", gaat hij verder. "We hebben dat langere tijd wel zien aankomen, want we kunnen ongeveer twee weken vooruitkijken. Maar zo laag, ik schrik er iedere keer weer van." Daarbij zal de regen die de komende dagen wordt verwacht bij lange na niet genoeg zijn, denkt hydrometeoroloog Jan Verkade van Deltares en Rijkswaterstaat. "Ik denk dat van de effectieve regen, de neerslag gecorrigeerd voor verdamping, eigenlijk niets overblijft. Dan blijven de rivieren nog wel een dikke week leeglopen." Daarmee zou juli 2026 dezelfde periode in het recorddroge jaar 1976 voorbijgaan. En dat terwijl de problemen nu al aanzienlijk zijn, ziet ook Van Wijk van de jachthaven. "Normaal krijgen we 's zomers altijd veel passanten, maar nu kan er niemand komen. Mensen met hun jachtje zijn bang om wat kapot te varen." Met een speedboot kun je de haven nog wel in. "Die kan de aandrijving hoog maken, maar als je dat niet kunt is het veel te gevaarlijk, dan kom je vast te zitten." Dat de waterafvoer al tijden zo laag is, vergroot de kans dat dit nog langer gaat duren. Van Putten van Rijkswaterstaat: "Het kan nog behoorlijk bijtrekken, maar de kans dat dat niet gebeurt neemt gewoon toe." Hoewel ze uitzonderlijk zijn, passen de lage standen deze zomer in een patroon van klimaatverandering. "De buffer die de rivier heeft in de Alpen, wordt kleiner. Dat is eigenlijk de grootste zoetwaterbron in de zomer voor de Rijn. Als die kleiner wordt, hebben we hier gewoon minder water", legt Van Putten uit. Dit jaar was veel sneeuw bijvoorbeeld al in het voorjaar weggesmolten. Zo wordt een probleem in Zwitserland gevoeld in Nederland: Juist in de Alpen valt door de opwarming van de aarde 's zomers een belangrijke bron van water steeds meer weg: de gletsjers. Hydrometeoroloog Verkade: "Vroeger zat er heel veel water opgeslagen in de gletsjers en dat wordt steeds minder. Ons vermoeden is dat de Zwitsers nu water achterhouden voor eigen gebruik, er komt nu heel weinig water uit Zwitserland." Toch brengt klimaatverandering niet alleen lage waterstanden met zich mee. Extreme neerslag wordt ook extremer door klimaatverandering, wat bijvoorbeeld exact vijf jaar geleden goed te zien was in de Maas. Dit jaar is de afvoer extreem laag, maar in 2021 gebeurde het tegenovergestelde: Een oplossing voor de problemen zal er niet snel zijn. De rivieren anders inrichten is iets voor de lange termijn, en zelfs dan zullen extremen blijven voorkomen. "Je zult wat moeten doen tegen de uitstoot van CO2, die de aarde verder opwarmt", besluit Verkade. "Anders maak je het probleem alleen maar groter."

Aardrijkskunde: Aarde·Economie: Concept welvaart en groei

Aardrijkskunde: Wereld·Economie: Concept welvaart en groei (verdieping)

Economie: Concept welvaart en groei·Aardrijkskunde: Leefomgeving·Maatschappijleer: Pluriforme samenleving

Het werd een plechtig moment, eind jaren 80, toen prins Bernhard de eerste bevers mocht loslaten in de Biesbosch. Vanuit Oost-Duitsland werden een paar exemplaren gevangen en in Nederland vrijgelaten, in de hoop dat de bever zich na 150 jaar afwezigheid weer zou vestigen. En dat gebeurde. Het knaagdier heeft het hier zo goed naar de zin, dat het met al zijn geknaag en gegraaf een bedreiging vormt voor dijken en wegen. En dus moet er hersteld en beheerd worden en komen er preventieve maatregelen. De Unie van Waterschappen ziet de kosten daarvan rap oplopen. Waren de 21 waterschappen in 2019 nog 5 ton kwijt aan de schade door de bever, vorig jaar ging het al om een jaarlijks bedrag van 4,5 miljoen euro. "En we vrezen dat die kosten alleen maar gaan stijgen", aldus Rob Spit van de Unie van Waterschappen. Beverpatrouille Bij Waterschap Rivierenland weten ze er alles van. Al jarenlang leven ze daar met de onzekerheid over waar de bever toeslaat. Kees Schep is coördinator Beverbeheer en gaat samen met andere faunabeheerders elke dag op pad om te achterhalen waar er onder de grond nieuwe holen en burchten worden gegraven. "Dijken, wegen en spoorlijnen worden instabieler nadat er holen onder zijn geweest, dus dat wil je voorkomen", zegt hij. "We hebben duizenden kilometers dijken in Nederland, het beverbestendig maken daarvan kost een vermogen. Wie gaat dat betalen?" In het Kenniscentrum Bever, dat vorig jaar is opgericht, zitten naast de Waterschappen ook Rijkswaterstaat, ProRail en het Interprovinciaal Overleg. Ecoloog Elze Polman van Zodion Zoogdieronderzoek Nederland is daar de projectleider. Er is volgens haar een gezamenlijke aanpak nodig. "Het is heel belangrijk dat we ons verplaatsen in de bever: waarom bouwt hij hier een hol? We zenderen nu ook bevers om daar meer over te weten te komen." De bever is "een supermooi beschermd dier waarmee we willen samenleven", zegt Polman. "Maar we moeten ook erkennen dat de gevaren urgent zijn." Sierra van Brunschot in Nijmegen keek een paar maanden terug verbaasd uit het raam, toen ze opmerkte dat haar kersenboom ineens twee meter verder stond. Een bever was vanuit het watertje dichtbij huis haar tuin ingekomen en had een hele burcht onder haar woning gegraven. "Mijn huis is nu al instabiel verklaard. De voorgevel begint te wijken, de dakpannen staan bol. En het kozijn bij de keuken staat helemaal scheef." En zij is niet de enige. Inmiddels is er een bewonerscollectief in de wijk opgericht van vijftig bewoners die last van bevers hebben. De kosten om het huis te herstellen lopen volgens de bewoonster al op tot een ton. Het juridische gevecht wie dit moet gaan betalen, loopt nog. Van Brunschot hoopt zich bij de verzekering te kunnen beroepen op een clausule over vandalisme. "Want de bever is in die zin ook bezig als een soort vandaal", lacht ze. Naar eigen zeggen is ze niet tegen het dier, maar wel tegen de overlast. Inmiddels slapen zij en haar 13-jarige zoon nog zo min mogelijk in het huis, tot het is hersteld. 'Probleembever' Als een bever echt gevaar vormt, mag er vanuit de provincie een afschotvergunning uitgegeven worden. Dan wordt het beschermde dier dus gedood. In Zuid-Holland is recent zo'n vergunning al afgegeven voor een 'probleembever' die veel schade veroorzaakt. In Gelderland werden in de winter van 2022/2023 vijf bevers gedood. In Noord-Brabant moesten uiteindelijk vier bevers afgemaakt worden in 2024 nadat ze schade bleven veroorzaken. Maar de provincie Limburg spant de kroon. Werden er in 2019 al negentien bevers afgeschoten, dat aantal loopt sindsdien elk jaar fors op. In 2024 moesten er al 180 bevers worden gedood. Een grote zorg voor de Limburgse gedeputeerde Léon Faassen van Natuur. "We doen op dit moment onderzoek naar de vraag hoeveel bevers er nu exact in Limburg leven en hoeveel bevers Limburg nog aankan?" Ondertussen ziet de gedeputeerde de kosten voor schadeherstel behoorlijk oplopen. "Het is de vraag hoelang dit houdbaar blijft, en het is goed voor andere provincies om alvast na te denken wat te doen wanneer de bever zich meer en meer buiten Limburg laat zien." Hoewel er weleens bevers zijn herplaatst, is dat voor Limburg geen oplossing meer. "Er is vanuit andere provincies geen interesse in het 'overnemen' van Limburgse bevers."

Biologie: Ecologie·Aardrijkskunde: Leefomgeving·Economie: Concept samenwerken en onderhandelen