Chrome Extension

Genereer toetsvragen op elke nieuwssite

Met de Nieuwswijs Chrome Extension genereer je direct toetsvragen terwijl je een artikel leest. Kies niveau, vak en domein — exporteer als .docx.

Elke nieuwssiteNiveau & vak kiezenWord-exportGratis
Download Chrome Extension
UitgelichtNOS
24 februari 20265 toetsvragen

15 jaar cel geëist tegen man die vrouw in stukken hakte in IJmuiden

Het Openbaar Ministerie eist vijftien jaar cel en tbs in de zaak tegen de man die vorige zomer werd veroordeeld voor het verkrachten en doden van een vrouw. Hij kreeg toen tien jaar cel en tbs opgelegd, maar beide partijen gingen tegen het vonnis in hoger beroep. De misdaad vond plaats in de zomer van 2022. Het slachtoffer, een 34-jarige vrouw uit Oekraïne, ging voor haar werk als prostituee naar de woning van de toen 37-jarige Sander K. in IJmuiden. Uber-geschiedenis Volgens het OM heeft K. het slachtoffer bij hem thuis tegen haar wil vastgebonden aan een fitnessbank. De verdachte heeft haar toen verkracht en vervolgens gewurgd totdat ze dood was. In de dagen daarna zou hij haar lichaamsdelen hebben afgezaagd en afzonderlijk in plastic hebben verpakt, om zo de kans op ontdekking te verkleinen. De politie vond de lichaamsdelen op de zolder van de man, nadat agenten via de Uber-gegevens van de vrouw hadden ontdekt dat ze bij hem was geweest. Geen berouw getoond K. ontkent dat hij de moord heeft gepleegd. Hij zegt dat de vrouw zich vrijwillig door hem liet vastbinden en dat de seks met wederzijds goedvinden plaatsvond. Ze zou tijdens de seks per ongeluk overleden zijn. "Hij heeft op geen enkel moment berouw getoond of medeleven laten zien", zegt de aanklager over K. Volgens het OM was de verdachte alleen bezig met zijn eigen belang. Hij zou er na het incident aan hebben gedacht om 112 te bellen, "maar uiteindelijk ging hij naar de McDonalds en kocht hij drank van het geld van het slachtoffer". Voor het strafproces zijn drie dagen uitgetrokken. Vrijdag komt K. zelf aan het woord. De uitspraak volgt waarschijnlijk over enkele weken.

Maatschappijleer: Rechtsstaat en democratieMaatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming

Vakken

Laatste artikelen

NOS
5 vragen
24 feb

Trumps nieuwe importheffing voorlopig 10 procent, geen 15 procent

De nieuwe importheffing die de Amerikaanse president Trump vrijdag aankondigde, is vandaag ingegaan. Dat betekent dat Amerikanen die goederen uit het buitenland importeren daar 10 procent belasting over moeten betalen. Zaterdag nog zei Trump dat hij het tarief zou verhogen naar 15 procent, maar daar is vooralsnog van afgezien. Waarom is niet bekend. Anonieme bronnen bij de Amerikaanse regering lieten aan de Financial Times en persbureau Bloomberg News weten dat die verhoging er op een later tijdstip alsnog komt. Over wanneer precies zou nog geen beslissing zijn genomen. De nieuwe importheffing vervangt de heffingen die Trump in april vorig jaar aankondigde. Die verschilden per land en liepen uiteen van 10 tot 50 procent. Schoothondjes Maar het Amerikaanse Hooggerechtshof verklaarde de invoering daarvan vorige week onwettig, omdat die gebaseerd was op een wet waarvan de president alleen in een noodsituatie gebruik kan maken. En daarvan is volgens het hof geen sprake. Trump maakte de zes rechters die hem dwongen de heffingen te schappen uit voor "gekken" en "schoothondjes van de radicaal-linkse Democraten". Trump sloeg nog dezelfde dag terug met een beroep op een andere wet. Hij tekende een decreet waarin staat dat over goederen die van elders in de wereld naar de VS worden gehaald een heffing van 10 procent moet worden betaald. Een belangrijk verschil met heffingen die hij vorig jaar aankondigde, is dat de nieuwe regeling maximaal 150 dagen mag duren. Als Trump de duur van deze regeling wil verlengen, heeft hij toestemming van het Congres nodig. Een ander verschil is dat de heffing onder deze wet maximaal 15 procent mag bedragen. Waarschuwing In verband met de uitspraak van het Hooggerechtshof heeft Europese Parlement gisteren de stemming uitgesteld over het handelsakkoord dat vorig jaar juli met de VS werd gesloten. Trump waarschuwde gisteren landen die op grond van de oude situatie een handelsakkoord met de VS hadden gesloten. Landen die daaraan tornen krijgen mogelijk met nog hogere heffingen te maken, dreigde hij.

EconomieEconomie
NOS
5 vragen
24 feb

Tientallen doden bij luchtaanval Sudan: 'Terreur verspreid onder burgers'

Een aanval van rebellengroep Rapid Support Forces (RSF) heeft aan ten minste 28 burgers in Sudan het leven gekost. Nog eens 39 mensen raakten gewond, onder wie tien vrouwen. Dat meldt de hulporganisatie Sudan Doctors Network op X. Bij de aanval op het stadje Misteriha in de westelijke provincie Noord-Darfur werd ook het enige medisch centrum in het gebied verwoest. Het personeel dat daar werkte werd aangevallen door de strijders. Eén medisch medewerker is gevangengenomen en wordt sindsdien vermist, aldus de hulporganisatie. Volgens persbureau AP hadden de RSF-rebellen het met de aanval gemunt op Musa Hilal. Hij is een stamleider en een voormalig leider van de Janjaweed-militie, waar de RSF een voortzetting van is. Hij heeft openlijk zijn steun uitgesproken voor het Sudanese leger en houdt zich schuil in de stad. Onlangs waren de RSF-rebellen al een grondoffensief begonnen en namen ze de stad in. Genocidaal geweld Sudan Doctors Network heeft de aanval scherp veroordeeld. "Burgers zijn gedood, terreur wordt verspreid onder de bevolking en gezondheidszorginstellingen zijn aangevallen. Dit heeft geleid tot een grote vluchtelingenstroom naar nabijgelegen dorpen en nederzettingen, te midden van toch al erbarmelijke humanitaire omstandigheden." De oorlog in Sudan begon in april 2023 in de hoofdstad Khartoem. Het Sudanese leger raakte toen slaags met de Rapid Support Forces en de strijd heeft zich uitgebreid over het hele land, wat heeft geleid tot een van de grootste humanitaire crises ter wereld. Zo'n twaalf miljoen mensen zijn in eigen land op de vlucht en verstoken van eten en medische zorg. Bij de oorlog zijn meerdere andere landen betrokken. Zo leveren de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) via buurland Tsjaad wapens, voertuigen en huurlingen aan de RSF, die wordt beschuldigd van genocide en oorlogsmisdaden. Goudrijke regio Recentelijk concludeerden mensenrechtenexperts in opdracht van de VN dat er 'tekenen van genocide' zijn bij de inname van de stad Al-Fasher. Naar schatting 6000 mensen zijn toen gedood. Volgens de onderzoekers was het wrede optreden van de RSF "gericht op de fysieke vernietiging" van niet-Arabische etnische groepen. Nu de RSF de stad Misteriha heeft ingenomen, heeft het rebellenleger bijna heel Darfur in handen. Deze goudrijke regio ligt aan de grens met Tsjaad, vanwaar relatief gemakkelijk wapens kunnen worden aangevoerd.

MaatschappijleerMaatschappijleer
NOS
5 vragen
24 feb

Na vier jaar heeft Rusland steeds meer moeite met de oorlog in Oekraïne

In de vroege ochtend van 24 februari 2022 trokken Russische troepen van verschillende kanten Oekraïne binnen. In een televisietoespraak kondigde de Russische president Vladimir Poetin een 'speciale militaire operatie' af, met als doel Oekraïne te "denazificeren" en "demilitariseren". "Wij zijn niet van plan Oekraïens grondgebied te bezetten", zei Poetin, die in voorgaande jaren ook steeds ontkende dat Russische troepen al sinds 2014 aanwezig waren in de Oost-Oekraïense Donbas. Maar wat een kortstondige operatie had moeten worden, liep uit op een oorlog van een omvang die Europa sinds 1945 niet meer had gezien. In de straten van Moskou is er weinig van te merken dat slechts zo'n 500 kilometer verderop in Oekraïne hard wordt gevochten. De nieuwsjaarsversiering twinkelt nog overal en moet een schijn van normaliteit verschaffen. Maar op bijna iedere straathoek kom je wel de reclameborden tegen waarop Russische mannen worden opgeroepen een contract te tekenen met het leger. Bijvoorbeeld bij een nieuw legeronderdeel, de dronetroepen. "Word piloot van de nieuwe tijd", staat erop. Zo denken de mensen in Moskou over de oorlog, die nu al vier jaar duurt: Rekruten worden gelokt met forse geldbedragen, die in veel provincies nog altijd worden verhoogd, omdat het steeds lastiger wordt voldoende manschappen te werven. Zo ook in de armere regio's die vanaf 2022 de belangrijkste leveranciers waren van mankracht voor het leger. De gemiddelde leeftijd van de rekruten loopt geleidelijk op. Voor Rusland wordt het daardoor ook steeds lastiger de troepenmacht in Oekraïne op peil te houden, zeker met het oog op de grote verliezen aan het front. Persbureau Bloomberg meldde deze maand dat het Russische leger in januari van dit jaar 9000 minder rekruten heeft geworven dan dat het heeft verloren aan het front. Enorme verliezen Over die verliezen wordt in Rusland niet openlijk gesproken. Het laatste officiële cijfer dateert van september 2022. De toenmalige minister van Defensie Sergej Sjojgoe sprak toen van 5937 doden aan Russische kant. Inmiddels is duidelijk dat de verliezen groter zijn dan in welke oorlog ook, waarin Rusland of de Sovjet-Unie sinds 1945 was betrokken. Ze zijn ook veel groter dan bijvoorbeeld de verliezen van het Amerikaanse leger tijdens de oorlog in Vietnam. Volgens onafhankelijke tellingen van de BBC en de tot 'buitenlandse agent' verklaarde Russische website Mediazona is het aantal doden aan Russische zijde inmiddels de 200.000 gepasseerd. Dat aantal is gebaseerd op vrij toegankelijke data, zoals overlijdensberichten op lokale en regionale websites. Al deze mensen zijn met naam en toenaam bekend. Het werkelijke aantal ligt zonder twijfel nog veel hoger. Het aantal gesneuvelden is vooral hoog in de armere regio's van Rusland, zoals Boerjatië. Maar onder de doden zijn ook meer dan 3000 Moskovieten. Westerse banden stopgezet De 'speciale militaire operatie' heeft ook op ander vlak grote gevolgen voor Rusland, die nog decennia zullen doorwerken. Sinds de inval is vliegverkeer met de meeste westerse landen onmogelijk. Westerse bedrijven, enkele uitzonderingen daargelaten, keerden Rusland de rug toe en samenwerking op wetenschappelijk gebied werd drastisch beperkt of helemaal stopgezet. Opeenvolgende pakketten sancties hebben de Russische economie zwaar getroffen, bijvoorbeeld doordat veel cruciale technologie Rusland niet meer bereikt. Rusland verloor zijn belangrijkste afzetmarkt voor aardgas, waardoor het staatsgasbedrijf Gazprom nu veruit het meest verliesgevende bedrijf van het land is. De export van olie is danig bemoeilijkt en de afhankelijkheid van China wordt met de dag groter. Het wordt daardoor steeds lastiger de oorlogsinspanning in Oekraïne te financieren. Nu al gaat zo'n 40 procent van de staatsbegroting daaraan op. Geld wordt aan andere sectoren onttrokken en belastingverhoging is een van de gevolgen. De economische groei is gestagneerd na enkele goede jaren, die te danken waren aan de op volle toeren draaiende defensie-industrie. Het stemt de Russen somberder, blijkt uit peilingen van het ook tot 'buitenlandse agent' verklaarde Levada-centrum in Moskou. "Sinds midden vorig jaar is het oordeel over de economische situatie geleidelijk verslechterd", zegt directeur Denis Volkov tegenover de NOS. Meeste mensen volgen Poetin Uit diezelfde peilingen blijkt dat tot 80 procent van de Russen sinds 2022 president Poetin en zijn 'speciale militaire operatie' hebben gesteund. Volkov verklaart dat uit de grote impact van vooral de Russische televisie. Daar is geen ruimte voor alternatieve meningen en wordt alleen de officiële lijn uitgedragen. En die wordt door de meeste mensen overgenomen. Dat is niet uniek voor Rusland, zegt Volkov. "De publieke opinie in elk willekeurig modern land wordt bepaald door de massamedia." De critici (15-20 procent volgens Volkov) houden zich noodgedwongen stil. In 2022 waren er kortstondige straatprotesten tegen de inval, maar die werden snel en hard de kop ingedrukt. Openlijke kritiek kan leiden tot jarenlange gevangenisstraffen. Inmiddels telt Rusland meer dan duizend politieke gevangenen. Velen zitten vast wegens "kwaadsprekerij" over het leger of het verspreiden van "nepnieuws". Wel neemt over de hele linie de roep om vredesonderhandelingen en een eind aan de gevechten toe, constateren de onderzoekers. Het aantreden van Donald Trump vorig jaar heeft de hoop daarop doen toenemen. Inmiddels spreekt 61 procent zich uit voor vredesbesprekingen.

EconomieEconomie
NOS
5 vragen
23 feb

Na ex-prins Andrew ook Britse politicus Mandelson opgepakt in Epstein-zaak

De Britse politicus Peter Mandelson is door de politie meegenomen uit zijn huis in Londen. Mandelson ligt al langer onder vuur vanwege zijn warme banden met Jeffrey Epstein. Volgens de politie wordt Mandelson (72) verdacht van een ambtsmisdrijf. Hij zou net als oud-prins Andrew marktgevoelige informatie hebben doorgespeeld aan Epstein. Die werd daar vorige week al voor gearresteerd. Mandelson, oud-minister van Economische Zaken, zou dat vijftien jaar geleden hebben gedaan, toen Epstein al was veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Daarnaast zou Epstein 75.000 dollar aan Mandelson hebben overgemaakt. Ontslagen als ambassadeur Na de publicatie van de Epstein-documenten kwam Mandelson steeds verder onder vuur te liggen. Hij besloot begin deze maand al om zijn lidmaatschap op te zeggen van de Labour-partij vanwege de onthullingen. Vorig jaar was Mandelson vanwege zijn warme banden met Epstein al ontslagen als Britse ambassadeur in de Verenigde Staten. Er waren toen al e-mails gepubliceerd waarin Mandelson zijn steun uitsprak voor Epstein toen hij juridisch werd vervolgd. De kwestie leidde tot veel kritische vragen richting premier Starmer. Zijn regering verklaarde dat de uitgekomen e-mails een veel innigere band schetsten met Epstein dan bekend was toen Mandelson als ambassadeur werd aangesteld. Wie was Jeffrey Epstein? Epstein wordt verdacht van grootschalig misbruik van jonge vrouwen en meisjes. Hij onderhield daarbij warme banden met veel prominente politici, beroemdheden en zakenmensen. In 2008 werd de steenrijke zakenman Epstein werd in 2008 veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Hij zou tientallen minderjarige meisjes hebben misbruikt, maar werd daarvoor niet veroordeeld door een deal met justitie. Daardoor wist hij een gevangenisstraf te ontlopen. In 2019 werd Epstein opnieuw opgepakt op verdenking van het seksueel misbruiken van minderjarigen. Een maand later werd hij dood aangetroffen in zijn cel. Hij zou zichzelf om het leven hebben gebracht. Rond de zaak over Epstein zijn de afgelopen tijd door de Amerikaanse justitie talloze documenten vrijgegeven.

MaatschappijleerMaatschappijleer