NOS

Een Britse vrouw van 99 heeft het record voor oudste 'wingwalker' gebroken. Vastgebonden op de vleugel van een dubbeldekker maakte ze in Gloucestershire een vlucht om geld in te zamelen. "Het is een eigenaardig gevoel. Bang was ik niet, omdat ik er zo'n zin in had", reageerde Hilda Duffy achteraf. "Het zal de adrenaline zijn geweest, gemixt met iets anders." Ze zei tijdens de vlucht aan haar vader te hebben gedacht. "Ik ben de oudste van zeven, wat zou hij trots zijn geweest op zijn eerstgeborene." Duffy zamelde met haar stunt 1300 pond in voor de plaatselijke luchtambulance. Ze zei dat ze geïnspireerd was geraakt toen ze in augustus las over Betty Bromage, die op haar 97ste haar eigen record had aangescherpt. Bromage voerde sinds haar 87ste al zes keer zo'n stuntvlucht uit. "Anders verveel ik me", legde ze uit aan de BBC. "Ik mag niet meer autorijden, ik kan niet goed zien en dat frustreert. Dus wil ik de dingen doen die ik nog wel kan." Voor de vlucht, inclusief een looping, draaide ze haar hand niet om: "De kermis is erger". Behalve het record van Bromage brak Duffy ook het absolute leeftijdsrecord voor een wingwalker, dat sinds mei op naam stond van landgenoot Harold Heasman. Die was bij zijn vlucht met 98 jaren en 357 dagen de oudste ooit, maar Duffy is met haar 99 jaar en 21 dagen nipt ouder. In een reactie op Duffy's record, reageerde Bromage strijdlustig: "Ik kan niet wachten tot ik 100 ben om het nog een keer te doen", lachte ze bij de BBC. "Dan versla ik je weer." Harold Heasman heeft nog niet gezegd wat zijn plannen zijn.

Nederlands: Informatieve teksten·Biologie: Mens en milieu

Techgigant Meta moet er in Brazilië per direct voor zorgen dat de twee overgebleven kandidaten voor de presidentsverkiezingen gelijk worden behandeld. Dat heeft een rechter van het Braziliaanse electoraal hof bepaald na een klacht van zittend president Lula, een van de kandidaten. De linkse president neemt het op 25 oktober in de beslissende tweede ronde van de verkiezingen op tegen de radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro. De afgelopen weken concludeerde het campagneteam van Lula dat hun berichten en pagina's slecht te vinden zijn op Instagram, naast Facebook en WhatsApp onderdeel van Meta. Ook werd er geklaagd over accounts die ineens zouden verdwijnen. Verder zou er met de optie Meta AI in WhatsApp wel campagnemateriaal kunnen worden gemaakt voor Bolsonaro en niet voor Lula. Het team van de president meende dat Bolsonaro werd voorgetrokken en stapte daarom naar het electoraal hof. Drie letters voldoende Deze week constateerde ook de NOS dat er bij de zoekterm 'Lula' op Instagram eerst allerlei andere accounts als suggestie worden gegeven. Bij zijn tegenstander heeft het platform maar drie letters nodig. 'Bol' is voldoende om het officiële account van Flávio Bolsonaro bovenaan te krijgen. Meta sprak de aantijgingen tegen en weet de problemen aan technische storingen. De rechter oordeelt nu dat Meta de verspreiding van politieke berichten niet mag beperken als dat leidt tot ongelijkheid tussen Lula en Bolsonaro. Als de Amerikaanse techgigant zich niet aan de uitspraak houdt, kan het een boete krijgen van 500.000 real per dag, omgerekend ruim 87.000 euro. Het bedrijf wil tegenover persbureau AP niet reageren. Nek aan nek Lula en Bolsonaro zijn verwikkeld in een nek-aan-nekstrijd in aanloop naar de tweede ronde. Het eerste deel van de verkiezingsstrijd, op 4 oktober, werd gewonnen door Bolsonaro met 47 procent van de stemmen. Lula kreeg 45 procent. Flávio Bolsonaro is de zoon van Jaïr Bolsonaro, die een gevangenisstraf uitzit van 27 jaar voor een couppoging in 2022.

Maatschappijleer: Rechtsstaat en democratie·Maatschappijleer: Politieke besluitvorming

De relatie tussen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en de Amerikaanse president Donald Trump heeft een nieuw dieptepunt bereikt. Zelensky voelt zich verraden door Trumps dieseldeal met Rusland. Trump stelt dat het tijd wordt voor een nieuwe Oekraïense president. "Het is het diepste punt sinds die rampzalige ontmoeting in het Witte Huis, anderhalf jaar geleden", zegt Bob Deen, Oekraïnedeskundige en directeur van instituut Clingendael. Hoe kon de bom weer barsten? Sinds Trumps herverkiezing balanceert Zelensky volgens Deen op een dun koord tussen het verdedigen van de Oekraïense belangen en het aan boord houden van de Amerikaanse president. Die balanceeract is nu mislukt. Oekraïense troepen en burgers betalen de prijs: het leger werd deze week deels afgesneden van het Starlink-satellietnetwerk en de VS zou inlichtingen niet hebben gedeeld, waardoor de bevolking niet werd gewaarschuwd voor raketaanvallen. Wat ging er aan deze breuk vooraf? Trump kondigde vorige week tot ieders verrassing aan dat hij een dieseldeal had gesloten met de Russische president Vladimir Poetin. Met die deal hoopt de Amerikaanse president dat de dieselprijs in de VS omlaag gaat. De hoge brandstofprijzen zijn een belangrijk thema in de aanstaande congresverkiezingen. Trump bedankte de Russische Poetin voor de deal en riep vervolgens opnieuw op tot verkiezingen in Oekraïne. "Ik stel voor dat Oekraïne een nieuwe leider kiest die wel een deal kan sluiten", zei Trump. Hij voegde toe dat Poetin wel bereid is een deal te sluiten. Zelensky stak zijn woede over de dieseldeal en over Trumps oproep tot verkiezingen niet onder stoelen of banken. "Poetin is het grote kwaad van deze tijd. Hoe kan Trump zijn vriend zijn?", vroeg Zelensky zich af in een interview met Financial Times. Hij zei ook dat het aan Oekraïners is om een nieuwe leider te kiezen, niet aan Trump. Starlink stilgelegd Dat het Oekraïense leger deze week nog maar beperkt gebruik kon maken van Starlink, was volgens Zelensky geen toeval. "Het was geen technisch probleem, het gebeurde bewust." Defensie-expert Patrick Bolder vindt het zeer zorgelijk dat deze voor Oekraïne cruciale verbinding met één druk op de knop kan worden stopgezet. Met name omdat er wereldwijd geen vergelijkbaar alternatief is. "Starlink-antennes worden gebruikt voor kleine aanvalsdrones, voor de aansturing van artillerie en voor communicatie tussen eenheden." Ontdek hier waarom Starlink zo belangrijk is voor Oekraïne: Starlink-eigenaar Elon Musk zegt dat Starshield, de militaire tak van Starlink, onder het Amerikaanse ministerie van Defensie valt en dat hij daardoor niet het laatste woord heeft over het gebruik van Starshield. "Trump is de opperbevelhebber." Bolder zet vraagtekens bij Musks claim, maar vindt het hoe dan ook onwenselijk dat de controle over dit belangrijke systeem in Amerikaanse handen ligt. "Oekraïne is dus afhankelijk van de grillen van de Amerikaanse president voor het gebruik van Starlink." Psychologie en emotie Inmiddels is de Starlink-verbinding in Oekraïne weer hersteld, maar het vertrouwen tussen Trump en Zelensky allerminst. Analist Deen wijt hun broze verstandhouding aan de compleet verschillende stijlen van de mannen. "Trump denkt vooral aan zichzelf en aan de tussentijdse verkiezingen in Amerika. Hij staat er slecht voor in de peilingen en wil daar iemand de schuld van geven. Hij kiest Zelensky." Zelensky, die inmiddels zou moeten weten hoe Trump met kritiek omgaat, kan het volgens Deen nog altijd niet laten om te zeggen wat hij denkt. "Hij zegt precies de dingen waar Trump zich aan ergert. En ook al zijn de woorden van Zelensky terecht, deze tegenreactie had hij kunnen verwachten. En op het slagveld merken ze de gevolgen." Toch schuilt achter Zelensky's koppigheid ook een strategie, zegt Deen. "Oekraïners vechten niet alleen voor hun veiligheid, maar ook voor hun waardigheid. Dat is een woord dat Zelensky veel gebruikt en dat heel belangrijk is in Oekraïne." Maar in gesprekken met Trump en zijn onderhandelaars kom je met dat principe niet ver, zegt Deen. "Trump, Witkoff en Kushner zijn op zoek naar een deal waar iedereen rijk van wordt. Ze hebben geen oog voor de psychologie en emotie die voor Oekraïne zo belangrijk zijn in deze oorlog. Zolang die wereldbeelden botsen, komen er geen voorstellen uit de VS die aansluiten op wat rechtvaardig is voor de Oekraïners."

Geschiedenis: Historische context en actuele vraagstukken

Bij hevige overstromingen in de Turkse stad Istanbul zijn zeker twee doden gevallen. Dat melden meerdere nieuwszenders uit Turkije. Een 14-jarige jongen overleed nadat hij in een plas water stapte en daardoor werd geëlektrocuteerd. Het kind zakte in elkaar en raakte bewusteloos. Hij werd overgebracht naar het ziekenhuis, maar overleed daar. De Turkse autoriteiten hebben een onderzoek ingesteld naar het incident in de wijk Fatih. Daarnaast is een 34-jarige man is om het leven gekomen nadat hij door het water werd meegesleurd en vervolgens met zijn hoofd op de stoep viel. Ook hij overleed uiteindelijk in het ziekenhuis. Duizenden meldingen De overstromingen zijn het gevolg van sterke regenval, volgens de lokale autoriteiten de ergste sinds 1985. In sommige delen van de stad is volgens de Turkse weersdienst tot dusver 242 millimeter regen gevallen. Bij de hulpdiensten zijn bijna 7000 meldingen van overlast binnengekomen. Op beelden is te zien dat auto's door de straten drijven en dat door aardverschuivingen grote scheuren zijn ontstaan in de wegen. Verder zijn tunnels en metrostations onder water komen te staan. Scholen en overheidsgebouwen blijven door het extreme weer dicht. De autoriteiten van de stad roepen mensen op binnen te blijven en alleen hun huis te verlaten als het echt niet anders kan.

Aardrijkskunde: Weer en klimaat·Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Oekraïne hervat na drie dagen de aanvallen op Russische energiedoelen. President Zelensky zegt in een interview met de Britse krant Financial Times dat hij aanvallen weer toestaat omdat Rusland zich niet aan het bestand hield. "De aanvalspauze is afgelopen, heb ik het leger gezegd nadat er weer zoveel mensen zijn omgekomen bij aanvallen", zei Zelensky in het interview. Hij voegt eraan toe het besluit nog niet met president Trump besproken te hebben. De Amerikaanse president kondigde zondag plotsklaps een energiebestand aan, waarbij Rusland en Oekraïne elkaars energiesector zouden ontzien bij de aanvallen. Zelensky zei onmiddellijk daar niet over geraadpleegd te zijn, maar akkoord te gaan zolang Rusland zich er ook aan hield. Het Kremlin reageerde niet op de aankondiging. Zelensky wijst erop dat de aanvallen de afgelopen dagen gewoon doorgingen. "De eerste dag was nog maar een benzinepomp en wat brandstofinfrastructuur, en de tweede dag ook niet veel, maar 's nachts vielen ze weer direct de belangrijke energie-infrasctuctuur aan, vooral in Kyiv." "Als zij dat doen, hoelang kunnen wij dan de aanvallen uitstellen op de Russische raffinaderijen", vroeg hij zich retorisch af.

Geschiedenis: De Koude Oorlog

De Nederlandse chipmachinemaker ASML heeft een succesvol derde kwartaal achter de rug. Bovendien zegt het bedrijf nu al interesse bij klanten te zien om in de komende paar jaar chipmachines te bestellen. "Veel gesprekken met klanten gaan nu over de periode na 2027", zegt topman Christophe Fouquet bij de presentatie van de kwartaalcijfers. ASML profiteert enorm van de investeringen in kunstmatige intelligentie en andere technologie waarvoor chips nodig zijn. ASML-klanten verwachten dat ze zelf tot zeker 2028 niet aan de vraag naar chips kunnen voldoen, zegt Fouquet. "Voor ons betekent dat op korte termijn meer vraag." ASML heeft naar eigen zeggen nu al veel bestellingen voor 2028 binnengekregen. "Maar er is ook grote belangstelling om nu al bestellingen te plaatsen voor 2029 en soms zelfs 2030." Het betekent dat ASML hard moet werken om aan de vraag naar zijn chipmachines te voldoen. Drie maanden geleden zei het bedrijf dat het zijn capaciteit voor EUV-machines moet vergroten. ASML is het enige bedrijf ter wereld dat chipmachines kan maken met deze technologie, die werkt met extreem ultraviolet licht. Het bedrijf sprak eerder de ambitie uit om in 2027 30 procent meer capaciteit voor deze machines te hebben dan dit jaar. Daar zou in 2028 nog eens 30 procent bovenop moeten. "Maar om eerlijk te zijn, wordt het steeds duidelijker dat 30 procent in 2027 en 30 procent in 2028 er niet voor zal zorgen dat we aan de vraag van onze klanten kunnen voldoen", zegt Fouquet nu. Flinke winststijging De verkoop van EUV-machines is de grootste aanjager van de hogere omzet en winst die ASML boekt. De afgelopen drie maanden verkocht het bedrijf voor 11,6 miljard euro, onder meer door de verkoop van nieuwe machines en upgrades van bestaande machines. De winst kwam in het afgelopen kwartaal uit op bijna 5 miljard euro. Dat is flink meer dan in dezelfde periode de afgelopen jaren: toen was de winst in het derde kwartaal telkens rond de 2 miljard euro. "Al met al zou ik zeggen dat het een zeer, zeer sterk kwartaal was", zei Fouquet. In 2026 heeft ASML tot nu toe ruim 10,6 euro winst gemaakt. Het bedrijf verwacht dit jaar 65 machines naar klanten te versturen, 50 procent meer dan afgelopen jaar. Ook werkt het bedrijf aan upgrades van zijn machines, waardoor klanten in dezelfde periode meer chips kunnen maken. Klanten van ASML zijn onder meer chipmakers TSMC, Samsung en Intel. ASML is een van de grootste bedrijven wereldwijd en is van aanzienlijk belang voor de Nederlandse economie. De Nederlandse chipindustrie is mede dankzij ASML enorm gegroeid in de afgelopen jaren en zorgt voor tienduizenden banen.

Economie: Economische groei en conjunctuur·Economie: Vraag en aanbod

Bij een ongeluk met een boot in India zijn dertien kinderen om het leven gekomen. De boot kapseisde op de rivier de Ganges. Volgens The Times Of India waren de kinderen onderweg naar een feest. De reddingsoperatie is nog altijd in volle gang. De krant schrijft dat drie of vier mensen nog vermist zijn. Zeven andere opvarenden zijn inmiddels gered en zijn naar het ziekenhuis gebracht. Hoe het mis kon gaan met de boot, is niet duidelijk. Voordat de hulpdiensten ter plaatse waren, schoten omwonenden te hulp die het ongeluk zagen gebeuren. Premier Modi van India heeft zijn medeleven betuigd aan de nabestaanden van de omgekomen kinderen. Hij zegt ook dat zij een financiële vergoeding kunnen verwachten.

Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid·Aardrijkskunde: Migratie en demografische ontwikkelingen

Een nieuwe megagevangenis in Costa Rica moet de georganiseerde misdaad daar gaan indammen. Het Midden-Amerikaanse land krijgt zo'n 40 procent meer detentieplekken. Costa Rica, dat lang bekendstond als het veiligste land in de regio, kampt de laatste jaren met toenemend geweld door rivaliserende drugsbendes. Vandaag opent het Center for High Containment of Organized Crime (CACCO) - zoals de gevangenis heet - de deuren. Het kolossale complex staat op een terrein van bijna dertien voetbalvelden en moet ruim vijfduizend gevangenen gaan huisvesten. En dat allemaal omdat het land van een doorvoerroute voor drugs steeds meer verandert in een logistiek knooppunt voor aan drugs gerelateerde criminele organisaties. Het is niet het eerste land in Latijns-Amerika dat een megagevangenis bouwt. De gevangenis in Costa Rica is geïnspireerd op het omstreden gevangenismodel van president Nayib Bukele van El Salvador, dat bekendstaat om grove mensenrechtenschendingen en waar gevangenen onder extreme omstandigheden vastzitten. Sinds Bukele in 2022 de noodtoestand afkondigde zijn meer dan 93.000 mensen opgepakt. Naar schatting zit inmiddels twee procent van de totale bevolking in de gevangenis. De moordcijfers in El Salvador zijn de laatste jaren drastisch gedaald, wat de aanpak aantrekkelijk maakt voor landen als Costa Rica. Toch waarschuwen experts dat juist dit 'model-Bukele' averechtse gevolgen kan hebben. (Hoe) werkt het model? Benjamin Lessing is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Chicago, gespecialiseerd in gevangenissen in Latijns-Amerika. Hij begrijpt waarom landen met hoge criminaliteitscijfers zich aangetrokken voelen tot het model van Bukele. "In veel landen in de regio is de georganiseerde misdaad steeds machtiger geworden." Volgens Lessing is het voor regeringsleiders verleidelijk om te denken dat ze de criminaliteit kunnen bestrijden "als ze maar genoeg mensen opsluiten en de misdaad hard genoeg aanpakken". Toch ziet hij juist een groot gevaar en noemt hij het een "model voor democratische achteruitgang." Politici kunnen de populariteit die een hardhandige aanpak oplevert, uiteindelijk gebruiken om de macht naar zich toe te trekken, burgerrechten op te schorten en de democratie te verzwakken. Volgens Human Rights Watch zijn zelfs mensen opgepakt vanwege hun tatoeages, ook als die niets met drugskartels te maken hebben. Strafpopulisme Dat politici met dat extreme gevangenisstelsel stemmen proberen te winnen, ziet ook universitair hoofddocent Julienne Weegels, gespecialiseerd in gevangenissen in Latijns-Amerika. "Het is echt een trend dat leiders in Latijns-Amerika op populistische wijze te koop lopen met hun strenge justitie" zegt Weegels. "Het is een manier om meer stemmen te krijgen." Bukele pronkt zelfs met zijn harde aanpak - in het Spaans mano dura - op sociale media. Op Twitter postte hij vorig jaar een foto uit de Marvelserie Avengers met bewerkte tekst. De boodschap: hij had toen 1,5 procent van de bevolking vastgezet en het criminaliteitscijfer was gedaald met 98 procent. Volgens Lessing speelt de Amerikaanse president Donald Trump een rol binnen deze ontwikkeling in Latijns-Amerika. "Trump heeft de oorlog verklaard aan alle drugskartels op het halfrond, op een sterk gemilitariseerde manier", zegt hij, doelend op de Amerikaanse aanvallen op boten in het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Het is een van de redenen dat Trump The Shield of the America's oprichtte, een samenwerkingsverband van voornamelijk (radicaal-)rechtse regeringen. Averechts effect Toch is het de vraag of massale opsluiting criminaliteit wel echt bestrijdt. Het bijzondere aan Bukeles aanpak is volgens Lessing dat "het leek te werken", waar eerdere harde ingrepen in El Salvador én andere landen averechts uitpakten. Zo ontstonden in Brazilië de machtige criminele organisaties PCC en Comando Vermelho juist in de gevangenis. Gevangenissen werden zo een broedvijver voor criminele bendes, van waaruit ze bendegenoten buiten de gevangenis konden aansturen. Ook in Honduras en El Salvador bracht de 'harde hand' bendes bij elkaar, zegt Weegels. "De gevangenen overleven, leren van elkaar en gaan samenklitten." Volgens Lessing is ongerichte, brute repressie daarom vaak "contraproductief" en kan het criminaliteit in de hand werken. Of dit onder Bukele momenteel gebeurt is volgens Lessing en Weegels ongewis. "Ik denk dat het nog te vroeg is om te zeggen of het in El Salvador werkt." De gevangenissen zijn grotendeels gesloten voor de buitenwereld. Lessing sluit niet uit dat Bukele de bendes daadwerkelijk heeft gebroken. "Als het Bukele-model daadwerkelijk werkt en elders toepasbaar is, zou er, hoe vervelend ik dat ook vind, politieke steun voor ontstaan. Zelfs als dat gepaard gaat met mensenrechtenschendingen en democratische achteruitgang. Hoe het zal aflopen in Costa Rica is afwachten. Weegels vreest dat de aanpak op lange termijn niet houdbaar is. "Misschien is dit wel een paradepaardje van El Salvador dat niet past binnen het gevangeniswezen van Costa Rica." We moeten ons volgens haar afvragen wat er na een straf gebeurt: "Iemand komt altijd weer vrij."

Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid·Aardrijkskunde: Migratie en demografische ontwikkelingen

De Nederlandse economie blijft relatief goed draaien, ondanks de economische en politieke onrust in de wereld. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft de verwachtingen bijgesteld. Voor Nederland wordt voor dit jaar een economische groei van 1,5 procent verwacht. Eerder had het fonds een groei van 1 procent voorspeld. Het Centraal Planbureau (CPB) had de verwachtingen ook al bijgesteld. Het CPB rekent dit jaar op een economische groei van 1,6 procent en voor volgend jaar op 1,4 procent. Het IMF denkt dat de Nederlandse economie volgend jaar met 1,3 procent groeit. Nederland lijkt ervan te profiteren dat het weer beter gaat met de Duitse economie. Het IMF verwacht in Duitsland dit jaar een groei van 1,3 procent, waar eerder 0,7 procent werd verwacht. Ondanks Iran-oorlog Het IMF denkt dat de wereldeconomie dit jaar groeit met 3,1 procent en volgend jaar met 3,4 procent. Volgens IMF-hoofdeconoom Silvana Tenreyro is het gelukt om de effecten van de Iran-oorlog voor de olie- en gasleveringen beperkt te houden. Daarnaast wordt de groei aangejaagd door de grote hoeveelheid investeringen van grote techbedrijven, stelt zij.

Economie: Economische groei en conjunctuur·Maatschappijleer: Politieke besluitvorming

Goedemorgen! In de VS hoort een voormalig bendelid welke straf hij krijgt voor de moord op rapper 2Pac en in Rome ondergaat paus Leo een operatie vanwege een knobbeltje op zijn longen. Eerst het weer: vandaag is het bewolkt met af en toe wat lichte regen of motregen. Bij een soms stevige zuiden- tot zuidwestenwind wordt zachte lucht aangevoerd. Het wordt 17 tot 20 graden, dat is warm voor de tijd van het jaar. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling belandt vaak op een grote stapel. Al jaren duurt het te lang voordat er actie wordt ondernomen. Kritiek van buitenaf was er al, maar nu trekt Veilig Thuis zelf aan de bel. Het komt doordat het aantal adviezen en meldingen maar blijft stijgen, de situaties complexer worden en er overal in de zorg tekorten zijn. Per jaar worden tienduizenden situaties waarin mensen mogelijk worden mishandeld te laat opgepakt. De enige oplossing is volgens de organisatie dat er meer geld komt vanuit de overheid. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Bij Albert Heijn wordt bij meerdere distributiecentra niet gewerkt vanwege een "cybersecurity incident", zoals de supermarktketen dat zelf noemt. Deskundigen denken dat er meer aan de hand is. Het heeft in ieder geval gevolgen voor de bevoorrading van de winkels. Klanten grijpen soms mis, vooral bij de versafdeling: Fijne dag!

Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Een melding van huiselijk geweld of kindermishandeling belandt vaak op een grote stapel. Al jaren duurt het te lang voordat er actie wordt ondernomen. Kritiek van buitenaf was er al, maar nu trekt Veilig Thuis zelf aan de bel. Het komt doordat het aantal adviezen en meldingen maar blijft stijgen, de situaties complexer worden en er overal in de zorg tekorten zijn. Per jaar worden tienduizenden situaties waarin mensen mogelijk worden mishandeld, te laat opgepakt. De enige oplossing is volgens de organisatie dat er meer geld komt vanuit de overheid. Veilig Thuis is de poortwachter bij het aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het meldpunt geeft advies en doet onderzoek naar meldingen. Vooral dat onderzoek kost veel tijd, omdat daarvoor mensen moeten worden gesproken of informatie moet worden opgevraagd bij huisarts of school. Meer en meer meldingen Jaar na jaar groeit het aantal meldingen. Veilig Thuis is daar blij mee, omdat er meer aandacht is voor signalen van mogelijke mishandeling. Tegelijkertijd worden het er te veel om ze allemaal op te pakken. Vorig jaar ging het om 136.000 meldingen. Bij ruim 90.000 van die meldingen was de organisatie nog niet bij het gezin betrokken, bij de andere was dat wel het geval. Een melding moet binnen vijf dagen worden opgepakt, staat in de wet. Dat gebeurt vaak niet. In de afgelopen jaren is ongeveer de helft van de meldingen later opgepakt. Mensen moeten nu gemiddeld zo'n twee maanden wachten. In sommige gevallen gaat het om langer dan een half jaar. "En het vooruitzicht voor dit jaar geeft geen hoop", zegt Ida Ouweneel van het bestuur van het Landelijk Netwerk Veilig Thuis. "Normaal wordt de wachtlijst in de zomer iets kleiner, dat is nu niet gebeurd. In het najaar komen er meestal alleen maar meer meldingen. We komen er niet doorheen, het gaat zo niet meer." "Wel screenen we alle meldingen die bij ons binnenkomen", vervolgt Ouweneel. "Als er acuut onveiligheid is, dan geldt er geen wachtlijst en pakken we de melding gelijk op." Mishandeling in Stadskanaal De inspectie trekt al jaren aan de bel over de wachttijden. Ook advocaten waarschuwden toen bekend werd dat in Stadskanaal een 6-jarig meisje ernstig was mishandeld. Ondanks meldingen bij Veilig Thuis, kon de mishandeling doorgaan. "Op dit moment kunnen we niet garanderen dat we alle signalen van onveiligheid tijdig kunnen oppakken", zegt Ouweneel. "Dat baart ons grote zorgen." Colinda Guiljam, medewerker bij Veilig Thuis in Zeeland, ziet ook dat de stapel met meldingen toeneemt. "Iedere dag als ik de computer opstart, zie ik het aantal meldingen groter worden. Begin dit jaar ging het om ruim 30 meldingen op de wachtlijst in Zeeland, nu om bijna 400 meldingen." Vastgelopen jeugdzorg "Een voorbeeld van zo'n situatie op de wachtlijst is iemand die bij de buren een hoop geschreeuw en gegil van een kind hoort", legt Guiljam uit. "Er is een vermoeden van kindermishandeling, maar meer weet je op dat moment niet. Door de grote toename van andere crisissituaties duurt het langer dan je wil om duidelijkheid te krijgen over de situatie van zo'n kind." Niet alleen het aantal meldingen stijgt, ook het soort situaties verandert, ziet Guiljam. "Als huiselijk geweld of kindermishandeling niet meer vroegtijdig wordt opgespoord, wordt zo'n situatie moeilijker." Niet alleen bij Veilig Thuis loopt het vast. In de jeugdzorg zijn overal tekorten en wachtlijsten. Kinderen en jongeren die in een kwetsbare situatie zitten, krijgen niet op tijd de hulp die nodig is. Dat zorgt dan weer voor meer meldingen bij Veilig Thuis. "We zijn meldingen aan het rondpompen", zegt Ouweneel. "De wachtlijst bij ons is een gevolg van het vastlopen van de jeugdzorg. Er moet een omslag komen, waarbij hulp veel sneller wordt ingeschakeld." Omslag in gang gezet Vijf jaar geleden is er zo'n plan gekomen, vanuit de sector, het Rijk en gemeenten. Het is gericht op meer samenwerking en moet een antwoord geven op de vele verschillende jeugdzorgorganisaties. "We zijn bezig met die omslag, maar er is nu helemaal geen geld voor vrijgemaakt", aldus Ouweneel. "We hebben dat echt nodig om te investeren. Daarbij hebben we geld nodig om op korte termijn extra mensen aan te nemen. Er is 70 miljoen euro voor de komende jaren nodig vanuit het kabinet." Minister Sterk zegt in een reactie dat het belangrijk is om in kaart te brengen waar de knelpunten bij Veilig Thuis vandaan komen. Ze gaat binnenkort in gesprek met wethouders, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Veilig Thuis om te kijken wat er nodig is. Of er ook echt extra geld komt, zegt ze niet. Morgen en overmorgen is er in de Tweede Kamer een debat over de zorgbegroting, waar Veilig Thuis onder valt.

Maatschappijleer: Sociaal beleid·Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Albert Heijn, Etos en Gall & Gall kampen sinds zondagmiddag met een storing. Dat komt volgens Albert Heijn door "een IT-incident". Websites, apps en de klantenservice zijn hierdoor niet beschikbaar. Ook kunnen online bestelde boodschappen niet worden bezorgd. "We hebben direct maatregelen genomen om onze IT-omgeving te beschermen. Onderdeel daarvan is het preventief tijdelijk uitschakelen van een aantal systemen", schrijft Albert Heijn in een verklaring. Wat er precies aan de hand is, is nog onduidelijk. Daarover wil Albert Heijn niets kwijt. "We onderzoeken het incident en werken aan het herstellen van onze diensten. De bescherming van de gegevens van onze klanten, medewerkers en partners staat daarbij voorop", meldt de supermarktketen. Oude aanbiedingen Door de storing kunnen ook de prijzen in de supermarkten verkeerd worden weergegeven. Op de elektronische schapkaarten staan mogelijk de actieprijzen van vorige week, in plaats van de huidige prijs. Ook de spaarsystemen werken niet. Albert Heijn meldt dat de winkels vandaag opengaan. De supermarktketen zegt nog niet te weten wanneer de diensten weer beschikbaar zijn. Deze Albert Heijn-vestiging in Amsterdam informeert klanten met een briefje over de onjuiste prijzen in de winkel:

Economie: Consumentengedrag·Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid

Litouwen en Polen werken aan plannen voor massale evacuaties voor het geval een oorlog met Rusland uitbreekt. In dat scenario houden de landen er rekening mee dat een miljoen burgers van de Baltische landen via de Suwalki-corridor willen vluchten. Deze corridor is een smalle landverbinding tussen Polen en Litouwen. Hij wordt gezien als het kwetsbaarste punt van het NAVO-grondgebied. De bekendmaking van de plannen valt samen met een grote mobilisatie-oefening die deze weken in Litouwen plaatsvindt. Niet alleen het leger, maar de hele samenleving moet weten wat er te doen staat als het oorlog wordt, is het idee. Wat als Rusland aanvalt? Hoe verslaat de NAVO Rusland als dat land het militaire bondgenootschap aanvalt? Generaal Alexus Grynkewich, de militair commandant van de alliantie, geeft vanmiddag het antwoord op een veiligheidstop in Warschau. De toespraak is vanaf 13.00 uur live te volgen via de NOS-app en NOS.nl. NOS-correspondenten Kysia Hekster (NAVO) en Christiaan Paauwe (Midden- en Oost-Europa) leggen in de stream uit wat de toespraak zo bijzonder maakt. "Heeft u een plek om te logeren?", vraagt een hulpverlener. Op haar telefoon noteert ze de gegevens van Vidmantas (61), die tegenover haar zit in de witte ontvangsttent. "Nee, ik kan nergens heen", antwoordt de 'vluchteling'. Op het groene grasveld van de hippodroom van Lazdijai, een Litouws stadje vlak bij de grens met Polen, worden zogenaamd ontheemde Litouwers rondgeleid. Vidmantas is een van de honderden burgers die meedoen. Hij wil weten wat er gebeurt in een "extreme situatie", zegt hij nadat hij is geregistreerd. "Zodat je niet in de war raakt als het zover is." Na de registratie kunnen deelnemers in andere tenten psychische of medische hulp krijgen, of wat te eten. Aan een hijskraan hangt een grote Litouwse vlag boven het 'vluchtelingenkamp'. Verderop staan groene tenten met veldbedjes in rijen opgesteld. Zwakke punten Het scenario is dat het oostelijk grensgebied van Litouwen dreigt te worden binnengevallen en er een vluchtelingenstroom op gang komt. Kapitein Darius Indrisonis van de brandweer klinkt bijna enthousiast wanneer hij een rondleiding geeft. Ze kunnen volgens hem een hoop leren van de oefening en zien waar de zwakke punten zitten. Zo bleek dat de registratie te langzaam ging en veel mensen moesten wachten. Dat Litouwen zo ver gaat met de voorbereidingen, is tekenend voor hoe de dreiging aan de oostflank van de NAVO wordt gevoeld. Het land heeft de afgelopen jaren veel te maken met sabotage-aanvallen en andere incidenten. Een paar weken geleden werd nog een drone die vanuit Belarus kwam binnenvliegen boven Litouwen neergehaald. Rugzakken al ingepakt Kristupas (17) en Gabriele (19) krijgen in een tent een demonstratie eerste hulp. Door alle sirenetests, de drones die binnenvliegen en de militaire acties merkt het jonge stel dat de spanning toeneemt in Litouwen. "Alles bij elkaar voel je dat het steeds ernstiger wordt", zegt Kristupas. Ze hebben al wat voorbereidingen getroffen voor als er oorlog uitbreekt, vertelt Gabriele. Zo hebben ze een vluchtplan en gepakte rugzakken. De laatste weken wordt door Europese leiders en inlichtingendiensten steeds weer gewaarschuwd dat Rusland uit is op verdere escalatie. Zo worden er aan de Russische kant van de grens nieuwe barakken gebouwd. 'Willen voorbereid zijn' Houdt de Litouwse regering er dus rekening mee dat Moskou zich niet laat afschrikken door de NAVO en een directe oorlog zou kunnen beginnen? "We zien geen enkele aanwijzing dat we volgende maand of de maand erna al paraat moeten zijn", zegt Tomas Daukantas, de kanselier van de Litouwse regering, tegen de NOS. "Maar we willen wel voorbereid zijn. Dan hebben we er alle vertrouwen in dat we het aankunnen." Toch is de oefening voor sommigen vooral een uitje. Een 56-jarige vrouw uit de buurt kijkt met haar twee kleinkinderen toe hoe 'slachtoffers' eerste hulp krijgen. Ze verwacht niet dat zo'n vluchtelingenkamp ooit nodig zal zijn. De 17-jarige Kristupas gaat ook niet uit van het slechtste scenario. Maar de oorlogsdreiging heeft wel invloed op zijn toekomstplannen. Hij zit in het laatste jaar van zijn middelbare school en wil medicijnen studeren in Kaunas, waar zijn vriendin Gabriele al zit. "Je stelt toch de vraag: welke stad zou veilig zijn? Moet ik ook kijken in het buitenland?"

Aardrijkskunde: Migratie en demografische ontwikkelingen

Goedemorgen! De Amerikaanse opperbevelhebber van de NAVO gaat in een zeldzame toespraak in op de vraag hoe Rusland bij een aanval verslagen kan worden en de winnaar van de Nobelprijs voor Economie wordt bekendgemaakt. Eerst het weer: vandaag wisselen zon en wolkenvelden elkaar af. In de loop van de middag neemt vanuit het westen de bewolking toe. Bij een matige zuidenwind stijgt de temperatuur naar 15 tot 18 graden. Morgen is het bewolkt en valt af en toe lichte regen. De dagen daarna is het rustig en zacht herfstweer met veel ruimte voor de zon. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Op de N233 bij Kesteren zijn bij een ernstig ongeluk gisteravond twee mensen om het leven gekomen en twee anderen gewond geraakt. Het ongeluk gebeurde kort voor 23.00 uur. Dagblad De Gelderlander meldt dat de brandweer, zes ambulances en twee traumahelikopters werden opgeroepen. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Een Litouwse man krijgt zijn 24.000 euro terug van de Koninklijke Marechaussee. Hij viel vorige maand in Venlo in achter het stuur in slaap met het geld in zijn auto. De man zei dat hij het geld in het casino had gewonnen maar kon dat niet bewijzen. Fijne dag!

Economie: Welvaart·Economie: Internationale economische betrekkingen

De aanval van Houthi-rebellen op de luchthaven van de Saudische hoofdstad Riyad wordt internationaal breed afgekeurd. Wereldleiders spreken schande van de moedwillige aanval op een burgerdoel en noemen het een gevaarlijke escalatie van de strijd op het Arabische schiereiland. Twaalf mensen kwamen om en meer dan 300 raakten gewond toen de passagiersterminal gistermiddag werd geraakt. Het is daarmee de zwaarste aanval op een Saudisch doel sinds de strijd in Jemen halverwege dit jaar weer oplaaide. Eerder deze week werd de luchthaven ook al geraakt door een aanval uit Jemen. Van de aanval zijn maar beperkt beelden beschikbaar omdat Saudi-Arabië een zware censuur kent. Wie beelden van aanvallen of schade deelt, kan een zware straf krijgen. Verschillende ambassades hebben landgenoten daarom afgeraden beelden te plaatsen of door te sturen. Toch kwam er wat beeld van de aanval naar buiten: VN-gezant voor Jemen Hans Grundberg noemt de aanval een ernstige escalatie. "Dit soort acties vormt een ernstige bedreiging voor de regionale veiligheid, houden een spiraal van geweld in stand en bemoeilijken de zoektocht naar vrede in Jemen." VN-chef Guterres noemt de aanval op een burgerdoel een schending van het internationaal recht. "Dit moet onmiddellijk stoppen." Ook premier Carney van Canada zegt dat er "geen enkele rechtvaardiging bestaat voor aanvallen op burgerinfrastructuur". Voor Nederland veroordeeld minister Berendsen van Buitenlandse Zaken de aanval. "Nederland staat in volle solidariteit met het volk van Saudi-Arabië en onze Golf-partners." Vergelding Een Houthi-woordvoerder heeft in een verklaring aan The New York Times de verantwoordelijkheid voor de aanval opgeëist. Volgens hem is het een directe vergelding voor Saudische aanvallen op zijn land waarbij burgers omkwamen. Volgens zijn telling zijn er sinds 3 september al 91 mensen omgekomen, voornamelijk vrouwen en kinderen. "De wereld moet begrijpen dat vliegvelden, havens, trouwerijen, begrafenissen, ziekenhuizen en markten in Jemen burgerdoelen zijn die je niet moet aanvallen", redeneert hij. "Dat geldt zowel voor Jemen als voor elders." Amerikaanse inmenging? De Amerikaanse president Trump wilde in een gesprek met een journalisten niet zeggen of Amerikaanse strijdkrachten de Saudische strijd tegen de Houthi's gaan ondersteunen. De VS voerde vorig jaar kort na Trumps aantreden meerdere aanvallen uit op de Houthi's, maar hield recentelijk Saudische steunverzoeken af. "Wie weet, we gaan ernaar kijken", antwoordde Trump ontwijkend toen hem gevraagd werd of hij zijn standpunt heroverweegt. "We hebben nog maar net gehoord van de recente aanval. dus zullen we nog moeten beslissen. Dat zullen we snel doen." De aanval op de luchthaven noemde hij "vreselijk". Analisten wezen er eerder op dat de VS de aandacht nu vooral gericht heeft op het conflict met Iran en daarom niet zit te wachten op een tweede front in de regio. Bovendien zou het Amerikaanse wapenarsenaal al uitgeput zijn door de aanvallen op Iran en de verdediging bij tegenaanvallen van dat land. Tirade over Nobelprijs Na zijn korte antwoord over de crisis in het Midden-Oosten nam Trump langer de tijd om uit te varen tegen het Noorse Nobelcomité over de keuze voor jurist Navi Pallay. Hij herhaalde opnieuw zijn onjuiste claim dat hij acht oorlogen had beëindigd, gijzelaars in Israël had bevrijd en een conflict tussen China en Taiwan had voorkomen. "Ik heb acht oorlogen gestopt en dan geven ze de Nobelprijs aan iemand waar niemand ooit van gehoord heeft. Ik had nog nooit van haar gehoord, niemand die ik ken had ooit van haar gehoord", stelde Trump. "Er is iets mis in Noorwegen, dat kan ik je wel zeggen." Trump heeft er in het verleden geen geheim van gemaakt dat hijzelf graag de Nobelprijs voor de Vrede zou ontvangen. Recent nog zei hij dat "de VS, met mij als vertegenwoordiger, de Nobelprijs had moeten krijgen". Dat dat niet was gebeurd noemde hij een "onuitwisbare vlek" op het blazoen van Noorwegen.

Oprichter Abhijeet Dipke en twee andere leiders van de Indiase Kakkerlakkenbeweging zijn weer vrij. De advocaat van Dipke bevestigt berichten daarover in Indiase media. Volgens de jurist van de beweging is als voorwaarde gesteld dat de drie een jaar lang niet aan ordeverstoringen meedoen. Het drietal werd gisteren aangehouden nadat ze met een vliegtuig waren aangekomen in Dehli. De Kakkerlakkenbeweging had zijn aanhang opgeroepen om zaterdag en vandaag massaal de straat op te gaan om het vertrek van voorzitter Kumar van de nationale kiescommissie te eisen. De aanhouding van de drie leiders gisteren: De politie was gisteren massaal op de been om te voorkomen dat de demonstranten naar het centrum van Dehli zouden gaan. Volgens persbureau Reuters zijn daar meer dan 2000 mensen aangehouden en in de stad Mumbai nog eens zo'n 400. Volgens de politie zijn de meesten gisteravond weer vrijgelaten. Behalve leden en aanhangers van de Kakkerlakkenbeweging werden ook journalisten en parlementsleden van de oppositie opgepakt, onder wie een aantal voormalige ministers. De Kakkerlakkenbeweging eist het vertrek van Kumar omdat zijn kiescommissie 130 miljoen namen heeft geschrapt van lijsten met Indiërs die mogen stemmen. Dat zou in het voordeel zijn van premier Modi, omdat het vooral moslims zijn die niet op zijn hindoe-nationalistische BJP-partij zouden stemmen. Volgens de kiescommissie gaat het om een opschoningsactie. Zo zouden 63 miljoen namen zijn verwijderd van mensen die zijn verhuisd en 28 miljoen zouden namen zijn van overleden personen. 30 miljoen mensen konden niet worden getraceerd, aldus de kiescommissie.

Maatschappijleer: Rechtsstaat en democratie·Maatschappijleer: Politieke instituties en actoren

Tussen de regenbuien door was gisteravond en vannacht het noorderlicht te zien. Althans: door een lens. Het zogeheten fotografisch noorderlicht zie je niet met het blote oog, maar met een camera lukt het wel. Vooral in de zuidelijke helft van het land hadden mensen kans om het noorderlicht vast te leggen. Daar was minder bewolking dan in het noorden. Via NOS Ooggetuige kwamen foto's van het natuurfenomeen binnen uit Limburg, Zuid-Holland en Gelderland. De kleurrijke gloed ontstaat door een zonnestorm: een uitbarsting van elektrisch geladen deeltjes van de zon. Daarbij komt energie vrij, met als gevolg het kleurenspel aan de hemel. Noorderlicht, ook wel aurora borealis, was de afgelopen jaren geregeld te zien in Nederland omdat er toen maximale zonneactiviteit was. Die is de komende jaren minder, waardoor de kans om het te zien dan kleiner is. "In de rustige periode, rond 2030, is de kans om het noorderlicht in Nederland te zien erg klein", zegt het KNMI.

Natuurkunde: Licht·Aardrijkskunde: Klimaat en landschap

Bij een spoorbrug bij Rotterdam-Delfshaven is vannacht brand gesticht. Rond 02.30 uur ontstond een storing bij de spoorbrug. Een aannemer die op de storing afging, zag hij de deur van een technische ruimte was opengeslepen. Binnen lagen smeulende kabels. Volgens een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail is daar brand gesticht. Mogelijk gaat het om sabotage. De brandweer is sinds vannacht aanwezig bij de spoorbrug over de Delfshavense Schie om de brand te blussen. Agenten doen onderzoek naar de precieze toedracht. Hoe groot de schade aan het spoor is, wordt ook pas later duidelijk. Zeker is dat vandaag de hele dag geen treinen rijden tussen Rotterdam en Delft. "Ik sluit niet uit dat het ook langer kan duren", zegt een woordvoerder van ProRail. Omreizen met de trein kan via Gouda, NS zet tussen Rotterdam Centraal en Delfshaven bussen in.

Aardrijkskunde: Ruimtelijke ordening en planologie

Op de A58 bij Tilburg is vannacht iemand om het leven gekomen. Vermoedelijk wilde het slachtoffer de snelweg oversteken, meldt Omroep Brabant. Een vrachtwagen kon de voetganger niet ontwijken. Er werden veel hulpdiensten opgeroepen, waaronder een traumahelikopter. Het slachtoffer bleek echter al overleden. De A58 werd na het ongeluk enige tijd bij Tilburg afgesloten. Waarom de voetganger op de snelweg liep, wordt nog onderzocht. Over de identiteit van de persoon is nog niets bekendgemaakt.

Maatschappijleer: Sociale ongelijkheid·Aardrijkskunde: Verstedelijking

De Amerikaanse president Trump zegt dat nog niet definitief is besloten om de executie van een Amerikaanse militair te livestreamen. Op de aankondiging daarvan gisteren door minister Hegseth kwam veel kritiek. "Nou, ze moeten er nog een besluit over nemen", zei Trump ontwijkend zonder in detail te treden toen hem werd gevraagd naar de geplande executie. "Maar hij wordt gedood, dat zal met een vuurpeloton gebeuren." Trump voegde eraan toe dat het "echt niet uitmaakt hoe hij eraan gaat, zolang hij maar gaat. Ik denk dat de doodstraf voor hem een waardige manier is om te gaan." 'Walgelijk' Donderdag kondigde minister Hegseth aan dat de executie van Nidal Hasan "voor iedereen te volgen zal zijn". Het Pentagon lichtte later toe dat men denkt aan een livestream. De oud-majoor Hasan schoot in 2009 dertien collega's dood op de militaire basis Fort Hood in Texas. De Palestijns-Amerikaanse militair deed dat om moslims in Afghanistan te beschermen. Als de executie inderdaad wordt gelivestreamd, dan is het de eerste publiekelijke executie in de VS sinds 1936. Het is ook voor het eerst sinds 1961 dat het Amerikaanse leger een doodstraf voltrekt. Amerikaanse politici reageren geschokt op het idee, ook Republikeinse partijgenoten van Trump. De invloedrijke senator Thom Tillis noemt het "meer dan walgelijk" en zegt dat de VS zich hiermee schaart in het lijstje van "tirannieke dictaturen als Iran en Afghanistan". Zijn collega John Curtis waarschuwt dat de Romeinse staatsman en denker Seneca al waarschuwde voor bloederige spektakels in Rome: "Een beschaving glijdt af als het executies als een vorm van entertainment beschouwt". 'Ziek' Democratische senatoren zijn nog harder. Jon Ossoff noemt het een "obsceen middeleeuws spektakel" en vindt Hegseth "een ziek persoon die zich lijkt te wentelen in dit soort wreedheid". Zijn partijgenoot Jack Reed spreekt van "een cadeautje aan anti-Amerikaanse terrorismeronselaars". Ook vicepresident JD Vance reageert weinig enthousiast. "Ik weet niet of het echt zal gebeuren", zei hij kort tegen verslaggevers. Daarna wilde hij het vooral over de misdaden van Hasan hebben: "De methode mag dan controversieel zijn, ik hoop dat men niet vergeet dat deze man veel onschuldige mensen wreed heeft vermoord". Hij voegde er uit zichzelf aan toe zelf niet de livestream te zullen aanzetten. "Ik zal er niet naar kijken."

Maatschappijleer: Politieke besluitvorming·Geschiedenis: Historische context en actuele vraagstukken

De Amerikaanse immigratiedienst ICE heeft in de stad New York een man neergeschoten in zijn auto. Volgens burgemeester Mamdani zat er ook een 5-jarig kind in de auto. De man is met onbekende verwondingen naar het ziekenhuis gebracht, het kind bleef ongedeerd. De schietpartij leidde al snel tot protesten van buurtbewoners en politici. Mamdani zegt dat agenten van ICE de auto eerst omsingelden en vervolgens schoten losten. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid geeft weinig informatie over het incident, behalve dat het gaat om een man uit de Dominicaanse Republiek zonder geldige documenten. Ook zou hij banden hebben met een bende. Veroordeling Mamdani veroordeelt de schietpartij in felle bewoordingen. In een verklaring noemt hij het "een onaanvaardbare en zeer ernstige situatie". Ook zegt hij president Trump te bellen. "Ik zal dan eisen dat alle acties van ICE in onze stad gestaakt worden. Ik zal niet langer toekijken hoe ICE-agenten onze gemeenschappen terroriseren." "ICE moet uit onze buurten verdwijnen", gaat de verklaring van Mamdani verder. "ICE moet uit onze ziekenhuizen verdwijnen. ICE moet van onze straten verdwijnen. ICE moet bij onze kinderen vandaan blijven." De burgemeester sluit af met: "Schaf ICE af." Ook andere lokale politici spraken hun verontwaardiging uit. Zo zei de stadsdeelvoorzitter van de wijk The Bronx, waar het incident plaatsvond: "ICE, rot op!" Ook moedigde ze de menigte aan om zich te verzetten tegen de immigratiedienst. Demonstraties Kort na de schietpartij verzamelden zich demonstranten rond de plek van het incident. Zij hadden borden bij zich met teksten als: "Alle moordende ICE-agenten moeten de gevangenis in" en "Laat onze buren met rust". Ook bij het ziekenhuis waar het slachtoffer behandeld wordt, verzamelde zich een grote groep mensen. Daar kwam het tot een confrontatie tussen demonstranten en de politie. Sinds president Trump aan zijn tweede termijn in het Witte Huis is begonnen, hebben de immigratiediensten ICE en CBP (Customs and Border Protection) tienduizenden mensen opgepakt. Ook zijn er tientallen mensen beschoten, waarbij zeker elf doden vielen. Tientallen mensen die door ICE zijn gearresteerd, zijn omgekomen in detentiecentra, waar mensen onder erbarmelijke omstandigheden worden vastgehouden.

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming·Maatschappijleer: Politieke besluitvorming

Een routinecontrole op wapens is in de Duitse deelstaat Beieren volledig uit de hand gelopen. Twee lokale inspecteurs, volgens Duitse media een 54-jarige vrouw en een man van 45, werden doodgeschoten door de 60-jarige bewoner van het huis waar de controle plaatsvond. De politie heeft de verdachte aangehouden. Dit duurde uren. Nadat de man de ambtenaren had gedood, verschanste hij zich in zijn woning in het dorpje Berngau. Om de politie buiten de deur te houden, had hij zijn woning gebarricadeerd. De politie rukte gistermiddag rond 14.00 uur met veel eenheden uit en omsingelde met specialistische teams en een gepantserd voertuig het huis. Ook vloog er een politiehelikopter boven de woning. Buurtbewoners werden opgeroepen om binnen te blijven. Ondertussen hield de politie telefonisch contact met de man. Toen hij bleef weigeren naar buiten te komen, drongen de arrestatie-eenheden vannacht rond 03.00 uur de woning binnen. Hierbij werden explosieven gebruikt en werd er gericht geschoten op de verdachte. De 60-jarige raakte bij zijn arrestatie lichtgewond door een kogel in zijn been. 'Onmiddellijk overleden' Waarom de man de ambtenaren doodschoot, is onduidelijk. De lokale politie meldt dat de controle een standaardprocedure betrof waarbij bijvoorbeeld gekeken zou worden of de wapenvergunningen van de man in orde waren en of zijn wapens correct waren opgeslagen. Er was geen intentie om de wapens in beslag te nemen. Aanvankelijk meldde de politie dat de mannelijke controleur was omgekomen, en de vrouw ernstig gewond was geraakt. Later werd dit bijgesteld. Een politiewoordvoerder zegt hierover: "We gaan ervan uit dat ze onmiddellijk is overleden als gevolg van de schietpartij." Over het motief van de schutter wil hij verder niets zeggen, schrijft Der Spiegel.

Maatschappijleer: Politieke instituties en actoren

Onder druk van de aanhoudende demonstraties heeft de Franse regering toegezegd dat er 3000 extra leerkrachten komen. Maar de druk op Frankrijk om de overheidsfinanciën aan te pakken is minstens zo groot. Frankrijk heeft, al sinds de Franse revolutie van 1789, een traditie van massale protesten die op geweld uitlopen. En, om twee recente voorbeelden te noemen, of het nu gaat om investeren in schoolgebouwen of het terugdraaien van pensioenbezuinigingen: het tegemoet komen aan de eisen van de demonstranten, kost de staat geld. Geld dat er niet is. "De opgave om te bezuinigen was al heel groot, maar door de oplopende rentes wordt het nog veel moeilijker", zegt Rabobank-econoom Maartje Wijffelaars. Volgens een door de Franse regering aangesteld panel van economen, moet er 126 miljard euro bezuinigd worden om tegen 2032 de staatsschuld te stabiliseren. "Dat gaat dat pijn doen", zegt Wijffelaars, "want je kunt niet alle huishoudens en bedrijven ontzien". Schuldenberg Frankrijk geeft structureel meer uit dan er binnenkomt, en ook meer dan volgens het stabiliteitspact van de EU is toegestaan. En dus loopt de Franse staatsschuld op. Volgens de laatste Europese statistieken bedraagt deze ruim 3500 miljard euro. De schuld van Frankrijk is gestegent tot 119 procent van het bnp (het totale jaarlijkse nationale inkomen). Een schuld van maximaal 60 procent wordt in de EU wenselijk geacht. Frankrijk is al regelmatig door de EU op de vingers getikt vanwege het hoge begrotingstekort en de hoge staatsschuld. Afnemend vertrouwen Ook beleggers kijken kritisch naar Frankrijk. Het vertrouwen dat het land op lange termijn zijn schulden kan afbetalen daalt. Dat blijkt uit de oplopende rente op staatsschuld. Wie voor 10 jaar geld uitleent aan Frankrijk, krijgt nu bijna 5 procent rente per jaar. Anderhalf jaar geleden was dat nog 3,5 procent. Beleggers eisen een hogere rente omdat ze twijfelen aan de kredietwaardigheid van Frankrijk. En dus heeft het land niet alleen te maken met een hoge schuld, maar neemt de rente ook een steeds grotere hap uit de begroting. Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin: Terwijl de Franse schulden en rentelasten verder oplopen, zit de regering van premier Sébastien Lecornu in een lastig parket. De komende periode moet hij de begroting voor 2027 door het parlement zien te krijgen. Maar net als in Nederland heeft de regering geen meerderheid. Vorig jaar bleek dat al een enorme uitdaging, maar kwam Lecornu er dankzij een deal met de socialisten uit. Dit jaar wordt het lastiger; met de presidentsverkiezingen in het vooruitzicht zullen oppositiepartijen zich niet snel willen branden aan impopulaire bezuinigingen. Lecornu heeft wel een troef; hij zou eventueel buiten het parlement om de begroting er doorheen kunnen loodsen. Maar eerder heeft de inzet van dat omstreden wetsartikel tot een regeringsval geleid - dus het is ook een risico. Ook andere landen hebben een zeer hoge staatsschuld, zoals het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Zelfs Nederland en Duitsland zien de rente oplopen. Maar in Frankrijk stijgt de rente een stuk harder. Dat renteverschil, de 'spread' genoemd, was een jaar geleden nog 0,8 procent. Inmiddels is dat 1,5 procent. "Dat lijkt misschien weinig, maar het is wel een punt van zorg", zegt ING-econoom Bert Colijn. Gezien de grootte van de staatsschuld, gaat het om miljarden. "Als dat verschil te groot wordt, leidt dat tot twijfels bij beleggers, banken en andere landen over de kracht van de hele Europese Unie", legt Colijn uit. Eurocrisis Dat doet denken aan 2010, toen de Griekse schuldencrisis losbarstte. De enorme schuld van Griekenland leidde tot afnemend vertrouwen in de euro. Na lang crisisoverleg verschafte de EU noodleningen aan het land. Dat zorgde ervoor dat Europa politiek bij elkaar bleef en de euro niet verder wegzakte. Volgens Colijn kan de druk op de Europese Centrale Bank om te hulp te schieten toenemen, maar is het echt eerst aan Frankrijk om zelf de problemen op te lossen.

Economie: Overheidsbeleid·Maatschappijleer: Politieke besluitvorming

De tropische storm Isaias is in de Golf van Mexico uitgegroeid tot de eerste orkaan van het Atlantische seizoen. De verwachting van het Amerikaanse National Hurricane Center is dat de orkaan morgenavond laat of zaterdagochtend vroeg aan land komt, al is nog onduidelijk waar. De staten die het meeste risico lopen zijn Louisiana, Mississippi, Alabama en Florida. Het warme water van de Golf van Mexico draagt bij aan de snelle intensivering van de orkaan. Tot dusver was het Atlantische orkaanseizoen vanwege een sterke El Niño erg rustig. De winden die El Niño veroorzaakt, maakt de vorming van tropische stormen lastig. Isaias is dan ook de eerste orkaan van het seizoen. Levensbedreigend Het centrum van de orkaan werd gisteravond waargenomen zo'n 745 kilometer ten zuiden van Mississippi en verplaatste zich met 120 kilometer per uur. Experts denken dat de orkaan een topsnelheid kan bereiken van meer dan 150 kilometer per uur. Samen met zware regenval kan dat plotselinge overstromingen veroorzaken. Voor de vier zuidelijke staten aan de Golfkust heeft het National Hurricane Center een waarschuwing voor een mogelijke stormvloed afgegeven. Vooral de zuidelijke delen van Louisiana, Mississippi, Alabama en Florida lopen gevaar. Het weerinstituut spreekt van een "levensbedreigende stormvloed". In de vier staten wonen meer dan dertig miljoen mensen. Stroomuitval en evacuaties Deze inwoners moeten het advies van de lokale autoriteiten opvolgen, aldus het Amerikaanse orkaaninstituut. Ook moeten zij rekening houden met langdurige stroomuitval en eventuele evacuaties. Ook honderden kilometers landinwaarts worden nog zware windstoten en hevige regenval verwacht.

Aardrijkskunde: Weer en klimaat·Aardrijkskunde: Klimaat en landschap

De vrachtprijzen voor ruwe olietankers hebben een recordhoogte bereikt. De vraag naar tankers is groot, maar wereldwijd is er een tekort. Dat blijkt uit onderzoek van ING. "Door de aanhoudende oorlog in Iran en verstoringen in de Straat van Hormuz moeten tankers grotere afstanden afleggen", zegt ING-econoom Rico Luman. Tankers zijn dus langer onderweg en kunnen minder vaak worden ingezet. Daarnaast beginnen de oliestromen vanuit het Midden-Oosten weer op gang te komen, wat leidt tot de extra vraag, verklaart Luman. Aanvallen Afgelopen week werden de meeste tankers aangevallen sinds het begin van de oorlog tegen Iran, meldt het Maritiem Informatiecentrum (JMIC), dat onder leiding van de VS staat. Daarbij zijn ook pogingen tot aanvallen meegenomen; net als intimidatie met bijvoorbeeld overvliegende drones. Vorige week daalde het aantal schepen dat door de Straat van Hormuz voer naar het laagste niveau in twee maanden. Slechts zeven schepen maakten de oversteek. De olie-export vanuit de Straat nam daarmee ook af. Onder de radar De werkelijke oliestromen vanuit het Midden-Oosten zijn niet helemaal terug te zien in de officiële cijfers, vertelt econoom Luman. Een deel gebeurt onder de radar, onder bescherming van het Amerikaanse leger. "Die maken gebruik van shuttle services van tankers die door de Straat van Hormuz varen en de vracht daarna weer overladen op andere schepen." Volgens de econoom heeft de dollar ook een effect op de recordhoogte van de vrachtprijzen. De dollar is gaan stijgen ten opzichte van de euro. "Op de wereldmarkt wordt ruwe olie standaard in Amerikaanse dollars verhandeld, daarom heb je nu meer euro's nodig." Geld als water Begin deze maand kostte de huur van één tanker gemiddeld 500.000 dollar per dag. Dat is tien keer het gemiddelde van vorig jaar. "Eerdere pieken, zoals in 2022 na de invasie in Oekraïne, waren boven de 100.000 dollar. Maar zoals nu, dat hebben we nooit eerder gezien", zegt econoom Luman. Volgens hem liggen die prijzen op routes vanuit of richting het Midden-Oosten nog veel hoger. En dat gaat dus ook om inkomsten van tankerrederijen. "Die verdienen nu geld als water". Jarenlang is er weinig geïnvesteerd in ruwe olietankers. "Vooral tijdens de coronacrisis, er werd minder gereden en gevlogen", legt econoom Luman uit. Nu de vraag weer is toegenomen, nemen de bestellingen ook weer toe. Maar veel schepen worden pas ten vroegste in 2028 geleverd. Waarschijnlijk nadat de huidige stijging voorbij is. Ook consumenten moeten nog even geduld hebben. Hoewel de olieprijs de laatste tijd weer wat is gedaald, blijft de benzine- en dieselprijs nog hoog. "Dat komt doordat er weinig raffinagecapaciteit is, die is beschadigd in het Midden-Oosten en ook in Rusland. Daarbovenop hebben we te maken met hele hoge transportkosten van tankers. Dat houdt de brandstofprijs aan de pomp hoger dan je zou verwachten", besluit Luman.

Economie: Internationale economische betrekkingen·Aardrijkskunde: Mondiale spreiding en mondiaal beleid

De Rotterdamse haven moet van het 'stikstofslot' af en krijgt daarvoor 50 miljoen euro van het kabinet. Hiervan moet volgend jaar natuurherstel worden betaald, zodat er weer bouw- en andere vergunningen uitgegeven kunnen worden. De industriële uitbreiding van een van de grootste en modernste havens ter wereld moet worden gered met onder meer het uitzetten van konijnen, het bestrijden van exotische planten en insecten, en het inperken van het aantal fietsers en wandelaars langs de kust. Dat staat in de 'Routekaart naar natuurvergunningverlening in de Rotterdamse Haven' van onder anderen de rijksoverheid, de gemeente Rotterdam en het havenbedrijf. Het is een van de 'gebiedsgerichte plannen' waarmee minister Van Essen het stikstofprobleem wil aanpakken. "Alles bij elkaar zorgt het ervoor dat we weer vergunning kunnen gaan verlenen", zegt Arne Weverling (VVD), gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland. "Er zijn bedrijven die wel plannen hebben maar niet eens meer een vergunning durven aanvragen. Wij zeggen: dien je plannen weer in. Kom naar Rotterdam." Meijendel en Westduinpark Het gaat om natuurherstel in Natura2000-gebieden. Dat zijn Meijendel en Berkheide tussen Den Haag en Katwijk, het Haagse Westduinpark en Wapendal, Solleveld en Kapittelduinen tussen Den Haag, Westland en Hoek van Holland en Voornes Duin op het eiland Voorne-Putten. In een deel van de gebieden wordt drinkwater gewonnen. De gebieden worden professioneel beheerd, onder andere door duinwaterbedrijf Dunea. En stikstofneerslag is daar niet per se het grootste probleem. Waterbeheer en kustbescherming is bijvoorbeeld net zo belangrijk om de natuur in stand te houden. Het is op deze locaties daarom relatief eenvoudig om behoud van biodiversiteit en andere Natura2000-doelen te halen. In het plan staat dat er konijnen uitgezet gaan worden voor een "robuust duin-ecosysteem dat bestand is tegen stikstofdepositie". De duinen moeten kunnen verstuiven en daarvoor is het bijhouden van de begroeiing nodig. Konijnen doen dat, maar hun populatie is door infectieziekten sterk achteruit gegaan. Wat heeft de Rotterdamse haven met voornamelijk Haagse wandelgebieden te maken?, is de vraag aan wethouder Tim Versnel (VVD), die over de Rotterdamse haven gaat. "In zo'n klein dichtbevolkt landje heb je bijna altijd met elkaar te maken", antwoordt hij. "We zijn een team Nederland met elkaar en we moeten met elkaar zorgen dat we weer vooruitkomen." Samenwerking natuurorganisaties De Rotterdamse haven moet zelf ook maatregelen nemen zoals nauwere samenwerking tussen het bedrijfsleven en natuurorganisaties, meer elektrisch aangedreven apparatuur in de haven en schepen die minder uitstoten. Versnel noemt de afspraken een belangrijke eerste stap. "We willen de duurzaamste en sterkste haven zijn in 2050. Dat lukt nu niet. Het zal nog wel wat voeten in de aarde hebben maar we gaan de goede kant op." Het Rotterdams Havenbedrijf, de gemeente en de provincie Zuid-Holland trekken al jaren aan de bel over de stikstofproblemen die de economische activiteiten in het havengebied in gevaar brengen. Juist vergroeningsprojecten liggen stil omdat er geen vergunningen verleend kunnen worden. Economische groei De haven heeft niet alleen last van het stikstofprobleem. Een derde van alle duurzame projecten is vertraagd door capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Door alle vertragingen is het investeringsklimaat verslechterd. Het havenbedrijf heeft ook gewaarschuwd voor ruimtegebrek gezien de vele projecten die gepland staan. Zoals een eigen terminal voor defensie en aanlanding van nieuwe windmolenparken. De bouw van een nieuwe kerncentrale is inmiddels van de baan. Maar de Rotterdamse haven is nog steeds in beeld voor kleine reactoren, de zogenoemde SMR's. Het herstel van de Natura2000-gebieden is dus nog maar het begin.

De voormalige Australische bisschop Christopher Saunders moet de gevangenis in vanwege het seksueel misbruiken van twee Aboriginal mannen. De 76-jarige Saunders kreeg een celstraf van 6,5 jaar opgelegd, maar komt in februari 2031 in aanmerking voor voorwaardelijke vrijlating. Saunders werd in 2024 opgepakt. Een jury oordeelde in augustus al dat de ex-bisschop schuldig was aan één verkrachting en twaalf gevallen van aanranding. Hij werd toen vrijgesproken van misbruik van een derde jongeman. Nu kreeg de oud-bisschop zijn straf te horen. Als bisschop had Saunders een belangrijke rol binnen de Australische kerk en kon jarenlang zijn gang gaan in het afgelegen gebied Kimberley. Het misbruik vond plaats tussen 2008 en 2019 in zijn woning, motels en een vakantiehuis van de kerk. Blijvende schade Saunders werd in 1976 tot priester gewijd en in 1996 benoemd tot bisschop van Broome. Dat bisdom beslaat ongeveer 770.00 vierkante kilometer, grofweg vergelijkbaar met de oppervlakte van Turkije. De rechter zei dat Saunders zijn slachtoffers blijvende schade had toegebracht. De aartsbisschop van Perth, Timothy Costelloe, zei in een verklaring dat de mannen die zich hadden gemeld grote moed hadden getoond. "Het spijt ons dat uw vertrouwen zo direct en diepgaand is geschonden door een leider van de kerk."

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming

Veel mensen die vanaf 2029 een nieuwe verwarmingsketel nodig hebben, zullen dan een slimme hybride warmtepomp moeten kopen. De normen worden zo aangescherpt dat een gewone gasgestookte cv-ketel niet meer voldoet. Minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting schrijft aan de Tweede Kamer dat het kabinet de hybride warmtepomp als tussenstap ziet op weg naar aardgasloze verwarming van alle gebouwen in 2050. Dat is belangrijk om de klimaatdoelen te halen. In 2022 wilde het kabinet-Rutte IV de hybride warmtepomp al vanaf 2026 verplicht stellen, maar dat plan werd geschrapt onder het kabinet-Schoof. PVV, NSC, VVD en BBB vonden vooral de kosten voor huishoudens te hoog. Ervaringen positief Het huidige minderheidskabinet haalt het plan nu weer van stal. In het regeerakkoord is afgesproken dat de hybride warmtepomp "de nieuwe standaard" moet worden. Zo'n apparaat haalt zijn warmte uit de buitenlucht en het elektriciteitsnet, maar kan op koude momenten ook nog samenwerken met een cv-ketel op gas. Honderdduizenden huishoudens zijn de afgelopen tijd overgestapt op een volledig elektrische warmtepomp of een hybride variant. Volgens de minister zijn de ervaringen van veel consumenten positief. De aanschaf wordt al gestimuleerd, maar voor een echte versnelling van de ontwikkeling is meer nodig, aldus Boekholt. Slim De nieuwe norm gaat alleen gelden als de cv-ketel vervangen wordt, dus zolang de bestaande ketel functioneert kan die blijven hangen. Ook bewoners van appartementen en monumenten hoeven niet over te stappen. Daar is het vaak niet mogelijk om een warmtepomp te gebruiken. Het liefst ziet het kabinet dat mensen overstappen op een volledig gasloze warmtepomp, maar ook een slimme hybride variant voldoet. 'Slim' wil zeggen dat de installatie zo kan worden ingesteld dat die vooral stroom gebruikt op momenten dat de vraag naar elektriciteit laag is, net als de prijs. Dat is belangrijk om het overvolle stroomnet te ontzien. Hybride warmtepomp Een hybride warmtepomp gebruikt veel minder gas dan een traditionele cv-ketel: de besparing kan oplopen tot 65 procent. De aanschafkosten zijn wel fors hoger: algauw 8000 euro, tegenover 2000 euro voor een cv-ketel. Er zijn subsidieregelingen om de aanschaf aantrekkelijker te maken. Daarmee komen de kosten op ongeveer 6000 euro. Door de lagere energierekening verdien je een hybride warmtepomp volgens Vereniging Eigen Huis nu in ongeveer tien jaar terug. Het kabinet stelt dat ook de komende jaren huishoudens met een warmtepomp een lagere energierekening zullen hebben. Bovendien leidt de investering tot een forse waardestijging van de woning, zo schrijft Boekholt. De minister realiseert zich dat 6000 euro voor veel mensen nog steeds "verschrikkelijk veel geld" is. Daarom kondigt ze het nu al aan, "zodat je weet dat als je ketel aan vervanging toe is er een kostenpost is en dat je daar rekening mee kunt houden". De komende tijd gaat ze verder uitwerken hoe ze ervoor kan zorgen dat iedereen tot aanschaf kan overgaan. In ieder geval wil ze renteloze leningen aanbieden. Verder benadrukt Boekholt dat de hybride warmtepomp "de logische opvolger van de cv-ketel" is. "Net zoals we eerst de VR-ketel met verbeterd rendement kregen en daarna de HR-ketel met hoog rendement."

Aardrijkskunde: Klimaatverandering·Economie: Overheidsbeleid

De Amerikaanse president Trump is van plan "zeer binnenkort" te bellen met zijn Russische ambtsgenoot Poetin over de dode in een pestinstituut in Irkoetsk. Volgens Russische media overleed de vrouw aan de pest, maar de autoriteiten weerspreken dat en hebben het over "een longontsteking met onbekende oorzaak". "Er staat een telefoontje gepland, al snel", antwoordde Trump op vragen van verslaggevers. "We praten er al uitgebreid over. Morgen kunnen we er waarschijnlijk meer over zeggen." Trump had Rusland een dag eerder eerder al steun aangeboden, mocht dat nodig zijn. Een Kremlin-woordvoerder reageerde daarop dat "wederzijdse steun altijd op prijs wordt gesteld", maar zei nog niet of er ingegaan wordt op het aanbod. Transparantie cruciaal Afgelopen vrijdag overleed een laboratoriummedewerker van het anti-pestinstituut in Irkoetsk, dat al bijna 100 jaar onderzoek doet naar de ziekte. Russische media schreven dat de 28-jarige vrouw besmet was geraakt met de pest toen een reageerbuis brak. De Russische autoriteiten spreken dat tegen en zeggen dat de doodsoorzaak van de vrouw nog niet is vastgesteld. Uit voorzorg zijn wel mensen met wie zij in contact is geweest in quarantaine geplaatst. Er zijn nog geen verdere besmettingen gemeld. Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft contact gezocht met de Russische gezondheidsdiensten om meer informatie te krijgen. De organisatie hoopt meer details over de besmetting en de Russische aanpak te krijgen en bood aan waar nodig bij te springen. Volgens de WHO is de risico-inschatting op dit moment "gematigd tot klein voor Irkoetsk, klein voor Rusland en bijzonder klein voor Europa". WHO-chef Tedros benadrukt dat "tijdige, volledige en transparante informatie onder de internationale afspraken essentieel is om tegenstrijdige rapporten op te helderen en een nauwkeurige beoordeling te maken van de gezondheidsrisico's". 'Geen paniek, wel aandacht' "Misschien is het niets, misschien is het groter dan we denken, we weten het niet", reageerde de Amerikaanse minister Rubio van Buitenlandse Zaken gisteren. "We houden het nauwlettend in de gaten en ik denk dat de hele wereld dat doet." "Er is geen reden tot paniek, maar wel voor aandacht", vervolgde hij. "Als zoiets ontsnapt, kan het snel gaan." Hij merkte wel op dat er momenteel maar weinig gereisd wordt tussen Rusland en de VS. De ziekte is te behandelen met antibiotica als die op tijd wordt ontdekt. De Amerikaanse ambassade in de Rusland zegt de situatie nauwlettend te volgen, maar waarschuwt ook maar weinig mogelijkheden te hebben om Amerikanen in Rusland te helpen, zeker buiten Moskou. De ambassade wijst erop dat een negatief reisadvies nog voor het hele land geldt uit algemene veiligheidsoverwegingen.

Biologie: Afweer en immuniteit

Oekraïne heeft volgens de burgemeester van Moskou sinds gisteravond zeker 650 drones afgevuurd op de Russische hoofdstad en omliggende doelen. De gouverneur van Moskou meldt op Telegram dat bij de aanvallen zeker twee doden zijn gevallen en negen mensen gewond zijn geraakt. Volgens de gouverneur, Andrej Vorobjov, vonden er aanvallen plaats in zestien gemeenten in de regio Moskou. 185 drones konden worden "vernietigd of uitgeschakeld". De drones die niet konden worden neergehaald zouden voornamelijk huizen hebben geraakt, meldt Vorobjov. Er is volgens de gouverneur schade aan 47 woningen. Russische staatsmedia spreken van de grootste droneaanval op de regio in twee jaar. Het Oekraïense nieuwsmedium Kyiv Indipendent schrijft dat ook een grote Russische olie-installatie is getroffen, waar brand zou zijn ontstaan. Het zou gaan om het een raffinaderij nabij Konstantinovo, op zo'n veertig kilometer van Moskou. Het medium kon de berichten niet verifiëren. Kerncentrale Persbureau Reuters meldt daarnaast dat afgelopen nacht twee faciliteiten van een door Rusland bezette kerncentrale in Zaporizja zijn bestookt door Oekraïense drones. In het complex bij de stad in het zuidoosten van Oekraïne zou één persoon zijn omgekomen. Het hoofd van het Russische staatskernenergiebedrijf Rosatom meldt dat er geen gevaar is voor de nucleaire veiligheid. Volgens hem waren een laboratoriumgebouw en een installatie voor de verwerking van radioactief afval het doelwit. Oekraïne heeft niet op het incident gereageerd. Oekraïense brug bestookt Oekraïne meldt dat vannacht een van de bruggen over de rivier de Dnjepr in Zaporizja is aangevallen. Volgens de waarnemend gouverneur van de Oekraïense regio zijn daarbij vijf gewonden gevallen. Twee van de gewonden, mannen van 43 en 54 jaar, zouden medewerkers zijn van het Rode Kruis, op weg naar hun werk. Twee dagen geleden sloeg een Russische drone in op de Noordbrug in Kyiv, toen het Russische leger verschillende bruggen bestookte in de Oekraïense hoofdstad.