Home/Kranten/NOS

NOS

1795 artikelen totaal57 met vragen
21 mei 2026

'Nederland blies arrestatie Jos Leijdekkers in Afrika op laatste moment af'

Speciale eenheden van de politie en de marine hebben de afgelopen weken twee keer op het punt gestaan om in West-Afrika te proberen om crimineel Jos Leijdekkers te arresteren, ook bekend als Bolle Jos. Dat meldt De Telegraaf op basis van bronnen met kennis van de geplande operaties. Beide acties zouden op het laatste moment zijn afgeblazen. Bolle Jos is een van de grootste Nederlandse criminelen die nog vrij rondlopen. In Nederland is hij bij verstek veroordeeld tot 24 jaar cel voor een grote cocaïnesmokkel. Ook in België moet hij voor drugsgerelateerde delicten nog diverse jarenlange celstraffen uitzitten. Al geruime tijd wordt vermoed dat hij zich ophoudt in het West-Afrikaanse land Sierra Leone. Leijdekkers werd volgens De Telegraaf al maanden in de gaten gehouden door Nederlandse inlichtingendiensten. Ze zouden erachter zijn gekomen dat hij vanuit Sierra Leone geregeld met de boot over zee naar buurland Liberia gaat, vermoedelijk vanwege cocaïnehandel. Het was de bedoeling om Leijdekkers op zo'n moment te arresteren, schrijft De Telegraaf. Hij zou moeten worden opgepakt op volle zee, buiten territoriale wateren. Onderdeel van het plan was de aanschaf van een groot buitenlands particulier schip dat voor de Sierra Leoonse kust kon dienen als uitvalsbasis voor Nederlandse speciale eenheden. 'Externe factoren' De afgelopen maanden trainden de eenheden volgens de krant dag en nacht, zowel aan land als voor de kust. Toen het echter bijna zover was, besloot Nederland om hen terug te trekken. De Telegraaf schrijft dat de precieze reden onduidelijk is. Het zou gaan om "externe factoren". In een reactie zegt het Openbaar Ministerie de geschetste gang van zaken te bevestigen noch te ontkennen. "Daar kan ik niks over zeggen", aldus een woordvoerder tegen de NOS. "We doen nooit uitspraken over lopende onderzoeken of acties in het kader van een aanhouding." Wel wil ze kwijt dat de arrestatie van Leijdekkers de allerhoogste prioriteit heeft. Minister Van Weel van Justitie sprak vorige week nog met zijn Sierra Leoonse ambtgenoot over uitlevering van Bolle Jos. Jetten gaf goedkeuring Het plan voor de geheime arrestatie-actie werd volgens De Telegraaf in de tweede helft van vorig jaar gesmeed toen het al enige tijd niet vlotte met de diplomatieke pogingen om Leijdekkers uitgeleverd te krijgen. De operatie werd uitgebreid juridisch getoetst en voorgelegd aan het demissionaire kabinet-Schoof, maar naar verluidt lagen de toenmalige ministers Van Oosten van Justitie en Brekelmans van Defensie dwars. Het nieuwe kabinet gaf vervolgens wel groen licht voor de operatie, schrijft de krant. De actie zou zijn gesteund door zowel premier Jetten als de ministers Van Weel en Yesilgöz.

Maatschappijleer: Politieke instituties en actoren
21 mei 2026

Peperdure WK-kaartjes en zorgen over ICE: komt de wereld nog naar Amerika?

Een invasie moet het worden in Canada, Mexico en de Verenigde Staten. Van voetbalfans, welteverstaan: 'een golf van plezier en vreugde', in de woorden van FIFA-baas Gianni Infantino. Maar met torenhoge ticketprijzen en zorgen over de politieke situatie in Amerika is de vraag: komen de supporters wel? Speelsteden zijn overal op voorbereid. Voor Frank Gumienny is het snel schakelen. Het seizoen van 'zijn' Philadelphia Eagles, een van Amerika's grootste Americanfootballclubs, is voorbij. Trekkers ploegen het veld om van het stadion waar komende maand zes voetbalwedstrijden zullen worden gespeeld tijdens het WK. Taylor Swift en American Football Wereldkampioen werden ze hier al, is te zien op een van de grote banieren boven in het stadion. In hun eigen sport: American Football. Nu maken ze zich bij de tweevoudige Superbowlwinnaar op voor dat andere WK. "We hebben hier regelmatig 70.000 mensen in het stadion, we zijn dus wel wat gewend", zegt Gumienny. "American Football, Taylor Swift, evenementen met monstertrucks: we doen het allemaal", vertelt de operationeel directeur van de Eagles. Wel moest er ruimte gemaakt worden voor dat andere kampioenschap football, het veld iets verbreed. "Een deel van de hoektribunes is weggehaald", aldus Gumienny. "Het nieuwe gras kan erin, wij zijn er klaar voor." Komende maand treden hier de spelers van Curaçao aan voor hun groepswedstrijd tegen Ivoorkust. Brazilië speelt er tegen Haïti, Frankrijk tegen Irak. Op 4 juli, als Amerika viert dat 250 jaar geleden in Philadelphia de Onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen, is de stad ook nog gastheer voor een wedstrijd in de achtste finales. Met kaartjes die variëren van enkele honderden dollars voor de laatste groepswedstrijd van Curaçao tot vele duizenden dollars voor de populairste wedstrijden is de vraag: is dit WK nog voor de fans, of vooral een melkkoe voor de wereldvoetbalbond? Zelfs president Trump zei dat hij de kaartjes "zelf ook niet zou betalen" bij de huidige prijzen. "De ticketverkoop en de prijsstructuur liggen uitsluitend bij FIFA", zegt Meg Kane. Ze is directeur van het organiserende comité in Philadelphia. FIFA noemt het 'marktprijzen': wat de gek ervoor wil geven, vrij vertaald. Frustrerend voor de gaststeden, die hoopten op volle hotelkamers en drukbezochte horeca? "Het heeft onze beslissingen beïnvloed rond andere dingen die we in de stad hebben gepland om dit toernooi zo toegankelijk mogelijk te maken." Net als in andere steden worden in Philadelphia fanfestivals opgezet. "Normaal gesproken komt 70 procent van de fans naar het WK zonder ticket", zegt Kane. "Daarom wilden we dit niet alleen gratis maken, maar ook spectaculair", wijst ze naar het groen van Lemon Hill, een reusachtig stadspark dat plaats biedt aan 15.000 fans. Hotelboekingen blijven achter Ook kroegen en livemuzieklocaties rond het stadion hopen alsnog hun graantje mee te pikken. "Er is veel geklaagd over de prijzen", zegt Justin DeSalvo van Stateside Live, waar de laatste renovaties gaande zijn. Hij hoopt fans met en zonder tickets te lokken met grote schermen waarop de wedstrijden worden uitgezonden. "Wij zijn er klaar voor, en zorgen ervoor dat het betaalbaar blijft." Maar dan moeten die fans dus nog wel hun weg vinden naar Amerika. Hotels in de speelsteden kampen met tegenvallende boekingen, vooral uit het buitenland. In een onderzoek van brancheorganisatie AHLA geeft 80 procent van de ondervraagden aan dat boekingen achterblijven bij de verwachtingen. Angst voor ICE Trage afgifte van visums worden genoemd als een van de redenen, ook wijzen de hoteliers op de prijzen van vliegtickets. Die liggen, sinds de oorlog in Iran, fors hoger. Daarnaast wijzen mensenrechtenorganisaties op het risico van arbitraire detentie en deportatie tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten. Aan de grens en ook in het binnenland: sinds Donald Trump terug is in het Witte Huis wordt er harder opgetreden door grensagenten en immigratiepolitie ICE, soms ook met geweld. Begin dit jaar werden in Minneapolis twee Amerikanen doodgeschoten door federale agenten. Of ICE ook tijdens het WK actief zal zijn in de speelsteden? "Ik begrijp die zorgen daarover volledig", zegt Kane van het organiserend comité in Philadelphia. "Maar als stad hebben we daar geen controle over: het is onze taak om iedereen die hiernaartoe wil komen voor het WK en de festiviteiten rond het 250-jarig jubileum te verwelkomen." Garanties zijn er niet. Maar vorig jaar, tijdens het WK voor clubteams, zijn er geen problemen geweest, zegt ze. "En we verwachten dit jaar een vergelijkbare ervaring." Gumienny, van de Eagles onderschrijft dat. "Dat is hier nog nooit gebeurd en heeft nooit echt bij ons gespeeld", zegt hij, gevraagd of ICE in het afgelopen jaar fans heeft opgepakt rond wedstrijden. Hij hoopt op een geslaagd WK. Mét veel supporters uit het buitenland, zoals Curaçao. "Deze ga ik straks ik elk geval bijschrijven op mijn cv", lacht hij. "Iedereen die komt, is hier welkom. Met hopelijk geweldige voetbalwedstrijden van alle teams die deze kant op komen."

Maatschappijleer: Politieke besluitvormingEconomie: Welvaart
21 mei 2026

Zorgen bij huiseigenaren over hypotheeklasten: 'Echt een keerpunt'

Te hoge lasten en een te laag inkomen: de financiële situatie van Nederlandse huiseigenaren verslechtert, blijkt uit onderzoek van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Dat leidt tot problemen met aflossen en rente betalen. "Waar het tot voor kort eigenlijk alleen maar mensen met een laag inkomen waren, mensen in de steden en jongeren, zien wij nu een veel grotere groep met een betalingsachterstand die zich grote zorgen maakt", zegt directeur Roald van der Linde van NHG. "En dat zijn cijfers van voor de oorlog in Iran." Zo geven meer huiseigenaren met een NHG-hypotheek aan het afgelopen jaar veel moeite te hebben met het betalen van de woonlasten. Ook steeg het aantal mensen dat wel eens een betalingsachterstand heeft. "Wat we nu zien is echt een keerpunt", zegt Van der Linde. De Nationale Hypotheek Garantie De NHG is een regeling voor huizenkopers die ze beschermt tegen financiële risico's. Als woningbezitters noodgedwongen hun huis moeten verkopen, bijvoorbeeld vanwege een scheiding, neemt de NHG de eventuele restschuld over. Kopers kunnen zelf kiezen of ze de garantie willen; daarvoor betalen ze eenmalig een vergoeding van 0,4 procent van de totale hypotheek. Bij een hypotheek van 470.000 euro is dat dus 1880 euro. In Nederland hebben 1,4 miljoen huishoudens een hypotheek met een NHG. Het is de vijfde keer dat NHG een onderzoek naar woonlasten uitvoert onder huishoudens met deze garantie. Zo'n 2400 mensen deden mee. Het eerste onderzoek dateert uit 2024. Ruim een derde van de mensen die meededen aan de enquête zegt dat hun inkomen net genoeg of zelfs niet genoeg is om alle kosten en vaste lasten te kunnen betalen. Ze hebben weinig ruimte voor andere uitgaven, zeggen ze. Daarom nemen ze maatregelen. Het grootste deel bespaart op bijvoorbeeld een vakantie, bezoek aan een restaurant of andere uitjes om de woonlasten te kunnen betalen. Soms bezuinigen ze ook op boodschappen en zeggen ze abonnementen op. Jonge woningbezitters Toch is het opvallend dat nu vooral bij jonge woningeigenaren de financiële zorgen toenemen. Het percentage volwassenen tot 34 jaar dat het inkomen onvoldoende vindt om de woonlasten te betalen steeg van 12 naar 23 procent. Volgens Van der Linde komt dat doordat jongeren van plan zijn hun huis te verduurzamen om de energiekosten omlaag te brengen. "Vooral jonge huiseigenaren zien verduurzaming steeds vaker als een kans om grip te krijgen op hun energierekening. Terecht, want verduurzaming loont in de meeste gevallen. Maar veel mensen hebben ook behoefte aan duidelijkheid over kosten, besparingen en de terugverdientijd." ABN Amro rekende een paar maanden geleden uit dat de gemiddelde woonlasten voor jonge kopers bijna gelijk zijn aan die van jonge huurders. Jonge kopers zijn gemiddeld zo'n 30 procent van hun inkomen kwijt aan woonlasten. Bij jonge huurders is dat iets meer dan 35 procent. Volgens de bank komt dat door de sterk gestegen huizenprijzen. Nederland is nog altijd een van de landen met de hoogste woonlasten van de eurozone. Professionele hulp zoeken Door de toenemende financiële druk op woningeigenaren neemt ook de stress toe, bij een op de vijf ondervraagden. Ze slapen slecht en worden moedeloos van hun financiële situatie. Steeds meer mensen zoeken daarom professionele hulp om de problemen op te lossen, blijkt uit het onderzoek. Daar is Van der Linde blij mee: "Als je financiële zorgen hebt, ga alsjeblieft naar je financieel adviseur, ga naar je hypotheekverstrekker. Probeer erover te praten. Er zijn vaak oplossingen mogelijk." Toch bleven de gemiddelde betalingsachterstanden grotendeels stabiel, rond de 4,6 tot 4,9 maanden. Er is wel een lichte stijging zichtbaar, maar het niveau van de betalingsachterstanden blijft volgens de NHG historisch laag.

Economie: WelvaartEconomie: Arbeid en inkomen
20 mei 2026

Xi en Poetin benadrukken strategische samenwerking in Peking, kort na bezoek Trump

De Chinese president Xi Jinping heeft vandaag de Russische president Vladimir Poetin ontvangen in Peking. De ontmoeting moet de banden tussen beide landen bestendigen en vindt plaats vlak na een bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan China. Xi ontving Poetin met een ceremonie in de Grote Hal van het Volk. Daarna volgden bilaterale gesprekken tussen Russische en Chinese delegaties. Later vandaag worden ook samenwerkingsovereenkomsten ondertekend. Kremlinadviseur Joeri Oesjakov zei eerder dat er geen verband bestaat tussen de bezoeken van Trump en Poetin aan China. Volgens hem werd Poetins reis enkele dagen na een videogesprek tussen Xi en Poetin in februari al afgesproken. Tijdens het bezoek spreken de leiders onder meer over energie, veiligheid en de onderlinge betrekkingen. Chinese staatsmedia melden dat beide landen hebben ingestemd met een verlenging van een 'vriendschapsverdrag' dat oorspronkelijk in 2001 werd ondertekend. De ontvangst van president Poetin werd gelijk aan de ontmoeting met president Trump, groots aangepakt: China is veruit de belangrijkste handelspartner van Rusland geworden, zeker sinds de uitbreiding van de oorlog in Oekraïne. De Europese Unie heeft inmiddels twintig sanctiepakketten ingevoerd, waarmee Rusland economisch geraakt wordt. Peking zegt neutraal te zijn in de oorlog. Het onderhoudt ondanks sancties van de Verenigde Staten en Europa nauwe handelsrelaties met het Kremlin. China is de grootste afnemer van Russische olie en gas. Volgens Oesjakov steeg de Russische olie-export naar China in het eerste kwartaal van 2026 met 35 procent. Rusland behoort volgens hem ook tot de grootste exporteurs van aardgas naar China, zei hij eerder deze week. Correspondent China Gabi Verberg: "Hoewel het bezoek van Poetin toevallig zo dicht op dat van Trump volgt, zal Trumps bezoek wel een belangrijk gespreksonderwerp zijn tussen Xi en Poetin. Poetin heeft zelf al aangegeven dat hij graag wil weten wat daar precies besproken is. Het zwaartepunt van deze ontmoeting ligt waarschijnlijk bij handel, en dan vooral bij gas. Voor Rusland zou een akkoord over de Siberia 2-pijplijn daarom een belangrijke opsteker zijn. Dat is een pijplijn die van Rusland via Mongolië naar China loopt. Daarover wordt al decennia onderhandeld, maar beide landen worden het maar niet eens over de prijs van het gas. Mogelijk komt daar na dit bezoek verandering in. Ook omdat Poetin met een grote handelsdelegatie van olie- en gasbedrijven naar China is gekomen. Rusland heeft daarbij ook kaarten in handen. Voor China is het veiligstellen van olie- en gasleveringen steeds belangrijker geworden sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten. Rusland verkocht sinds het uitbreken van dat conflict zo'n 35 procent meer olie aan China. Eerder werd het voor China ook al moeilijker om olie uit Venezuela te importeren. Daardoor wordt China steeds afhankelijker van Russische energie. Daarnaast speelt ook het Noordpoolgebied mee. China vindt dat het als wereldmacht een rol moet hebben in het Arctisch gebied, bijvoorbeeld op het gebied van grondstoffen, onderzoek en scheepvaart. Alleen ligt China geografisch natuurlijk niet in de buurt van de Noordpool. Daarvoor heeft het Rusland nodig als toegangspoort. Dat geeft Poetin in de onderhandelingen ook extra invloed." Xi zei bij de opening van het overleg dat China en Rusland zich moeten richten op een langetermijnstrategie en moeten werken aan een "eerlijker en redelijker systeem van mondiaal bestuur". Volgens Xi hebben beide landen hun relatie kunnen verdiepen dankzij "politiek wederzijds vertrouwen en strategische samenwerking". Poetin zei dat Rusland een betrouwbare energieleverancier blijft, ondanks de onrust in het Midden-Oosten. "Zelfs tegen de achtergrond van ongunstige externe factoren blijven onze samenwerking en economische banden zich positief ontwikkelen", aldus Poetin. De Russische president zei daarnaast dat hij Xi heeft uitgenodigd om volgend jaar Rusland te bezoeken. Militairen getraind in China Dat China nog altijd neutraal zegt te zijn in de oorlog in Oekraïne, wordt steeds minder geloofwaardig. Al sinds het begin van de oorlog worden Chinese onderdelen teruggevonden in Russische wapensystemen op het slagveld. Daarnaast zijn de militaire oefeningen tussen China en Rusland de afgelopen jaren flink toegenomen, vooral op zee. Volgens documenten van Europese inlichtingendiensten, waar persbureau Reuters gisteren over berichtte, zijn vorig jaar ook ongeveer 200 Russische militairen in China getraind.

Economie: Internationale economische betrekkingenGeschiedenis: De Koude Oorlog
20 mei 2026

Europees Parlement en EU-landen bereiken akkoord over handelsafspraken met VS

Het Europees Parlement en de regeringen van de EU-landen hebben vannacht een compromis bereikt over het tien maanden geleden gesloten handelsakkoord met de Verenigde Staten. Trump dreigde opnieuw de importheffingen te verhogen als de EU niet voor 4 juli de gemaakte afspraken met de Amerikanen zou nakomen. Nu er een akkoord ligt, lijkt de EU die deadline te gaan halen. Het Europees Parlement wilde graag extra clausules inbouwen voor het geval Trump zich niet aan de afspraken van het akkoord zou houden of opnieuw zou dreigen met het innemen van Groenland of ander gebied van Europese landen. De Europese Commissie en verschillende lidstaten vreesden met te veel nieuwe clausules een tegenreactie bij de Amerikanen uit te lokken en zo het met pijn en moeite tot stand gekomen handelsakkoord op het spel te zetten. Zij wilden daarom dat de afspraken met de Amerikanen zo snel mogelijk worden nagekomen. Vannacht rond 02.00 uur bereikten de onderhandelaars namens het parlement, de lidstaten en de Commissie een compromis. Afgesproken is dat de Europese Commissie een verlaging van heffingen voor de Amerikanen kan terugdraaien wanneer de VS zich niet aan het akkoord houdt of op een andere manier de handelsrelatie met de EU verstoort. Een Groenlandclausule, zoals gewenst door het parlement, staat niet in het compromis. Groenland De VS en de EU spraken tien maanden geleden af dat de Amerikanen een algemene importheffing van 15 procent gaan rekenen voor de meeste producten die vanuit de Europese Unie worden geïmporteerd; veel heffingen waren nog hoger. Dat percentage geldt onder meer voor Europese auto's. Andersom schrapt de EU importheffingen voor de meeste industriële goederen uit de VS. Daarnaast worden ook heffingen voor verschillende visserij- en landbouwproducten gunstiger voor de Amerikanen. Om aan EU-zijde de heffingen voor de Amerikanen te verlagen, is er wetgeving nodig. Maar het Europees Parlement weigerde lang met die wetgeving in te stemmen. Redenen waren Trumps dreiging om Groenland in te nemen en een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Dat hof zette in februari een streep door de Amerikaanse importheffingen vanwege het ontbreken van een goede juridische onderbouwing. Staal- en aluminiumproducten De onderhandelaars spraken vannacht ook af dat de Commissie maatregelen kan nemen wanneer de VS niet voor het einde van dit jaar de heffingen op staal- en aluminiumproducten verlaagt. Voor veel van die producten zijn die heffingen nu veel hoger dan 15 procent. Ook werden ze het eens over een einddatum voor de lagere heffingen op industriële goederen en landbouwproducten. De verlaagde heffingen gelden tot eind 2029, niet toevallig na deze presidentstermijn van Trump. Het Europees Parlement had liever een eerdere einddatum gezien. Al in 2028. Ten slotte zijn er afspraken gemaakt over marktverstoringen. Als de import van een product uit de VS door de lagere heffingen zo erg toeneemt dat het producenten in de EU in de problemen brengt, kan de Europese Commissie maatregelen nemen. Trump ongeduldig Trump liet al meerdere malen zijn ongeduld blijken over de duur van het proces. Eerder deze maand gaf hij de EU, na een telefoongesprek met Commissievoorzitter Von der Leyen, een deadline. Als de EU op 4 juli de heffingen op Amerikaanse producten niet volgens de afspraken verlaagt, zullen de heffingen op producten uit de EU "onmiddellijk stijgen", dreigde de Amerikaanse president op zijn sociale medium Truth Social. Zo zei Trump de heffing op auto's alweer te willen verhogen van 15 naar 25 procent. Nu er een compromis ligt, moeten het Europees Parlement en de lidstaten nog wel formeel stemmen over de afspraken. De stemming van het parlement zal waarschijnlijk volgende maand in Straatsburg plaatsvinden. Als een meerderheid instemt, kan de EU voor de deadline van Trump de heffingen voor de Amerikanen verlagen.

Economie: Internationale economische betrekkingenMaatschappijleer: Politieke besluitvorming
20 mei 2026

Hoop op gerechtigheid in Syrië nu neef van Assad terechtstaat

In Syrië staat het eerste kopstuk van het Assad-regime voor de rechter, anderhalf jaar na de val van het regime. Heel het land kan meekijken met de berechting van Atef Najib, een neef van de gevluchte Syrische president, die verantwoordelijk wordt gehouden voor onder meer marteling en massamoord. De zaak kan de eerste stap zijn in de zoektocht naar gerechtigheid. Najib was het hoofd van de veiligheidsdiensten in Deraa, een stad in het zuiden van Syrië waar in 2011 de protesten tegen het regime begonnen. Hij en vele andere leiders binnen het leger en de veiligheidsdiensten kregen tijdens de burgeroorlog de vrije hand om misdaden te plegen, als de Assad-dynastie maar zou overleven. De veiligheidschef, die zichzelf god in Deraa noemde, is nu publiekelijk te zien in een kooi in de rechtbank, in een gestreept gevangenispak. "De dag is gekomen", was een van de slogans die Syriërs vorige maand scandeerden bij de eerste openbare zitting. De rechtbank stond vol met nabestaanden van mensen die door Najib gemarteld en vermoord zijn. Symbolisch De zaak, die vandaag voor de derde keer behandeld werd, wordt gezien als historisch. Dat zo'n grote naam en een familielid van de gevluchte president als eerste terechtstaat, is ook symbolisch. De regering zegt werk te maken van het opsporen van beulen, maar onder veel Syriërs is er frustratie dat na de machtswisseling nog niemand is veroordeeld en daders vrij rondlopen. "De meeste Syriërs willen dat het recht zegeviert en dat de onderdrukking waaronder ze geleden hebben erkend wordt. Overgangsinstituties zijn daarin heel belangrijk", zegt Brigitte Herremans, Syriëkenner en onderzoeker aan de Universiteit Gent. "De vreugde over de val van het Assad-regime begint weg te ebben. De wonden kunnen niet helen zolang die gerechtigheid niet komt." Met het terechtstellen van Najib wil de nieuwe regering het signaal geven dat zij wel degelijk bezig is met het opsporen en berechten van daders. Vorige maand werd Amjad Youssef, een voormalige inlichtingenofficier opgepakt. Hij is een belangrijke dader van het bloedbad in Tadamon, een wijk in Damascus, waar op beeld is vastgelegd dat hij burgers in een kuil duwt, executeert en in brand steekt. Eerder nog verleende de nieuwe regering onder leiding van president al-Sharaa amnestie aan militieleider Fadi Saqr in ruil voor contacten met het oude Assad-regime, wat tot grote verontwaardiging leidde. Ook hij wordt verantwoordelijk gehouden voor executies in Tadamon. Men vreesde dat dit met meer beruchte beulen zou gebeuren, hoewel in de loop van de jaren grote hoeveelheden bewijs zijn verzameld. "De nieuwe regering lijkt niet zo geïnteresseerd in gerechtigheid, maar focust zich vooral op de economie en het binnenhalen van deals met de Golfstaten", zegt Herremans. De regering hoopt op deze manier de fragiele stabiliteit in het land te bewaren. Bovendien heeft de Syrische overheid beperkte middelen om de vele duizenden daders te arresteren en berechten. Doodstraf Er zijn ook mensenrechtenexperts die vinden dat de behandeling van de zaak tegen de neef van Assad te vroeg komt. Het oude wetboek is nog van kracht, dat het internationaal recht niet onderschrijft en daardoor oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid niet erkent. Er moet een overgangswet komen, maar die is nog niet door het parlement goedgekeurd. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen niet de doodstraf uit te voeren, wat onder het huidige rechtssysteem wel mogelijk is. Zij roepen op internationale wetten te respecteren en als land een nieuwe weg in te slaan. Bovendien zou met de executie van Najib een schat aan informatie verdwijnen, die tot nieuwe zaken zou kunnen leiden. "Misschien dat deze daders op een dag gaan praten", zegt Herremans. "Bestraffing is essentieel, maar waarheidsvinding is dat ook."

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbeschermingGeschiedenis: Historische context en actuele vraagstukken
19 mei 2026

Congo opent extra ebolacentra na 118 doden door virusuitbraak

De Democratische Republiek Congo opent drie speciale behandelcentra voor ebolapatiënten in de oostelijke provincie Ituri. De maatregel volgt op een uitbraak van een zeldzame variant van het virus, waaraan inmiddels 118 mensen zijn overleden. De World Health Organization (WHO) bestempelde de nieuwe ebola-uitbraak dit weekend als internationale noodsituatie. Volgens de autoriteiten zijn er inmiddels meer dan 300 vermoedelijke besmettingen vastgesteld in de provincies Ituri en Noord-Kivu. Ook in buurland Uganda is een sterfgeval en een vermoedelijke besmetting gemeld. Vier vragen over ebola Wat is ebola? Wat zijn de symptomen en waarom verspreidt deze variant zich zo snel? Lees hier meer over ebola. Onder de bevestigde besmettingen bevindt zich ook een Amerikaanse arts die werkte in een ziekenhuis in de stad Bunia, de hoofdstad van Ituri. Hij ontwikkelde afgelopen weekend symptomen van ebola. De arts en zeker zes andere Amerikanen worden overgebracht naar Duitsland voor controle en monitoring. Volgens gezondheidsdeskundigen bleef de uitbraak wekenlang onopgemerkt doordat aanvankelijk op de verkeerde ebolavariant werd getest. Monsters uit Bunia werden eerst onderzocht op de veelvoorkomende Zaïre-variant van ebola, maar die tests waren negatief. Pas op 14 mei werd de eerste besmetting bevestigd. Een dag later werd vastgesteld dat het ging om de zeldzame Bundibugyo-variant van het virus. De Congolese regering meldt dat de eerste patiënt op 24 april overleed in Bunia. Het lichaam werd daarna overgebracht naar Mongbwalu, een mijngebied in Ituri. Volgens minister van Volksgezondheid Samuel Roger Kamba is de uitbraak daardoor verder geëscaleerd. Drukke plekken vermijden De Bundibugyo-variant van ebola is zeldzaam. Sinds 1976 zijn er meer dan twintig ebola-uitbraken geweest in Congo en Uganda, maar deze variant werd pas twee keer eerder vastgesteld: in Uganda in 2007 en in Congo in 2012. Voor deze variant bestaan nog geen goedgekeurde vaccins of medicijnen. Het bestrijden van de uitbraak wordt bemoeilijkt door de instabiele situatie in Oost-Congo. In Ituri zijn gewapende groepen actief. Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen. Volgens de Verenigde Naties zijn meer dan 273.000 mensen ontheemd in de regio. VN-medewerkers in Bunia hebben het advies gekregen thuis te werken en drukke plekken te vermijden.

Biologie: Afweer en immuniteitBiologie: Ecosystemen en populaties
19 mei 2026

Twee vrouwen zeggen verkracht te zijn tijdens opnames Married at First Sight UK

Twee vrouwelijke deelnemers aan Married at First Sight UK zeggen tegen de BBC dat ze verkracht zijn tijdens de opnames van het tv-programma. Channel 4 heeft alle seizoenen van het populaire tv-programma verwijderd. Een andere vrouw heeft melding gemaakt van een seksuele handeling zonder toestemming. Alle drie de vrouwen verklaarden tegenover de BBC dat het programma te weinig deed om hen te beschermen. De drie vrouwen doen allemaal beschuldigingen over de mannen aan wie zij in het programma waren gekoppeld. Ze zeggen dat ze met de BBC praten omdat ze vinden dat ze beter beschermd hadden moeten worden. Een van hen zegt dat ze wil dat het productiebedrijf achter het programma stopt met "toestaan dat mensen schade wordt berokkend". Volgens de BBC was de Britse omroep Channel 4 al voor uitzending op de hoogte van sommige beschuldigingen. Een vrouw zegt dat haar televisie-echtgenoot haar heeft verkracht en heeft bedreigd met een zuuraanval. Zij wil nu juridische stappen ondernemen tegen productiebedrijf CPL. Een tweede vrouw meldde zowel bij Channel 4 als bij CPL, nog vóór de uitzending, dat zij was verkracht door haar televisie-echtgenoot. Haar afleveringen werden desondanks uitgezonden. Een derde vrouw beschuldigt haar televisie-echtgenoot van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Channel 4 heeft laten weten dat het in april "ernstige beschuldigingen" van wangedrag heeft ontvangen tegen een klein aantal voormalige deelnemers. Volgens de omroep ontkennen zij de beschuldigingen. Inhoudelijk gaat Priya Dogra, de CEO van Channel 4, niet in op de beschuldigingen. Seizoenen offline gehaald "We nemen deze kwesties zeer serieus en zijn vastbesloten ervoor te zorgen dat we de sector blijven leiden in onze zorgplicht voor de deelnemers", zei ze. Alle voorgaande seizoenen van MAFS UK zijn van streamingsdiensten als tv-kanalen gehaald "om speculatie of het identificeren van de betrokkenen te voorkomen". De advocaten van CPL zeggen dat de welzijnsstandaard van topkwaliteit is en dat in alle gevallen correct is gehandeld. Ook in Nederland op tv In het populaire tv-programma worden vreemden door experts gekoppeld aan een partner. Zonder elkaar ooit eerder te hebben gezien of gesproken, stappen ze in het huwelijksbootje. Nadat een stel getrouwd is, gaan ze op huwelijksreis. Een aantal weken later moeten de koppels kiezen of ze met elkaar verder gaan of scheiden. De internationale franchise wordt ook in Nederland uitgezonden.

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming
18 mei 2026

Driekwart van gezochte oplichters geïdentificeerd met speciale actie

Het OM en de politie hebben met een speciale actie de identiteit van 74 van oplichting verdachte personen achterhaald. Dat is bijna driekwart van de mensen naar wie ze op zoek waren. De politie publiceerde in maart in de campagne Game Over?! foto's van 100 nepagenten, nepbankmedewerkers en andere verdachten van oplichting . Hun gezichten waren te zien op schermen langs de weg, in tv-spotjes en in online-advertenties. 34 verdachten hebben zichzelf gemeld, de 40 anderen zijn door tipgevers herkend. Jongste verdachte 14 38 verdachten zijn inmiddels verhoord. In de andere zaken staat een verhoor gepland of is aanvullend onderzoek nodig voordat de verdachte wordt gehoord. 6 verdachten zijn aangehouden. De leeftijd van de verdachten varieert tussen de 14 en 42 jaar. De politie kreeg in de twee maanden dat de actie loopt 500 tips binnen. De campagnewebsite is in die periode 2 miljoen keer bezocht. De advertenties op sociale media werden 54 miljoen keer bekeken. De beelden van de 26 nog altijd onbekende verdachten blijven voorlopig op de campagnepagina staan.

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming
18 mei 2026

Wekdienst 18/5: Hondius komt aan in Rotterdam • Hoger beroep Marengo verder

Goedemorgen! Cruiseschip Hondius, waar het hantavirus heerste, komt vandaag aan in Rotterdam. Het Marengo-proces gaat verder en de eerste verdachte van de fatale schietpartij in Pannerden staat terecht. Eerst het weer: de dag begint met regen in het noordoosten. In de loop van de dag trekt er neerslag over het land vanuit het zuidwesten. Met af en toe zon liggen de maxima tussen de 12 en 16 graden. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor. Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Amnesty International-rapport heeft vannacht het jaarlijkse doodstrafrapport gepubliceerd. Er werden wereldwijd zeker 2707 mensen geëxecuteerd. Dat is het hoogste niveau ooit sinds de humanitaire organisatie in 1981 begon de cijfers bij te houden. Een groot deel van de executies werd uitgevoerd in Iran. Ook Noord-Korea en Saudi-Arabië voeren veel doodstraffen uit. De landen gebruiken de straf volgens Amnesty om de bevolking te onderdrukken. De cijfers van China zijn niet bekend. De mensenrechtenorganisatie schat die in de duizenden en noemt China "de grootste beul ter wereld". Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Een groep van 32 wadlopers raakte gisterenochtend vroeg in de problemen in de buurt van Ameland. Ze werden overrompeld door hoogwater, begonnen onderkoelingsverschijnselen te vertonen en moesten door reddingsorganisatie KNRM worden gered met een boot en een helikopter. Martijn Rijke was een van hen. Hij vertelt over zijn ervaring: Fijne dag!

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming
18 mei 2026

Politie waarschuwt voor valse advertenties met hoge kortingen op Facebook en Instagram

De politie waarschuwt voor advertenties met mooie aanbiedingen op Facebook en Instagram: die kun je niet altijd vertrouwen. Oplichters maken op die twee platforms reclame voor honderden nepwebwinkels, ziet de politie. Het lijkt te gaan om hoge kortingen voor producten van bekende winkels, maar in werkelijkheid is het bedrog. "Wie bij deze website iets bestelt, krijgt niets geleverd", zegt Gijs van der Linden, teamleider van het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie. "Oplichters adverteren ook via Google, Snapchat en TikTok, maar het overgrote deel zien we op de platformen van Meta." Dat is het bedrijf achter Facebook en Instagram. Sinds juni 2025 heeft de politie 535 websites officieel aangemerkt als criminele webwinkel. De oplichters achter 273 van die websites plaatsten reclames op Facebook en Instagram. Het gaat dus om meer dan de helft van de valse webwinkels die zijn onderzocht. Omdat de oplichters moeilijk te pakken zijn, laat de politie de nepsites vaak offline halen. Wie een advertentie op Facebook of Instagram ziet, gaat ervan uit dat het betrouwbaar is, zegt Tanja Henn uit Amsterdam. Twee maanden geleden zag ze op Facebook een reclame van buitensportzaak Bever, vertelt ze. "Ik wandel graag. Outdoorkleding en -spullen zijn best duur. Dus toen ik een advertentie zag voor 80 procent korting, was ik toch verleid om erop te klikken." Ze kwam terecht op een website die heel erg leek op de webwinkel van Bever. Schoenen, drinkflessen en jassen werden aangeboden met hoge kortingen. "80 procent korting is best veel, maar het komt weleens voor", zegt Tanja. "Dus ik heb een broek, jas en rugzak uitgezocht. Daar kan ik binnenkort mee wandelen, dacht ik toen. Laat de lente maar komen!" "Er zat veel korting op, dus het kostte niet veel: 85 euro." Maar toen er geen e-mail kwam met een bevestiging van de bestelling, ging ze toch twijfelen. En inderdaad: toen ze op haar bankrekening keek, bleek het geld te zijn overgemaakt naar een onbekende bankrekening in een ander land. "Toen wist ik: dit geld is weg en krijg ik niet meer terug." Oplichter plaatste week lang reclames De oplichter achter de Bever-nepsite plaatste tussen 13 en 22 maart zeker 25 advertenties op Facebook en Instagram, blijkt uit onderzoek van de NOS. Ruim een week lang kwamen de reclames tienduizenden keren voorbij op Facebook en Instagram. De NOS vroeg Meta wat het bedrijf doet tegen dit soort advertenties. Waarom lukt het niet om reclame voor oplichterssites tegen te houden? Meta gaf geen antwoord op die vragen. Wel roept het bedrijf mensen op om advertenties die zij niet vertrouwen te melden. Dan is het al te laat, zegt Van der Linden van het politiemeldpunt. "Wij zien die advertenties, maar Meta ziet ze ook." Hij wil dat het bedrijf meer doet, zodat de oplichters de reclames niet meer op Facebook en Instagram kunnen zetten. "Als heel veel mensen zo'n advertentie zien, is er altijd wel iemand die daarop klikt." 'Pas op bij hoge kortingen' "Pas dus op bij hoge kortingen", zegt de politieman. "Als je dan toch op de link klikt, controleer dan of je écht op de website van de winkel zit waar je spullen wil kopen." Iets wat Tanja voortaan wil doen: niet meer op de Facebook-advertentie klikken, maar zelf naar de site van de webwinkel gaan. Ze schaamt zich een beetje dat het haar is overkomen, zegt ze. "Want normaal ben ik degene die mijn kinderen en mijn vader waarschuwt: klik niet zomaar ergens op! Nu deed ik het zelf." Toch vindt ze het belangrijk om anderen te waarschuwen met haar verhaal. "Na drie dagen heb ik het toch verteld. Het is beter om het niet voor jezelf te houden. Ik denk dat dit heel veel mensen overkomt."

Economie: Consumentengedrag
17 mei 2026

Rusland meldt Oekraïense droneaanvallen op Moskou en Sebastopol

Rusland zegt dat Oekraïne de afgelopen 24 uur uur drones op Moskou en de bezette havenstad Sebastopol heeft afgevuurd. Volgens de gouverneur van de regio Moskou zijn daar drie mensen omgekomen en vier mensen gewond geraakt. Bij de aanval zouden woningen zijn beschadigd of in brand zijn gevlogen. Volgens de gouverneur viel Oekraïne ook infrastructuur aan. Wat er is geraakt en of daar schade is, is niet bekendgemaakt. De burgemeester van Moskou spreekt van zeker twaalf gewonden. Dat zouden vooral medewerkers van een olieraffinaderij zijn geweest. Volgens hem wist het leger 120 Oekraïense drones uit te schakelen. Sebastopol Russische autoriteiten melden ook aanvallen op de door Rusland bezette marinestad Sebastopol, aan de Zwarte Zee. Ook daar zouden woningen zijn beschadigd. Een neergehaalde drone kwam op een hoogspanningsleiding terecht, waardoor de stroom uitviel. Doden of gewonden worden niet gemeld. Het Russische ministerie van Defensie zegt dat het leger in heel Rusland 556 drones neerhaalde. Hoeveel drones Oekraïne afvuurde is niet bekend. Donderdag voerde Rusland een van de zwaarste drone- en raketaanvallen op Oekraïne uit in de al vier jaar durende oorlog. Daarbij vielen zeker zeven doden en raakten tientallen mensen gewond. De Oekraïense luchtmacht telde 1567 drones en 56 raketten. Ook in de dagen daarvoor viel Rusland aan met drones en raketten.

Geschiedenis: De Koude OorlogAardrijkskunde: Mondiale spreiding en mondiaal beleid
17 mei 2026

Podcast De Dag: van onze correspondent... Anoma van der Veere (Japan)

Van onze correspondent is een serie van de makers van podcast De Dag. Iedere zondag maken we kennis met een van de correspondenten van de NOS, het land waar ze wonen en de verhalen die wat hen betreft meer aandacht verdienen. Vandaag: Anoma van der Veere, correspondent in Japan. Luister hier: Deze aflevering kun je beluisteren via NPO Luister(opent in nieuw venster) en alle andere podcastkanalen(opent in nieuw venster). Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren! Een land dat veel mensen mysterieus en intrigerend vinden, met z'n kersenbloesem, groenetheeceremonies en animeseries. Dat is niet gek, zegt Anoma, want de Japanse overheid draagt dit beeld al jarenlang actief uit. Maar het Cool Japan-beleid, zoals het officieel heet, leidt ertoe dat we minder oog hebben voor andere ontwikkelingen in het land. Japan heeft sociaal-economische problemen, onder meer door de vergrijzing. En ook de vierde economie ter wereld, want dat is Japan, merkt de gevolgen van de Iran-oorlog. Aan Anoma de taak om ook die verhalen te vertellen. Maar hoe doe je dat, in een land waar je mensen niet zo direct kunt benaderen als hier in Nederland? En hoe ontdek je wat Japanners echt bedoelen, wanneer ze je complimenteren met je horloge, of je een kopje thee komen brengen? Volgende week: een gesprek met Arjen van der Horst, correspondent in het Verenigd Koninkrijk. Heb je een vraag voor hem stuur die dan, liefst in een audioberichtje, naar dedag@nos.nl Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra Redactie: Rosanne Sies

Maatschappijleer: Cultuur en identiteitEconomie: Internationale economische betrekkingen
17 mei 2026

Wekdienst 17/5: Ontknoping in de eredivisie • Premier India sluit bezoek aan Nederland af

Goedemorgen! De Indiase premier Narendra Modi sluit zijn bezoek aan Nederland af, de slotspeelronde van de eredivisie wordt afgewerkt en 's avonds is Studio Voetbal voor de allerlaatste keer op de buis. Eerst het weer: vanmorgen is er veel bewolking en valt van tijd tot tijd wat regen. Vanmiddag krijgt de zon meer ruimte, maar trekken ook enkele pittige buien met kans op onweer over het land. Het wordt 12 tot 15 graden bij een zwak tot matige zuidwestenwind. De komende dagen blijft het licht wisselvallig. De temperatuur stijgt geleidelijk naar een graad of 19. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor. Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Bulgarije heeft de zeventigste editie van het Eurovisie Songfestival gewonnen. Zangeres Dara kreeg met het lied Bangaranga de meeste punten van zowel de jury's als het publiek. Israël werd tweede, op flinke afstand. Het bleef lang spannend wie dit jaar met de overwinning naar huis zou gaan. Aan het eind kon alleen Bulgarije nog over het puntenaantal van Israël heen. Dat land kreeg vooral veel punten van de televisiekijkers. Vanuit de zaal klonk een hoop boegeroep toen het puntenaantal van Israël bekend werd. Het is voor het eerst dat Bulgarije de wedstrijd wint. Het land deed voor het eerst mee in 2005, maar won nooit eerder. Sinds 2022 deed het land helemaal niet meer mee door geldproblemen en desinteresse, maar het land maakte dit jaar een ijzersterke comeback. Het lied Bangaranga gaat volgens zangeres Dara over "een speciale energie die iedereen in zich heeft, een gevoel dat alles mogelijk is". Het woord komt uit de Jamaicaanse straattaal en betekent iets als oproer of commotie. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: De dode bultrug die op het Deense eiland Anholt aanspoelde, blijkt Timmy te zijn. Het 12 meter lange dier werd in de afgelopen maanden wereldberoemd, nadat hij eind maart aanspoelde in de Duitse badplaats Timmendorfer Strand. Wereldwijd stranden walvissen voortdurend, maar in Duitsland is het zeldzaam. Tegen de adviezen van deskundigen in werden meerdere grootschalige reddingsoperatie op touw gezet. Het bleek tevergeefs. Fijne dag!

Maatschappijleer: Politieke instituties en actorenNederlands: Informatieve teksten
16 mei 2026

'Er is iets gaande' in het Kremlin, toch heeft Poetin 'touwtjes strak in handen'

Nog geen week geleden lijkt er iets van hoop te gloren. Na de jaarlijkse overwinningsparade zinspeelt de Russische president Poetin op een mogelijk einde aan de oorlog tegen Oekraïne. Die hoop is nu al de grond in geboord. De Russen hebben deze week hun dodelijkste aanvallen ooit uitgevoerd op Kyiv. Het luchtalarm loeit nu ongeveer permanent in de Oekraïense hoofdstad. Een ballistische raket heeft een flatgebouw in tweeën gespleten. Er zijn zeker 24 slachtoffers geborgen. En dat worden er waarschijnlijk meer, gezien het grote aantal gewonden. Getreiterd In de aanloop naar de militaire parade op 9 mei, om de overwinning op nazi-Duitsland te gedenken, dreigt Poetin met zware aanvallen op Kyiv als de Oekraïners het ook maar wagen om met hun drones de feestelijkheden te verstoren. Poetin heeft in principe geen extra reden nodig om te bombarderen. Toch lijkt er wel een directe aanleiding: president Zelensky heeft de Russen getreiterd. In aanloop naar het feestweekend vraagt de Amerikaanse president Trump zijn Oekraïense collega om een staakt-het-vuren. Zelensky antwoordt dat hij de Russen 'toestemming' geeft voor de Moskouse parade en belooft zijn drones aan de grond te houden. Met deze sarcastische woorden haalt de Oekraïense president het bloed onder de nagels vandaan bij de machthebbers in het Kremlin. Dat blijkt uit de reactie vol opgekropte woede van Joeri Oesjakov, een van Poetins belangrijkste onderhandelaars. Hij moet moeite doen niet te vloeken, zo vernederd voelt hij zich. Veel Oekraïners gaan er sowieso van uit dat de Russen een staakt-het-vuren altijd gebruiken om raketten en drones op te sparen. Om vervolgens des te harder toe te slaan. Toch blijft het opvallend dat Poetin tijdens de persconferentie na de parade spreekt over een mogelijk einde aan de oorlog. Wie verder luistert, hoort ook dat hij praat over een einde aan de strijd, op zijn voorwaarden, namelijk met een capitulatie van de Oekraïners. Niettemin: Poetin heeft het over "de zaak die richting een einde gaat". Dat is geen verspreking, die maakt hij namelijk nooit. Zijn vage opmerking was bedoeld voor de Russen, jong en oud, en voor het bedrijfsleven. "Hij wil de indruk wekken niet in een forever war te zijn beland", zegt Ruslandkenner en oud-correspondent in Moskou Hubert Smeets. Poetin beseft namelijk dat veel mensen heel moe zijn van de oorlog. Gekelderde pensioenen Jongeren hebben moeite met de inperkingen van de vrijheid op het internet. Ouderen zien door de hoge inflatie als gevolg van de oorlog de waarde van hun pensioenen kelderen. Industriëlen merken dat steeds meer bedrijven worden geconfisqueerd en in handen komen van Poetin-getrouwen. Vanwege die onvrede "is er iets gaande", denkt Smeets. Dat zegt ook politicus Boris Nadezjdin, die het bij de laatste presidentsverkiezingen tevergeefs tegen Poetin probeerde op te nemen. Volgens hem is de Russische bevolking "in het eerste stadium van ontwaken". Nadezjdin ziet "dat op een of andere manier de situatie in het land snel is verslechterd sinds het begin van het jaar", zegt hij tegen The New York Times. Opvallende berichten Al voor 9 mei verschijnen er twee publicaties die de aandacht trekken bij iedereen die het Kremlin volgt. De Britse Financial Times komt met een gelekt rapport van Europese inlichtingendiensten, waarin staat dat Poetin steeds meer verandert in een kluizenaar en zijn personeel onder verscherpt toezicht staat. Het blad The Economist, ook Brits, brengt een artikel van een anonieme hoge Russische functionaris die schrijft dat mensen in regeringskringen voorzichtig afstand aan het nemen zijn van Poetin. Ruslandkenner Helga Salemon, verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS), wil niet te veel waarde hechten aan deze verhalen. Want: alleen maar anonieme bronnen en te goed getimed, zo in de aanloop naar de versoberde parade zonder tanks. Dat lijkt te goed te passen in het geschetste beeld van een verzwakte president. 'Repressieve apparaat te sterk' Salemon sluit niet uit dat de publicaties zijn ingestoken door westerse inlichtingendiensten die, net als Moskou, ook een informatie-oorlog voeren. Zij is er zeker van "dat Poetin de touwtjes strak in handen heeft". Ook Smeets ziet geen broodoproer. "Daarvoor is het repressieve apparaat te sterk." Hij denkt wel dat er een strijd gaande is tussen dat apparaat en het economische blok in de regering. Maar Salemon denkt niet dat de economen en industriëlen serieus bezwaar maken tegen de oorlog. De zakenwereld begrijpt volgens haar maar al te goed dat Poetin beter luistert naar de mannen in uniform. En die willen, net als hij, voorlopig doorvechten, zo is gebleken in Kyiv.

Geschiedenis: De Koude Oorlog
16 mei 2026

Trump: tweede man van Islamitische Staat gedood

De Verenigde Staten hebben de nummer twee van terreurbeweging Islamitische Staat (IS) uitgeschakeld, schrijft de Amerikaanse president Trump op zijn platform Truth Social. Waar de aanval plaatsvond, zegt hij er niet bij, maar dat was naar alle waarschijnlijkheid in Nigeria. Abu-Bilal al-Minuki komt uit dat West-Afrikaanse land en werd volgens Trump gedood door Amerikaanse en Nigeriaanse strijdkrachten. Zijn dood is nog niet bevestigd door IS. "Met zijn uitschakeling is de wereldwijde operatie van IS aanzienlijk verzwakt", claimt Trump. Ook bedankt hij de regering van Nigeria voor de samenwerking. Kopstuk Afgelopen zomer zei het Amerikaanse leger ook al een IS-kopstuk te hebben gedood, destijds in Syrië. Daarnaast voerden de Amerikanen eind vorig jaar luchtaanvallen uit op IS in Nigeria, na een reeks dreigementen van Trump. Trump zei in november dat Islamitische Staat zich met name richt op het vermoorden van christenen. De Nigeriaanse regering zou te weinig doen om hen te beschermen, beweerde Trump. Dat werd tegengesproken door de Nigeriaanse president Tinubu. Aanslagen De laatste jaren plegen IS-terroristen weer vaker aanslagen. Waar de terroristische beweging in Syrië en Irak nog maar een schim is van het destijds door hen uitgeroepen 'kalifaat', is IS in delen van Afrika aan een opmars bezig. Daar werken IS-afdelingen samen met lokale milities, onder meer door zichzelf te presenteren als alternatief voor het plaatselijke bestuur. Vorige maand werden in Nigeria nog tientallen mensen gedood bij een aanval van de terreurgroep. In het noordoosten van Nigeria zijn verschillende jihadistische terreurgroepen actief, waaronder een afsplitsing van de Islamitische Staat bekend als ISWAP. In Europa komen aanslagen minder vaak voor. Toch blijft IS de grootste jihadistische dreiging voor Europa, valt te lezen in het laatste rapport van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

16 mei 2026

Tientallen gevaarlijk vervuilde PFAS-locaties ontdekt, maar is 'topje van ijsberg'

Op zo'n zestig plekken in Nederland is nu duidelijk dat de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat daar zo snel mogelijk moet worden schoongemaakt, blijkt uit een eerste rapport van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de PFAS-inventarisatie door gemeenten en provincies. De verwachting is dat dit aantal nog sterk gaat toenemen. Het gaat nog jaren duren en veel geld kosten voordat deze locaties zijn gesaneerd. Veel overheden noemen het niet kunnen afdwingen van bodemonderzoek, waar de NOS eerder over berichtte, als belangrijke belemmering bij de inventarisatie. Zij lopen ertegenaan dat bedrijven weigeren om hiervoor toestemming te verlenen. "Dit moet worden opgelost", zegt het Interprovinciaal Overleg (IPO), waarin de provincies samenwerken. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat dit probleem eerder ontkende, kon gisteren niet zeggen of hier iets aan gedaan wordt. Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat wil in 2028 een "scherper beeld hebben" van de PFAS-locaties die snel gesaneerd moeten worden en hoeveel dat gaat kosten. Na 2030 begint het ministerie met een "programmatische aanpak". Tapijtindustrie en papierfabrieken PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en het milieu. Tot nu toe hebben provincies en grote gemeenten 4000 mogelijk verdachte locaties op het oog, waarvan ze een kleine 600 hebben geselecteerd voor verder onderzoek. Het gaat vooral om (voormalige) bedrijfsterreinen waar PFAS is gebruikt in het productieproces, zoals in de tapijtindustrie en papier- en kartonfabrieken. Daarnaast gaat het om plekken waar PFAS-houdend blusschuim is gebruikt, zoals oefenterreinen van de brandweer en Defensie. Ook vuilstortplaatsen en afvalbedrijven liggen onder een vergrootglas, omdat in afval veel PFAS-houdende producten terechtkomen. Niet al die terreinen worden gesaneerd. Dat gebeurt alleen als door bodemonderzoek is vastgesteld dat de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat er zo snel mogelijk gesaneerd moet worden omdat de risico's voor mens en milieu heel groot zijn. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de vervuiling dicht bij een drinkwaterbron of woonwijk is. Zulke plekken worden 'PFAS-aandachtlocaties' genoemd. Op dit moment zijn er 57 van dit soort locaties ontdekt, waarbij vooral sprake is van vervuiling door blusschuim. Bij ruim driekwart hiervan moet de sanering nog beginnen. Het ministerie maakt niet bekend om welke plekken het gaat en verwijst naar lokale overheden voor meer informatie over een locatie. Wat is PFAS? PFAS is een groep chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn en niet of nauwelijks afbreken, waardoor ze steeds meer in het milieu voorkomen. Ze kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen als de lever en de schildklier. Ook kunnen ze kanker veroorzaken. Die 57 zijn "slechts het topje van de ijsberg": het aantal gevaarlijk vervuilde PFAS-locaties zal de komende jaren nog "fors stijgen", verwacht het ministerie. Want de meeste overheden zijn nu bezig met de inventarisering van mogelijke locaties en nog niet toe aan vervolgonderzoek. Dat is een grote opgave voor de provincies en gemeenten. Zij geven aan vaak niet genoeg personeel te hebben. Bovendien is er niet voldoende kennis over deze ingewikkelde problematiek. '68 miljoen aan kosten is een fractie' Ook maken ze zich zorgen over de kosten. Die lopen flink op: volgens het IPO kosten de nu lopende saneringen al minstens 68 miljoen euro. "Dat is waarschijnlijk een fractie van de totale saneringskosten van PFAS-aandachtslocaties. Om nog niet te spreken over zuiveringskosten, zorgkosten en kosten die gepaard gaan met vertraging van woningbouwprojecten", zegt een woordvoerder. Daarom moet het Rijk voldoende geld beschikbaar stellen, vinden de provincies. "In eerste instantie is de veroorzaker of eigenaar aan zet", zegt de woordvoerder. "Er zijn echter situaties dat ook de overheid een bijdrage of zelfs het initiatief voor sanering zal moeten nemen." Nu is voor veel overheden onduidelijk wie uiteindelijk moet opdraaien voor de kosten, bijvoorbeeld als de veroorzaker van de vervuiling al weg is.

Aardrijkskunde: Natuurlijke hulpbronnenBiologie: Mens en milieu
15 mei 2026

Bosbrand na dodelijke crash medisch vliegtuigje in VS

In de Amerikaanse staat New Mexico zijn vier mensen omgekomen bij een ongeluk met een medisch vliegtuigje. Door de crash brak er een bosbrand uit in het gebied waar het toestel was neergekomen. Het vliegtuigje was vertrokken van het vliegveld bij de stad Roswell voor een vlucht naar de Sierra Blanca in dezelfde staat. Toen het daar niet aankwam en de communicatie wegviel, werd alarm geslagen. Reddingswerkers ontdekten dat de King Air was neergestort op een bergrug. Het is nog niet duidelijk wat er is misgegaan. Ook zijn de identiteiten van de slachtoffers nog niet vrijgegeven. Volgens de autoriteiten gaat het om de bemanning van het toestel en medisch personeel. Door het dorre kreupelhout en de felle wind, ontstond er op de plek van het ongeluk een brand, die is uitgegroeid tot een gebied van 14 hectare, zo'n 20 voetbalvelden. Omdat het gebied moeilijk te bereiken is, is de brandweer er nog niet in geslaagd het vuur onder controle te krijgen. Traumahelikopters Het komt vaker voor dat medische vluchten verongelukken. In februari kwamen nog acht mensen om het leven toen zo'n toestel neerstortte in Philadelphia. Toch komen vliegtuigongelukken bij medische vluchten niet vaker voor dan bij reguliere vliegreizen met dergelijke kleine toestellen. Veel vaker gaat het mis met traumahelikopters, omdat die vaak onder grote haast moeten landen op geïmproviseerde landingsplekken op de openbare weg.

Aardrijkskunde: Klimaat en landschapBiologie: Mens en milieu
15 mei 2026

Dodental in Kyiv door Russische luchtaanvallen opgelopen naar 24

Het dodental door Russische aanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is opgelopen naar 24, onder wie kinderen. Dat meldt de landelijke reddingsdienst. Reddingswerkers zijn nog steeds op zoek naar meerdere mensen die vermist worden onder het puin van een verwoest flatgebouw. Woensdag bestookte Rusland Kyiv en andere Oekraïense steden met honderden drones en raketten tijdens een van de hevigste aanvallen op Oekraïne in vier jaar oorlog. De aanval komt in de week nadat Rusland een bestand afkondigde om de overwinning op nazi-Duitsland te vieren. Bij een aanval werd een appartementencomplex van negen verdiepingen in Kyiv getroffen, waarna het instortte. Daarna begonnen honderden reddingswerkers met de zoektocht naar overlevenden. Tientallen mensen zijn opgenomen in het ziekenhuis. 'Terroristische tactiek' Volgens de Oekraïense autoriteiten zijn deze week in het hele land tientallen woongebouwen beschadigd. Naast Kyiv werd ook de regio's Odesa en Kharkiv zwaar getroffen. Zelensky sprak na de grootschalige luchtaanvallen over een "opzettelijk terroristische tactiek" en zei dat de vijand de afgelopen paar dagen vrijwel onophoudelijk bombardementen uitvoert. Ook eerder deze week vielen meerdere burgerdoden in Kyiv. In een videotoespraak zei Zelensky dat het flatgebouw was geraakt door een Kh-101 kruisraket. Omwonenden reageren geschokt op de aanvallen: Het aantal burgerdoden als gevolg van de Russische invasie in februari 2022 is dit jaar opvallend hoog. In drie jaar tijd was het aantal gedode burgers niet zo hoog als in de eerste vier maanden van dit jaar. De Verenigde Naties hebben van januari tot en met april ruim 800 burgerslachtoffers geregistreerd en ruim 4000 gewonden. Het werkelijke aantal is waarschijnlijk hoger. In totaal zijn er volgens de VN in vier jaar tijd ruim 15.000 Oekraïense burgers gedood, en raakten bijna 45.000 burgers gewond. Langeafstanddrones Ook aan Russische kant zijn er afgelopen nacht mensen gedood. Bij Oekraïense luchtaanvallen op de stad Ryazan, ten zuidoosten van Moskou, kwamen drie mensen om het leven. Twaalf anderen raakten gewond, onder wie kinderen. Het Russische ministerie van Defensie zegt vannacht zeker 350 Oekraïense drones te hebben onderschept. De aantal is niet onafhankelijk te bevestigen. De Oekraïense aanvallen op Rusland zijn de afgelopen weken opgevoerd. Dat komt onder meer door steeds beter ontwikkelde langeafstandsdrones die ver achter de linie kunnen aanvallen.

Geschiedenis: De Koude OorlogAardrijkskunde: Migratie en demografische ontwikkelingen
6 vragen
15 mei 2026

Abortuspil voorlopig toch nog beschikbaar via post in VS

Een veelgebruikte abortuspil blijft in de Verenigde Staten voorlopig toch beschikbaar via de post. Het Hooggerechtshof draait voorlopig een beslissing van de lagere rechter terug, in ieder geval zolang het zelf de zaak nog niet behandeld heeft. Het gaat om de levering van het medicijn mifepriston, dat via de post verkrijgbaar is zonder langs te hoeven gaan bij een dokter. De lagere rechter verbood levering via de post, omdat daarmee de strengere abortuswetten van bepaalde staten overtreden kunnen worden. De zaak was aangespannen door de staat Louisiana, waar strengere wetten gelden dan in veel andere delen van het land. In ongeveer twee derde van de abortussen in de VS gaat het om een medische abortus met een pil als mifepriston, in tegenstelling tot een chirurgische ingreep. Toegang daartoe is in verschillende staten flink ingeperkt sinds het Hooggerechtshof vier jaar geleden bepaalde dat staten zelf abortussen mogen verbieden. Eindoordeel volgt Organisaties die opkomen voor de keuzevrijheid van vrouwen zijn blij met de voorlopige uitspraak, maar blijven huiverig. De kans bestaat immers dat het Hooggerechtshof later weer anders beslist. Een definitieve uitspraak wordt ergens volgend jaar verwacht. "Dit had in de eerste plaats nooit een rechtszaak mogen worden", zegt een woordvoerder die vrouwen helpt te reizen naar staten zonder abortusverbod. "Als het gaat om urgente medische zorg zouden patiënten en artsen niet hoeven moeten wachten op een gerechtelijke uitspraak." 'Criminele activiteiten' Tegenstanders van abortus noemen het een teleurstelling, maar gaan ervan uit dat het Hooggerechtshof hen later nog gelijk zal geven. Een meerderheid van de negen rechters van het Hooggerechtshof is benoemd door Republikeinse presidenten, die traditioneel tegen abortus zijn. Twee van de rechters hebben al geprotesteerd tegen het huidige tussenvonnis. Zo noemde de conservatieve rechter Thomas Comstock Act de 19e-eeuwse wet die abortusmiddelen via de post verbiedt maar waarop al jaren niet meer wordt gehandhaafd. Volgens hem maken de farmaceuten achter mifepriston "winst met criminele activiteiten".

Maatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming
14 mei 2026

Wekdienst 14/5: Hemelvaartsdag • Tweede halve finale Eurovisie Songfestival

Goedemorgen! Het is Hemelvaartsdag. Veel mensen zijn de komende dagen vrij en gaan eropuit. Ook worden de halve finales van het landskampioenschap hockey gespeeld. Eerst het weer: vanochtend nog wisselvallig met veel buien. Vanuit het noorden wordt het steeds vaker droog en breekt de zon door. Het wordt 10 tot 13 graden. De wind komt uit het noorden. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor. Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Cuba heeft helemaal geen diesel en stookolie meer. Dat heeft de minister van Energie en Mijnbouw gezegd op de staatstelevisie. Volgens de minister zitten veel wijken in Havana door de brandstoftekorten 20 tot 22 uur per dag zonder elektriciteit. "We hebben absoluut geen stookolie meer en absoluut geen diesel", zei de minister. "We hebben geen reserves." Cuba kampt met grote tekorten sinds de Verenigde Staten olieleveranties aan het land blokkeren. Met de blokkade probeert de VS het regime op het eiland onder druk te zetten. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Na een reis van een maand - op de boot vanuit Zeebrugge - is de Oranje-supportersbus voor het WK voetbal aangekomen in de Amerikaanse staat Texas. Zo kwam de Oranjebus aan: Fijne dag!

Economie: Internationale economische betrekkingenAardrijkskunde: Weer en klimaat
6 vragen
14 mei 2026

Podcast De Dag: maakt de kernbom een comeback?

Een fictief hoorspel uit de jaren 50 over een kernbom op Nederland mocht nooit worden uitgezonden. Uit angst voor paniek. Die angst voor kernwapens is sinds die tijd nooit helemaal gaan liggen - de discussie over kernwapens is weer helemaal terug. Het verdrag over nucleaire wapens tussen de Verenigde Staten en Rusland is verlopen. En de Franse president wil zijn kernwapenarsenaal uitbreiden. Luisteren? Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren! In deze podcast legt generaal buiten dienst Mart de Kruif uit hoe we van de Koude Oorlog en de Cubacrisis naar nieuwe nucleaire spanningen zijn gegaan. Volgens De Kruif betekenen meer bommen niet direct minder veiligheid. "Ze zijn er, ze gaan niet meer weg. Het enige goede nieuws is dat iedereen weet: als ik ze ga inzetten is het ook het einde van mijzelf." Reageren? Mail: dedag@nos.nl Presentatie en montage: Bart Tuinman Redactie: Lars Hulshof

Geschiedenis: De Koude OorlogNatuurkunde: Kernenergie
14 mei 2026

Minister: 'Cuba zit volledig zonder diesel en stookolie door Amerikaanse blokkade'

Cuba heeft helemaal geen diesel en stookolie meer. Dat heeft de minister van Energie en Mijnbouw gezegd op de staatstelevisie. Volgens de minister zitten veel wijken in Havana door de brandstoftekorten 20 tot 22 uur per dag zonder elektriciteit. "We hebben absoluut geen stookolie meer en absoluut geen diesel", zei de minister. "We hebben geen reserves." Het elektriciteitssysteem van Cuba draait nu volledig op binnenlandse ruwe olie, aardgas en duurzame energie. Cuba kampt met grote tekorten sinds de Verenigde Staten olieleveranties aan het land blokkeren. In januari kwam president Trump met een presidentieel decreet waarin hij dreigt met importheffingen voor elk land dat brandstof levert aan Cuba. Met de blokkade probeert de VS het regime op het eiland onder druk te zetten. Sinds de Cubaanse revolutie, eind jaren 50, proberen Amerikaanse regeringen met sancties en economische druk politieke veranderingen op het communistisch bestuurde eiland af te dwingen. Door de blokkade is er een tekort aan bijna alles. Eerder waarschuwden onder meer de Verenigde Naties voor maatschappelijke ontwrichting op het eiland door de tekorten, die ook grote gevolgen hebben voor scholen en de zorg. Ook noemden ze de blokkade van Trump onwettig. Correspondent Nina Jurna bezocht vorige maand de hoofdstad Havana en zag de impact van de tekorten:

Economie: Internationale economische betrekkingen
13 mei 2026

Vorig jaar verdronken 100 inwoners van Nederland, vooral 60-plussers

In Nederland overleden vorig jaar honderd inwoners door verdrinking. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS over doodsoorzaken. Het aantal verdrinkingsdoden was 13 minder dan vorig jaar. In de afgelopen vijf jaar verdronken jaarlijks gemiddeld 93 inwoners. De cijfers gaan over mensen die in Nederland woonden en op het moment van overlijden stonden ingeschreven in Nederland. 41 slachtoffers waren boven de 60 jaar oud. Daarmee blijven 60-plussers de leeftijdsgroep met de meeste verdrinkingsdoden. Van alle verdrinkingen in de afgelopen vijf jaar gebeurde dat bij ruim de helft in een sloot, rivier, kanaal of gracht. In 16 procent van de gevallen speelde het ongeluk zich af in huis of in de tuin, in 16 procent in een vijver of plas, en in 4 procent in de zee. Vroeger vooral kinderen Vroeger overleden vooral jonge kinderen door verdrinking, maar dat aantal daalde sterk tussen 1950 en 1980, en daarna nog verder. Tegenwoordig is het aantal verdrinkingen juist het laagst onder kinderen tot 10 jaar. De cijfers gaan alleen over zogenoemde 'accidentele verdrinking'. In 2025 overleden nog eens honderd mensen door verdrinking bij zelfdoding en 42 door verdrinking bij een verkeersongeluk.

Biologie: Mens en milieuMaatschappijleer: Sociale ongelijkheid
13 mei 2026

New York Times: raketbases Iran geenszins uitgeschakeld

Iran heeft nog steeds toegang tot het merendeel van zijn raketbases langs de Straat van Hormuz. Dat meldt The New York Times op basis van geheime Amerikaanse militaire inlichtingen. Van de 33 raketbases zijn er op dit moment 30 bruikbaar. Dat kan een directe bedreiging vormen voor Amerikaanse oorlogsschepen en olietankers die door de smalle zeestraat varen. Volgens ingewijden heeft Iran verder ongeveer 70 procent van zijn mobiele lanceerinstallaties en raketarsenaal van vóór de oorlog nog in bezit. Ook zou het land toegang hebben tot ongeveer 90 procent van zijn operationele ondergrondse opslag- en lanceerfaciliteiten. Dit staat in scherp contrast met publieke verklaringen van president Trump en minister Hegseth van Defensie. Die beweerden eerder dat het Iraanse leger "verpletterd" is en "niet langer een bedreiging" vormt. Amerikaanse militaire functionarissen zeggen tegen de krant dat de VS niet alle raketbases volledig heeft kunnen vernietigen, onder meer doordat er te weinig speciale munitie is. Hierdoor kon Iran veel van zijn strategische locaties en mobiele lanceerinstallaties behouden of herstellen, inclusief installaties langs de strategisch belangrijke Straat van Hormuz. Druk op raketvoorraad De Amerikaanse militaire voorraad van cruciale wapens staat onder aanzienlijke druk, meldt The New York Times. Tijdens de oorlog zijn grote aantallen Tomahawk-kruisraketten, Patriot- en precisieraketten gebruikt, in sommige gevallen meer dan de jaarlijkse productiecapaciteit. Het aanvullen van deze voorraden zal jaren duren, terwijl de VS tegelijkertijd klaar moet staan voor andere operaties wereldwijd. Een eventuele nieuwe escalatie in de Straat van Hormuz kan de druk op de Amerikaanse wapensystemen verder opvoeren, met mogelijk gevolgen voor de paraatheid in andere regio's. De bevindingen roepen zorgen op bij de Verenigde Staten en hun bondgenoten over de veerkracht van het Iraanse leger, schrijft de krant. Daarbij speelt het besef mee dat het huidige, zeer fragiele staakt-het-vuren het enige is dat grootschalige gevechten voorlopig voorkomt.

Geschiedenis: De Koude OorlogAardrijkskunde: Mondiale spreiding en mondiaal beleid
13 mei 2026

Ook pensioenfondsen onder nieuwe stelsel krijgen klappen op de beurs

Ook de pensioenfondsen die al zijn overgestapt naar het nieuwe pensioenstelsel hebben last van de oorlog in het Midden-Oosten. Dat blijkt uit hun cijfers over het eerste kwartaal. Het is nog onduidelijk wat dit precies betekent voor de pensioenen van gepensioneerden in 2027. Dat de onrust rond de Perzische Golf invloed heeft op de cijfers van pensioenfondsen, bleek drie weken geleden al. Toen meldden onder meer ambtenarenfonds ABP en metaalfonds PME dat hun dekkingsgraad was gedaald. Die fondsen vallen nog onder het oude stelsel. Drie fondsen die met de jaarwisseling zijn overgestapt op het nieuwe stelsel komen pas nu met hun cijfers. Pensioenfonds Metaal en Techniek, Bpf Bouw en Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) hinten op basis van het beleggingsresultaat uit de eerste drie maanden van 2026 erop dat de pensioenen volgend jaar niet kunnen worden verhoogd. Wat is de dekkingsgraad? De dekkingsgraad van een pensioenfonds geeft aan of pensioenen van nu en in de toekomst uitbetaald kunnen worden. 100 procent betekent dat voor elke euro aan pensioenverplichtingen ook een euro in kas is. Onder de 100 betekent een tekort en meer dan 100 wil zeggen dat er genoeg geld is. Bij een te lage dekkingsgraad moet het pensioenfonds de uitkering verlagen. Als de dekkingsgraad hoog genoeg is, kunnen de pensioenuitkeringen verhoogd worden. In het nieuwe pensioenstelsel hebben deelnemers individuele pensioenpotjes. Voor jongere deelnemers wordt met meer risico belegd. Dat kan verlies opleveren, maar ook hoge winsten. Hoe dichter een deelnemer bij de pensioensleeftijd komt, des te minder risicovol er wordt belegd. Bpf Bouw, Zorg en Welzijn en Metaal en Techniek stellen dat hun buffers hoog genoeg zijn om de huidige klappen op de beurs op te vangen, zodat de pensioenen volgend jaar niet hoeven te worden verlaagd.

Economie: Sociale zekerheidMaatschappijleer: Sociale ongelijkheid
6 vragen
12 mei 2026

Vertrouwen in politici en Tweede Kamer op dieptepunt

Het vertrouwen in politici was in tien jaar nog nooit zo laag als vorig jaar. In 2025 had maar 21,2 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder vertrouwen in politici, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2016, bij de eerste meting, was dat nog 27,5 procent. Ook het vertrouwen in de Tweede Kamer als instituut was vorig jaar lager dan ooit gemeten: 24,6 procent van de ondervraagden had vertrouwen in dit instituut. Dit vertrouwen werd in 2012 voor het eerst gemeten en toen was het 36,9 procent. Corona Het vertrouwen in de Tweede Kamer is niet altijd omlaaggegaan. Vooral in de tweede helft van de jaren 10 nam het vertrouwen juist toe. In 2020 - het eerste coronajaar - had 53,2 procent nog vertrouwen in de Tweede Kamer. Ook voor het vertrouwen in politici in het algemeen was 2020 een kantelpunt. Dat jaar had nog 39,7 procent van de 15-plussers vertrouwen in politici. Ondanks alle kritiek op Brussel nam het vertrouwen in de Europese Unie in de periode 2012-2025 juist toe. In 2012 had 39,2 procent van de ondervraagden nog vertrouwen in de EU, vorig jaar was dat 51,5 procent. Leeftijdsgroepen Van alle leeftijdsgroepen hebben 15- tot 25-jarigen het vaakst vertrouwen in politieke instituties. Mensen tussen de 65 en 75 hebben het minste vertrouwen. Bij 75-plussers is het vertrouwen juist wat hoger dan in de leeftijdsgroep direct daaronder. CBS-hoofdsocioloog Tanja Traag denkt dat deze beoordelingen te maken hebben met de politieke ervaring van de groepen. "Jongeren hebben over het algemeen politiek nog weinig meegemaakt, dus kunnen hun mening lastig vormen", zegt ze tegen persbureau ANP. "Daarentegen heeft de oudere groep bijvoorbeeld meer politieke tegenslagen meegemaakt, wat de beoordeling negatief beïnvloedt."

Maatschappijleer: Politieke instituties en actorenMaatschappijleer: Democratie
12 mei 2026

Zeven tijgers in beslag genomen bij arrestatie bendeleider Mexico

Bij de arrestatie van een bendeleider in Mexico zijn ook zijn huisdieren in beslag genomen. De zeven tijgers leefden in een kooi, is te zien op beelden van de Mexicaanse autoriteiten. De politie arresteerde in het noordoosten van het land de 39-jarige José Antonio Cortés Huerta. Hij wordt gezien als de leider van een bende gelieerd aan het drugskartel Cártel del Noreste. Bij zijn aanhouding nam de politie verschillende zaken in beslag: vuurwapens, drugs, auto's, motoren, contant geld en dus zeven tijgers. Deze roofdieren worden in de Mexicaanse drugswereld vaak ingezet als statussymbool en afschrikmiddel. Criminelen van het Sinaloa-kartel werden er in het verleden zelfs van beschuldigd dat zij hun tegenstanders, dood of levend, aan tijgers voerden. Of dat in dit geval ook is gebeurd, is niet bekendgemaakt. Brandstofsmokkel De bendeleider kon worden aangehouden na een politieonderzoek naar de inbeslagname van een schip, schrijft de Mexicaanse veiligheidsminister op X. In het kader daarvan deed de politie vier huiszoekingen. De zaak draait onder meer om brandstofsmokkel en handel in verboden middelen door criminelen die banden hebben met het Cártel del Noreste. Dit kartel werd vorig jaar door de Amerikaanse president Trump op een lijst met terroristische groeperingen geplaatst.

Biologie: Mens en milieu
12 mei 2026

Wekdienst 12/5: Eerste halve finale Songfestival, zonder Nederland • Spanning op 10 Downing Street

Goedemorgen! In Wenen begint vandaag het Eurovisie Songfestival, waaraan Nederland niet meedoet. Ook doet de Hoge Raad uitspraak tegen Willem Engel. Eerst het weer: enkele buien en flink wat wind bij een graad of 5. Vanochtend kan er ook nog een lichte bui vallen, in middag is het op de meeste plaatsen droog. Het is met temperaturen rond de 13 graden koel voor de tijd van het jaar. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor. Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Het moederbedrijf van de gehackte onderwijssoftware-maker Canvas heeft een deal gesloten met hackersgroep ShinyHunters. Die stal studentnummers, namen en e-mailadressen en berichten van 275 miljoen studenten, docenten en onderwijsmedewerkers wereldwijd. "Als onderdeel van de overeenkomst zijn de gegevens aan ons teruggestuurd en hebben we een digitale bevestiging gekregen van de vernietiging van de gegevens", zegt Canvas in een verklaring over de deal. Het bedrijf zegt niet of er losgeld is betaald. Dat is wel wat de hackers eisten. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Bonaire wordt bedreigd door de gevolgen van klimaatverandering. Het eiland heeft te maken met een stijgende zeespiegel, zwaardere stormen, extreme droogte, maar ook extreme regenval. En dat gaat in de toekomst alleen maar toenemen. Fijne dag!

11 mei 2026

Explosie bij pand waar gemeente Den Bosch asielzoekers wil opvangen

Bij een pand op de grens van Engelen en Den Bosch is een explosie geweest. Volgens Omroep Brabant gaat het om het gebouw waar de gemeente plannen heeft om asielzoekers op te vangen. Uit het onderzoek blijkt dat in het weekend een explosief is gebruikt, meldt de politie. De knal heeft wat glasschade veroorzaakt. Iemand die dat opmerkte waarschuwde de politie. Protesten tegen komst azc De gemeente maakte begin vorige maand bekend dat ze voor een periode van maximaal vijftien jaar vluchtelingen wil opvangen op een bedrijventerrein naast de snelweg. De opvang moet plek bieden aan vijftig alleenstaande gevluchte jongens en meisjes van 15 tot 18 jaar oud. Tegen de komst werd meermaals geprotesteerd en demonstranten blokkeerden verschillende keren de nabijgelegen A59. Ook werd tijdens een protest met stenen gegooid en werd geprobeerd een rotonde te blokkeren. Onlangs maakte de gemeente bekend een besluit over het geplande asielzoekerscentrum uit te stellen. Na de meerdere protesten tegen de komst van het azc last de gemeente extra informatiemomenten in.

Maatschappijleer: Sociale cohesie en diversiteitMaatschappijleer: Grondrechten en rechtsbescherming