Koos Postema (93) bracht als tv-presentator oud-klasgenoten bij elkaar, maar wilde vooral verheffen

Koos Postema, die zaterdag op 93-jarige leeftijd overleed, werd als tv-presentator geregeld getypeerd als een betrouwbare, begripvolle onderwijzer met een „montere, licht docerende toon” (VARA-Gids 1994). Hij wilde het volk verheffen door het te informeren over misstanden in de wereld, en door gevoelige onderwerpen als homoseksualiteit, abortus en transgenderisme bespreekbaar te maken. De Rotterdamse journalist presenteerde in de jaren tachtig het tv-programma Klasgenoten, in de jaren zeventig het taboedoorbrekende praatprogramma Een Groot Uur U, en in de jaren zestig actualiteitenprogramma Achter Het Nieuws.

Volgens Postema moest een journalist vooral een goede verhalenverteller zijn, iets wat hij zelf van huis uit meekreeg: „Ik kom uit een gezin van praters, we leefden bij het woord. Gezelligheid. Warmte. Je kent het wel. We vertelden elkaar vaak verhalen”, zei hij in 1999 tegen de Volkskrant. Ook de open houding die hij in zijn shows aannam, voerde hij terug op zijn jeugd: „Mijn moeder was een eenvoudige vrouw, maar ontzettend verdraagzaam.” (Margriet, 2008). Postema’s vertrouwenwekkende, onbevooroordeelde uitstraling zorgden ervoor dat mensen makkelijk hun ziel voor hem bloot legden.

Tv-presentator Koos Postema in 2022.

Postema’s vader, een Rotterdamse trambestuurder, stierf toen hij vier jaar was. Moeder Postema bleef achter met vier kinderen, maar kreeg veel steun van haar familie. Een oom vervulde bijvoorbeeld de vadertaken, zoals naar de dierentuin gaan met Koosje. Zijn jeugd werd bepaald door het Duitse bombardement op Rotterdam van mei 1940, waarbij de wijk waarin hij woonde van de kaart werd geveegd. In 2020 maakte hij over deze episode de podcast Een jongen in de oorlog. Hij was ten tijde van het bombardement zeven jaar, maar zei zich ieder detail nog te herinneren. Met zijn moeder vluchtte hij naar familie in Vlaardingen. Na een paar dagen gingen ze terug om de schade op te nemen. Er was niets meer. Postema: „Samen liepen wij door straten die geen straten meer waren. Er stonden alleen nog lantaarnpalen. Overal stenen, overal rook en vuur.” (Humo, 2000). En: „De stad stonk naar brand en het bleef maar mooi weer.” (Elsevier, 1994)

In het socialistisch gezin stond de verheffing van de arbeiders middels onderwijs en voorlichting hoog in het vaandel. Postema werd onderwijzer op een vormingsschool voor jonge arbeiders. Het verheffingsideaal nam hij ook mee naar Hilversum, waar hij vanaf 1960 eerst voor de radio en al snel voor televisie ging werken. „Wij hadden bij de VARA het gevoel dat we mensen moesten emanciperen. Daar waren we zelfs voor opgericht: de verheffing der arbeiders.” Criticus Kees Fens zei later over Postema’s schoolmeestertoon: „Voor Koos Postema is het elke avond ouderavond. Hij wil dat we allemaal overgaan.” (Volkskrant, 1996).