Trumps uitnodiging weigeren doe je niet zomaar, weten ze in Duitsland en het VK
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima starten vandaag hun beladen bezoek aan de Verenigde Staten. Morgenavond zijn ze te gast bij president Donald Trump, waar ook premier Rob Jetten aanschuift bij een diner in het Witte Huis. Door Trumps grillige optreden, de oorlog in het Midden-Oosten en de crisis binnen de NAVO is er veel discussie of het bezoek wel gepast is. Ook andere landen kampen met deze worsteling. In Duitsland weten ze dat Trump een afzegging niet licht opvat. In 2020 weigerde bondskanselier Angela Merkel naar Washington te komen voor een G7-top, midden in de coronapandemie. "Trump was woedend", zegt journalist Holger Stark, die een boek schreef over de Amerikaans-Duitse relatie. "Ze hadden een telefoongesprek dat ongeveer twintig minuten duurde. En midden in dat gesprek hing hij gewoon op. Een paar minuten later belde zijn nationale veiligheidsadviseur de Duitse bondskanselarij met de vraag: hoe kunnen we dit herstellen? Maar eigenlijk is het nooit echt meer goedgekomen." Conclusie: "Als je Trump afwijst, moet je voorbereid zijn op wraak. Want Donald Trump vergeet niet en vergeeft niet." Toen Trump het Nederlandse koningspaar een uitnodiging stuurde, zal premier Jetten dus vermoedelijk gedacht hebben: om de betrekkingen stabiel te houden in deze geopolitiek spannende tijden, is het maar beter niet te weigeren. Veel partijen in de Tweede Kamer delen die mening. "We zien allemaal de risico's die ermee samenhangen", zegt Kati Piri (Pro). "Tegelijkertijd snap ik: als zo'n uitnodiging staat, wordt het een enorme rel als dat je het afzegt." Een verschil met de periode dat Merkel bondskanselier was, is dat veel mensen Trump tegenwoordig als veel gevaarlijker beschouwen, of zelfs als oorlogsmisdadiger. Vorige week dreigde Trump nog "een hele beschaving uit te roeien". Een deel van de linkse partijen noemt het Nederlandse bezoek aan hem daarom ongepast. "We moeten niet hebben dat Trump de koning en koningin kan gebruiken om zijn imago op te poetsen, om de kritiek op hem te doen verstommen", zegt Partij voor de Dieren-leider Esther Ouwehand. 'Doodsbang' voor mediamoment De Britse koning staat binnenkort voor hetzelfde dilemma. Koning Charles gaat ook naar Washington, eind deze maand. Dat bezoek ligt minstens zo gevoelig als het Nederlandse. "De relatie tussen de VS en het VK is nogal gespannen op dit moment", zegt Anand Menon, politicoloog aan het King's College London. Trump liet zich recent "nogal lomp" uit over premier Keir Starmer. "Helaas is hij geen Winston Churchill", zei Trump. Menon: "De koning op zo'n soort diplomatieke missie sturen is ook een manier om te proberen de situatie te kalmeren. Ik kan me voorstellen dat er op dit moment veel mensen rond de premier stiekem doodsbang zijn voor het vooruitzicht van publieke optredens waarbij koning Charles en president Trump samen de media te woord staan. De president kan zomaar iets geks zeggen." Pokerface Het bezoek van het Nederlandse koningspaar is zo mogelijk een nog groter diplomatiek mijnenveld. Willem-Alexander en Máxima slapen namelijk in het Witte Huis, Charles niet. "Ze zullen willen proberen het risico op gezichtsverlies te minimaliseren", zegt Stark. "Bereid wat slimme zinnetjes voor waar de president geen aanstoot aan kan nemen. Hou voet bij stuk." Menon: "Je moet gewoon beleefd glimlachen en niet reageren. Ik zou tegen het Nederlandse koningspaar zeggen: train uw pokerface." Niet voor niets kiest de huidige Duitse bondskanselier Friedrich Merz voor een "neutrale" houding ten opzichte van Trump, zegt Stark. "Hij spreekt zich in het openbaar absoluut niet uit tegen Trump. Hij wil voorkomen dat hij een confrontatie veroorzaakt tegenover de president. Het idee daarachter is: als je tot hem door wilt dringen, kan dat alleen als hij geen druk voelt om zich te laten gelden."
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima starten vandaag hun beladen bezoek aan de Verenigde Staten. Morgenavond zijn ze te gast bij president Donald Trump, waar ook premier Rob Jetten aanschuift bij een diner in het Witte Huis. Door Trumps grillige optreden, de oorlog in het Midden-Oosten en de crisis binnen de NAVO is er veel discussie of het bezoek wel gepast is. Ook andere landen kampen met deze worsteling. In Duitsland weten ze dat Trump een afzegging niet licht opvat. In 2020 weigerde bondskanselier Angela Merkel naar Washington te komen voor een G7-top, midden in de coronapandemie. "Trump was woedend", zegt journalist Holger Stark, die een boek schreef over de Amerikaans-Duitse relatie. "Ze hadden een telefoongesprek dat ongeveer twintig minuten duurde. En midden in dat gesprek hing hij gewoon op. Een paar minuten later belde zijn nationale veiligheidsadviseur de Duitse bondskanselarij met de vraag: hoe kunnen we dit herstellen? Maar eigenlijk is het nooit echt meer goedgekomen." Conclusie: "Als je Trump afwijst, moet je voorbereid zijn op wraak. Want Donald Trump vergeet niet en vergeeft niet." Toen Trump het Nederlandse koningspaar een uitnodiging stuurde, zal premier Jetten dus vermoedelijk gedacht hebben: om de betrekkingen stabiel te houden in deze geopolitiek spannende tijden, is het maar beter niet te weigeren. Veel partijen in de Tweede Kamer delen die mening. "We zien allemaal de risico's die ermee samenhangen", zegt Kati Piri (Pro). "Tegelijkertijd snap ik: als zo'n uitnodiging staat, wordt het een enorme rel als dat je het afzegt." Een verschil met de periode dat Merkel bondskanselier was, is dat veel mensen Trump tegenwoordig als veel gevaarlijker beschouwen, of zelfs als oorlogsmisdadiger. Vorige week dreigde Trump nog "een hele beschaving uit te roeien". Een deel van de linkse partijen noemt het Nederlandse bezoek aan hem daarom ongepast. "We moeten niet hebben dat Trump de koning en koningin kan gebruiken om zijn imago op te poetsen, om de kritiek op hem te doen verstommen", zegt Partij voor de Dieren-leider Esther Ouwehand. 'Doodsbang' voor mediamoment De Britse koning staat binnenkort voor hetzelfde dilemma. Koning Charles gaat ook naar Washington, eind deze maand. Dat bezoek ligt minstens zo gevoelig als het Nederlandse. "De relatie tussen de VS en het VK is nogal gespannen op dit moment", zegt Anand Menon, politicoloog aan het King's College London. Trump liet zich recent "nogal lomp" uit over premier Keir Starmer. "Helaas is hij geen Winston Churchill", zei Trump. Menon: "De koning op zo'n soort diplomatieke missie sturen is ook een manier om te proberen de situatie te kalmeren. Ik kan me voorstellen dat er op dit moment veel mensen rond de premier stiekem doodsbang zijn voor het vooruitzicht van publieke optredens waarbij koning Charles en president Trump samen de media te woord staan. De president kan zomaar iets geks zeggen." Pokerface Het bezoek van het Nederlandse koningspaar is zo mogelijk een nog groter diplomatiek mijnenveld. Willem-Alexander en Máxima slapen namelijk in het Witte Huis, Charles niet. "Ze zullen willen proberen het risico op gezichtsverlies te minimaliseren", zegt Stark. "Bereid wat slimme zinnetjes voor waar de president geen aanstoot aan kan nemen. Hou voet bij stuk." Menon: "Je moet gewoon beleefd glimlachen en niet reageren. Ik zou tegen het Nederlandse koningspaar zeggen: train uw pokerface." Niet voor niets kiest de huidige Duitse bondskanselier Friedrich Merz voor een "neutrale" houding ten opzichte van Trump, zegt Stark. "Hij spreekt zich in het openbaar absoluut niet uit tegen Trump. Hij wil voorkomen dat hij een confrontatie veroorzaakt tegenover de president. Het idee daarachter is: als je tot hem door wilt dringen, kan dat alleen als hij geen druk voelt om zich te laten gelden."