EU-landen treden op tegen Russische schaduwvloot, waar blijft Nederland?

De G7-landen zijn het gisteren eens geworden over nieuwe sancties tegen Rusland, onder andere tegen de energiesector. Een effectieve manier om Rusland te treffen is door de schaduwvloot uit te schakelen. Enkele Europese landen lieten op dit gebied recentelijk al hun tanden zien. Waarom komt Nederland niet in actie? Britse commando's enterden zondag in alle vroegte een olietanker die Het Kanaal wilde doorvaren. De tanker, genaamd Smyrtos, behoorde tot de Russische schaduwvloot: schepen die Rusland gebruikt om sancties te omzeilen. Vaak hebben die schepen een registratie in een ander land dan waartoe het schip behoort en varen ze ook onder een andere vlag. De Russische schaduwvloot, bestaande uit meer dan 700 schepen, is al jaren een hoofdpijndossier voor de Europese Unie en de VS. De vloot vervoert zo'n 75 procent van de gesanctioneerde olie uit Rusland. En die olie vormt weer een belangrijke inkomstenbron voor Rusland om de oorlog tegen Oekraïne te financieren. Maar een schip op zee enteren, ook als het een schip van een schaduwvloot is, kan niet zomaar. "Er is afgesproken dat schepen op zee een zekere bescherming genieten", zegt emeritus hoogleraar Internationaal Recht Fred Soons (Universiteit Utrecht). "Zeker een land als Nederland is traditioneel terughoudend ten aanzien van optreden op zee tegen schepen onder een vreemde vlag." Panama en Kameroen Verschillende landen waarvan de schaduwvloot de vlag gebruikte, hebben maatregelen genomen. Bijvoorbeeld Panama: na internationale druk trok dat land registraties in. "Het grote probleem is nu dat de schepen worden geregistreerd onder Kameroense vlag", zegt Luke Wickerden. Hij werkt voor het Finse onderzoeksbureau CREA, dat de Russische schaduwvloot al jaren volgt. "De een na grootste groep schaduwvlootschepen voert nu de vlag van Kameroen." Volgens Wickerden is dit een legitiem schepenregister. "Maar er zijn aanwijzingen dat de overheid van Kameroen niet zelf het register beheert." Ook op Kameroen wordt sinds kort diplomatieke druk uitgeoefend, waarop het land recentelijk 35 registraties introk. Oók die van de Smyrtos. Daarmee voer het schip feitelijk zonder vlag en dat maakte ingrijpen wél mogelijk. Met als resultaat de actie van zondag. De Britten voerden die operatie uit in samenwerking met Frankrijk, dat al eerder schepen van de Russische schaduwvloot enterde. Het VK, Frankrijk en een handvol andere Europese landen hebben recentelijk hun nationale wetgeving aangepast zodat zij een schip mogen benaderen als het zonder vlag vaart. Nederland heeft dit nog niet gedaan. Toch is het volgens hoogleraar Soons niet moeilijk om dit te regelen. "Het is een kwestie van prioriteiten stellen. Het had al veel eerder geregeld kunnen zijn." Dit zorgt weer voor chagrijn in Europa. Zweden, dat de nationale wetgeving ook al heeft aangepast, riep EU-lidstaten gisteren in een brief op om de Russische schaduwvloot beter aan te pakken. "Het is van cruciaal belang dat alle lidstaten de verantwoordelijkheid delen om het ecosysteem dat deze schepen ondersteunt, te beperken." Risico's Onderzoeker Wickerden zegt dat sommige EU-lidstaten bang zijn voor het precedent dat wordt geschapen als ze hun wetgeving aanpassen. Wickerden noemt die angst "overdreven". "Er zijn al precedenten. Het komt nu eigenlijk neer op politieke wil. Alle EU-lidstaten moeten als één optreden om dit aan te pakken." Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) zegt tegen Nieuwsuur dat nieuwe wetgeving in de maak is. "We zijn als een gek aan het werk op het ministerie om ervoor te zorgen dat die wet heel snel naar de Kamer gaat." Hij verwacht dat de wet vóór het zomerreces nog ter beoordeling naar de Raad van State kan. "Want we willen natuurlijk heel graag die schaduwvloot aanpakken."