Scheikunde

Genetisch gemodificeerde gewassen straks makkelijker op ons bord

Op de polderklei bij Lelystad staan enkele tientallen soorten aardappelplanten te wuiven op een akker. Het grootste deel van de aardappelen is genetisch aangepast om beter bestand te zijn tegen de aardappelziekte Phytophthora. Telers vrezen die ziekte, die een onbeschermd gewas in een mum van tijd vernietigt. De aardappelen zijn onderdeel van een veldproef. Daarin willen wetenschappers samen met het ministerie van Landbouw demonstreren wat genetisch gemodificeerde gewassen kunnen opleveren. Genetische manipulatie Bij genetische manipulatie worden de eigenschappen van een organisme veranderd door het erfelijk materiaal aan te passen. Bijvoorbeeld door genetisch materiaal met positieve eigenschappen toe te voegen of materiaal met negatieve eigenschappen uit te schakelen. Met genetische modificatie is het mogelijk om sneller eigenschappen te veranderen dan via klassieke veredeling, waarbij planten worden gekruist en geselecteerd. De onderzoekers kijken reikhalzend uit naar de aardappelziekte, die gedijt bij nattigheid. Ze hopen het effect van Phytophthora op de verschillende soorten aardappelen in het proefveld nog te zien voordat de planten helemaal verpieteren. Op ons bord Over een paar jaar kunnen genetisch gemodificeerde gewassen makkelijker op ons bord belanden. Nu hebben telers nog een speciale vergunning nodig om ze te verbouwen, maar door nieuwe Europese regels wordt die verplichting aanzienlijk versoepeld. Voor de zomer nam het Europees Parlement nieuwe regels aan, die medio 2028 van kracht worden. Aanleiding zijn zogeheten 'nieuwe genomische technieken', die sneller en eenvoudiger werken dan eerdere technieken om planten genetisch te modificeren. De huidige, strenge regels voor genetisch gemodificeerde organismen gelden vanaf 2028 voor minder gemodificeerde planten. Als het erfelijk materiaal eruitziet alsof het door klassieke veredeling kon ontstaan, dan wordt een gewas straks in principe beoordeeld als normale plant, óók als hij genetisch gemodificeerd is. Planten die genetisch sterk zijn aangepast, blijven onder de huidige strenge regels vallen. Etiketten Door de nieuwe regels wordt in de supermarkt minder duidelijk of groenten, fruit en producten waarin planten zijn verwerkt, genetisch zijn gemodificeerd. Als een product voor meer dan 0.9 procent bestaat uit genetisch gemodificeerde ingrediënten, dan moet dat op het etiket worden vermeld. Voor gewassen die als normale plant worden beoordeeld, geldt die plicht niet. Vanaf 2028 kunnen dus meer gewassen worden vrijgesteld. "Ik vraag me af wat dit met het vertrouwen van burgers in de overheid doet", reageert onderzoeker Michelle Habets van het Rathenau Instituut. Zij sprak met enkele tientallen Nederlandse burgers terwijl de nieuwe Europese regels in de maak waren. Een van haar aanbevelingen: behoud de keuzevrijheid en etiketten voor ál het genetisch gemodificeerde voedsel. "De gesprekken over de etiketten waren kort", zegt Habets. "Daarover was iedereen het eens: genetisch gemodificeerde gewassen moeten gelabeld worden. Mensen gaven toe dat ze zelf niet altijd alle etiketten in de supermarkt bekijken, maar ze vinden transparantie belangrijk, net als keuzevrijheid voor wie die gewassen om wat voor redenen dan ook niet wil. Minder pesticiden "Op de korte termijn kan genetische modificatie helpen om gewassen resistent te maken tegen ziekten, waardoor er minder pesticiden nodig zijn", zegt onderzoeksleider Ania Lukasiewicz van de Wageningen Universiteit. "Op de langere termijn kan het helpen om gewassen bijvoorbeeld beter bestand te maken tegen extreme klimaatsituaties." Op die beloften valt wel iets af te dingen, meent universitair hoofddocent Landbouw- en voedselbeleid Jeroen Candel van de Wageningen Universiteit. "De nieuwe wet komt voort uit het idee dat we het huidige landbouwsysteem met technologie kunnen optimaliseren. Daarmee houden we een systeem in stand dat niet duurzaam is qua impact op het klimaat en de biodiversiteit." "De wet die straks van kracht wordt, was ook sterk gekoppeld aan een wetsvoorstel dat het gebruik van pesticiden in 2030 moest halveren", vervolgt Candel. "Dat vroeg grote offers van de landbouw, dus kwamen er óók meer mogelijkheden om gewassen aan te passen. Het pesticiden-wetsvoorstel is echter ingetrokken." In Nederland is nu wel een convenant over pesticiden in de maak, maar concrete doelen zijn er nog niet. Brede aanpak Ook onderzoeksleider Lukasiewicz denkt dat er meer nodig is om de landbouw te verduurzamen. "Er is een brede aanpak nodig, met minder pesticiden, minder mest, efficiënter gebruik van water en minder verspilling. Nieuwe genomische technieken zijn vooral een extra methode om sneller en efficiënter nieuwe rassen te maken."

Supermarkten waarschuwen voor mogelijk ongare kippendijspiesjes

Diverse supermarkten waarschuwen voor kipdijspiesjes. In de verpakking van 100 gram zitten mogelijk onvoldoende gegaarde kipdijspiesjes en deze zijn daarom niet geschikt voor directe consumptie.

Jong bedrijf kweekt mos dat groeit op beton – en dat scheelt zo 8 graden Celsius

FDA: testuitslag die sla linkte aan diarree-uitbraak in VS was valspositief

Een monster van gesneden ijsbergsla van een Amerikaans bedrijf is afgelopen week ten onrechte gelinkt aan een grote diarree-uitbraak in de Verenigde Staten. Voedselautoriteit FDA zegt in een verklaring dat er sprake was van een valspositieve test. De FDA zegt dat uit een tweede controle in het laboratorium is gebleken dat op een slamonster van het bedrijf Taylor Farms geen sporen zaten van de parasiet cyclospora, zoals eerder werd geconcludeerd. Cyclospora is de veroorzaker van een darminfectie die kan leiden tot langdurige diarree, buikpijn en misselijkheid. Duizenden mensen in onder meer de staten Indiana, Kentucky, Michigan, Ohio en West Virginia zijn ziek geworden door de parasiet. Zo'n honderd mensen zijn in het ziekenhuis opgenomen. Voor zover bekend is er nog niemand aan overleden. Taylor Farms levert sla aan onder meer fastfoodketen Taco Bell. Dat bedrijf kondigde afgelopen week aan alle sla afkomstig van Taylor Farms uit zijn restaurants te weren. Taylor Farms haalde alle ijsbergsla terug van zijn leverancier in Mexico.

China droomt van vrachtschip dat elektrisch van Shanghai naar Rotterdam vaart

De vergroening in China gaat hard. Op de Chinese rivieren en kanalen voltrekt zich een stille revolutie. Steeds meer vrachtschepen varen op batterijen.

Chips die met licht werken zijn ‘redelijk dom’, maar toch zullen ze ooit een essentiële rol krijgen

Optische chips verwerken informatie in de vorm van licht in plaats van elektriciteit. Nederlandse onderzoekers zitten in de voorhoede. „Maar we moeten toe naar fabrieken die miljoenen betrouwbare chips kunnen produceren.”

Lekker groot en je hoort ’m bijna niet: deze inbouwkoelkast komt goed uit de test

Een inbouwkoelkast verdwijnt achter een meubelpaneel en is zo één met je keuken. Welke is stil, heeft genoeg vriesruimte en is energiezuinig?. De Consumentenbond geeft antwoord.

Hoe cocaïne via nepbedrijven en narco-onderzeeërs een weg vindt naar Europa

Video | Grote explosie op Amerikaanse legerbasis in Bahrein door Iraanse raket

Correspondenten: 'Trump neemt enorme gok, dit kan uitdraaien op volledige oorlog'

Israël en de Verenigde Staten hebben aanvallen op Iran uitgevoerd. Dit terwijl de onderhandelingen over het nucleaire programma van Iran nog volop bezig waren. Waarom Teheran dan toch is geraakt vanochtend en wat de Amerikaanse president Trump wil bereiken, vragen we Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam en Amerika-correspondent Erik Mouthaan.

Fien is op kantoor bang voor virussen, maar mag niet thuiswerken: ‘Je bent toch niet van porselein, hoor ik dan’

Juridisch medewerker Fien (54) heeft longemfyseem, waardoor ze extreem op haar hoede is om geen virus op te lopen, zeker op kantoor. Van haar baas mag ze toch niet thuiswerken. Anne-Marije Buckens vindt dat we na corona toch weer op zoek moeten naar een nieuwe griepcultuur. Zij heeft al bijna vijftien jaar een bedrijf waarmee ze 50-plussers aan het werk helpt.

Israël meldt 'preventieve aanval' op Iran te hebben uitgevoerd

Israël zegt dat het vannacht een aanval op Iran heeft uitgevoerd. Op sociale media zijn beelden te zien van rookpluimen boven de Iraanse hoofdstad Teheran. De aanval werd rond 07.30 uur gemeld door de Israëlische minister van Defensie.

Koolhydraatarm dieet onder de loep: 'Zonder koolhydraten kun je minder goed nadenken'

Koolhydraten zijn een veel besproken voedingsstof. De één beweert dat je ze beter kunt schrappen uit je dieet, terwijl de ander koolhydraten ziet als onmisbare brandstof voor je lichaam. Hoe terecht is die angst voor koolhydraten? En val je af door koolhydraten over te slaan, of ligt dat genuanceerder? Diëtist Coco Brocades legt uit hoe het zit.

Brand in container vol accu's voor e-bikes in Wijchen, brandweer uren bezig met blussen

De brandweer in Gelderland heeft vannacht de handen vol gehad aan een brand op een industrieterrein in Wijchen, bij Nijmegen. De brand brak uit in een opslagcontainer met fietsaccu's.

Duitse tankstations krijgen goedkope nieuwe benzine: maak deze fout niet

Na E5 en E10 maakt Duitsland zich op voor een nieuwe brandstof: E20. Deze benzine met 20 procent ethanol moet vanaf volgend jaar geleidelijk in de Europese pompen verschijnen. Maar lang niet alle auto’s zijn geschikt voor deze benzine.

Het blijft vaak een raadsel wie vervuilende chemicaliën via het riool loost

Het gebeurt onder de grond waardoor het niet te zien is: via het riool worden chemische stoffen geloosd die niet uit het water te filteren zijn. Daardoor verslechtert de waterkwaliteit. Het blijkt een behoorlijke puzzel om meer grip te krijgen op die lozingen.

Het blijft vaak een raadsel wie vervuilende chemicaliën via het riool loost

Het gebeurt onder de grond waardoor het niet te zien is: via het riool worden chemische stoffen geloosd die niet uit het water te filteren zijn. Daardoor verslechtert de waterkwaliteit. Het blijkt een behoorlijke puzzel om meer grip te krijgen op die lozingen.

Waar deze coalitie in uitblinkt? Niet lachen! Klimaatbeleid

‘Ook zonder gas kunnen we nog steeds een kwart van onze warmte uit de grond halen’

Europa zoekt naar wegen om het ‘gat’ in de nucleaire afschrikking te dichten

Brand in container met fietsaccu's Wijchen

Op een industrieterrein aan de rand van Wijchen (Gelderland) heeft brand gewoed in een container met fietsaccu's. De brand werd kort na middernacht ontdekt en was rond 04.00 uur behoorlijk afgenomen. De brandweer is nog bezig met het koelen van de accu's. Mensen die in de buurt wonen krijgen het advies om ramen en deuren dicht te houden en de mechanische ventilatie uit te zetten. De container staat op het terrein voor een groothandel die elektrische fietsen levert aan bezorgdiensten. Die kunnen bij het bedrijf fietsen kopen of leasen. Het bedrijf meldt dat het zaken doet met meer dan 1700 bedrijven en actief is in 300 steden in Europa en het Verenigd Koninkrijk.

Halsbandparkieten zorgen voor gevaarlijke situatie bij verbouwing Binnenhof

Rondvliegende halsbandparkieten veroorzaken schade bij de verbouwing van het Binnenhof-complex in Den Haag. Volgens Omroep West knagen de vogels aan gevels en aan kabels van een hijskraan, waardoor kortsluiting kan ontstaan. Volgens het Rijksvastgoedbedrijf levert de schade een veiligheidsrisico op en moet er worden ingegrepen. Een valkenier gaat daarom de komende weken aan de slag om de halsbandparkieten te verjagen. Tot en met 11 maart vliegt dagelijks een valk rond het Binnenhof. Het Rijksvastgoedbedrijf zegt dat het een diervriendelijke manier is om de overlast te beperken. Naar schatting vliegen er zo'n zeshonderd halsbandparkieten rond het Binnenhof. Vooral in de schemering zijn ze actief en maken ze veel lawaai. Herstelwerk Hoe groot de schade precies is, is nog onduidelijk. "Het schadebedrag is moeilijk vast te stellen, omdat we nog niet volledig in beeld hebben waar overal schade is ontstaan," zegt een woordvoerder van het Rijksvastgoedbedrijf. Wel staat vast dat er veel herstelwerk nodig is. Volgens Omroep West ontstond het probleem nadat de steigers bij de gevel aan de Hofplaats waren weggehaald. De parkieten knagen aan geverfde kozijnen, stopverf, houten dakranden en dakbedekking. Het Binnenhof, waar de Raad van State, de Eerste en Tweede Kamer zaten, wordt al jaren verbouwd en heeft meerdere keren vertraging opgelopen. Naar verwachting is de verbouwing in de zomer van 2031 pas klaar.

De Amsterdamse bruggen werden gebouwd met het ijzer van de gebroeders Van der Vliet

De IJzerstaven op Bickerseiland: de geschiedenis van de imposante ijzerhandel

Drugs, geweld en afpersing: hoe bewoners op zorglocatie De Rijswijk in Nieuw-West steeds verder afglijden